Ի՞նչ է տալիս կառավարությանը «ցեխը կոխելը»

Կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանն էլի ՀՀԿ քարոզչության պատասխանատուի պատմուճան հագած՝ նշումներ էր անում վաղվա ելույթի համար, որտեղ պիտի հակադարձեր ընդդիմախոսների այսօրվա գնդակոծությանը:

Հարցն այն չէր, թե Արմեն Աշոտյանն այն աստիճան է կտրվել իրականությունից, որ չի ընկալում գործընկերների ելույթներում հնչեցվող ճշմարտությունները: Հարցն այն է, որ Արմեն Աշոտյանի գործը (ամեն ինչ շատ լավ հասկանալով հանդերձ) ընդդիմախոսների «պորտը տեղը դնելն է»: Իսկ սրանով՝ կառավարությունն, ըստ էության, ևս մեկ անգամ հաստատում էր առաջին հորիզոնականում գտնվող Վահան Հովհաննիսյանի հայտարարած իրականությունը՝ այն, որ ներկայիս իշխանությունների ու նրանց ձևավորած կառավարության համար իշխանությունը ո՛չ թե միջոց է՝ ծրագրեր, կոնկրետ ռեֆորմներ իրականացնելու համար, այլ ճիշտ հակառակը՝ կառավարությունը կա՛մ ուղղակի չի հասկանում, թե որը որից հետո է, կա՛մ դիտավորյալ ամեն ինչ գլխիվայր շուռ է տվել և ռեֆորմներ, աշխատանք անում է զուտ նրա համար, որպեսզի ապահովի սեփական վերարտադրությունը, այսինքն՝ ռեֆորմներն են միջոց՝ նպատակին՝ իշխանության հասնելու և իշխանությունը պահելու համար:

Հենց սա էլ ավելի քան ակնհայտ է դարձնում ՀՅԴ պատգամավորի՝ բոլորի հիացմունքին արժանացած, բայց շատերի կողմից գուցե այդպես էլ խորությամբ չընկալված մտքերի խորությունը:

«Իսկ Խաչիկյանն ի՞նչ է արել, ի վերջո։ Խաչիկյանը փորձել է արդարություն հաստատել։ Նա երևի մտածել է այպես. «Եթե մահացածներն ու արտագաղթածները կարող են քվեարկել, ինչի՞ թոշակ չստանան»։ Եթե այդ մարդկանց կարելի է օգտագործել իշխանության գլուխ մնալու համար, ինչո՞ւ չի կարելի այդ մարդկանց օգտագործել պարզապես, որ մի մարդ, օրինակ, ասենք՝ Խաչիկյանը, հարստանա»:

Ամեն ինչ սկսվում է համակարգային սխալից: Քանի որ կառավարությունը սխալ է հասկանում իր լինելիության նպատակը, ըստ այդմ նրա՝ այս կամ այն ոլորտի ձախողումներն արդեն զուտ ածանցյալներ են՝ ոչ ավելի: Ըստ այդմ՝ այլևս էական չէ, թե կրթության ոլորտը ձեռքից գնացել է. կառավարությունը մտածում է՝ ինչո՞ւ կրթեմ ժողովրդին՝ որ հասկանա՞ն ճշմարտությունները՝ չէ՞ որ անգրագետ ժողովրդին ավելի հեշտ է կառավարել: Կամ՝ օլիգարխների դեմ պայքարի հաշվով. կառավարությունը մտածում է այսպես՝ «կա՛մ՝ մենք իրենց չենք ճնշում, որ հանկարծ օպոզիցիա չդառնան և փողերը երկրից չտանեն, կա՛մ մեր ընկերն են, իսկ եթե մեր ընկերն են, էլ ինչի՞ ճնշենք»:

«ՀՀԿ մեծ գաղափարախոս Գալուստ Գրիգորիչն ասում է՝ «մեզնից լավը չկա»: Հավանաբար, կառավարությունը լուրջ է ընդունել սա, բայց դա «կլասիկ գրիգորիչական շուլուխ» է եղել: Դուք չեք ամենալավը, դուք պետք է ապացուցեք, որ ամենավատը չեք: Բայց այսօր ձեր ֆոնին արդեն բոլոր նախորդ կառավարություններն են ավելի լավը թվում, դուք արդեն սրբագրում եք բոլորի արատները»:

Ցեխաջրի հերթական լուրջ ու հիմնավորված դոզան Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հրամցվեց: Փաշինյանն իր հերթին կառավարության ամբողջ սխալը բացատրեց նրանով, որ կառավարությունը թեև դե յուրե քաղաքական մարմին է, բայց դե ֆակտո՝ ոչ:

«Կառավարության կազմում չկան քաղաքական դեմքեր: Նրանց կեսագրությունը ուսումնասիրելիս՝ կտեսնենք, որ մի մասը կուսակցությունից հրաժարվել են, որ կառավարության կազմում լինեն, մի մասն էլ կուսակցական են դարձել, որ նախարար մնան»: Այդպես կան պաշտոնյաներ, որ նստել են Լևոն Տեր-Պետրոսյանի օրոք, նստել են Քոչարյանի օրոք և շարունակում են նստել Սարգսյանի օրոք՝ հարմարվելով ու փոխվելով ըստ ժամանակաշրջանի:

«Փաստն այն է, որ այսօրվա կառավարությունը որոշում ընդունող չէ, այլ կատարող մարմին է»: Դա այդպես է, քանի որ այս կառավարությունը չէ՛, որ ստացել է ժողովրդի քվեն, վստահությունը: Ժողովրդի քվեն իրականում ստացել է թաղի խուժանը, հետևաբար՝ թաղի խուժանն էլ պարտադրում է իր կանոնները ու թելադրում կառավարությանը այս կամ այն՝ իր շահերից բխող քայլերը: Ըստ այդմ, նման կառավարության համար օլիգարխիայի, մենաշնորհի, կոռուպցիայի դեմ պայքարելը նույնն է, թե որևէ մեկը պայքարի իր գործատուի դեմ:

Կառավարության բերած ծրագրի միակ ճշմարտացի կետը, ըստ Փաշինյանի, «դինամիկ զարգացող Սփյուռք» հասկացությունն է, ինչի հետ պատգամավորը չհամաձայնվել չէր կարող, քանի որ իր ճանաչած երիտասարդների 80 տոկոսը, ովքեր օտար լեզու են սովորում, սովորում են միայն մի բանի համար, որ երկրից գնան, այսինքն՝ համալրեն սփյուռքի շարքերը, այսինքն՝ գոնե այս կետով պարզերես անեն մեր կառավարությանն ու ապահովեն «սփյուռքի դինամիկ զարգացումը»:

Այլ ելույթներ ևս հնչեցին՝ համարժեք կամ նվազ սրությամբ ու խորությամբ: Դրանց մի մասում հնչեցված քննադատությանն այսօր էլ փորձ արվեց պատասխանել այդ նպատակի համար աշխատող կադրերի միջոցով: Ենթադրելի է, որ վաղը ևս այս ամենը շարունակություն կունենա՝ թե՛ քննադատությունների, թե՛ դրանց հակադարձելու մասով: Բայց թե տեղացող տարափի միջից մեր հարգարժան կառավարությունը կկարողանա՞ գոնե մի քանի ճշմարտություններ այնուամենայնիվ ըմբռնել ու ինչ-որ բան փոխել, ա՛յ, այս հաշվով ո՛չ կարելի է կանխագուշակել, ոչ էլ սին հույսեր փայփայել:

Լուսինե Կեսոյան