Ռուսական ռասիզմն ու հայկական ստրկամտությունը

Ի՞նչ կանեն ՀՀ ԱԳՆ-ն, Ռուսաստանի հայերի միությունը և ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատունը ՌԴ-ում ամբաստանյալի կարգավիճակում գտնվող ՀՀ քաղաքացուն նվաստացուցիչ վիճակից հանելու համար: Ելնելով նշված կառույցների նախկին գործունեությունից՝ կարող եմ ասել, որ առանց համապատասխան ճնշման գործադրման՝ ոչինչ էլ չեն անի, ճիշտ այնպես, ինչպես ոչինչ չկարողացան անել Սաֆարովի արտահանձնման ժամանակ: Նման եզրակացության հանգելու համար կարող է հիմք հանդիսանալ նշված կառույցների տխրահռչակ գործունեությունը: Օրինակ՝ ՀՀ ԱԳՆ-ի վերջին ձեռքբերումը Ուգանդայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումն էր, որին պարբերաբար նախորդում էին նման «մեծ ձեռքբերումներ», ինչի արդյունքում ոչինչ չունեցանք՝ բացի բյուջեի անիմաստ վատնումից: Էդվարդ Նալբադյանի նման՝ անպտուղ աշխատանքը պետք է որ ձեռնտու չլիներ ՀՀ իշխանություններին, սակայն փորձը կրկին ցույց տվեց հակառակը՝ նրան հաջողությամբ վերարտադրեցին, այսինքն՝ ստացվում է, որ Սերժ Սարգսյանին պարզապես ձեռնտու է ապաշնորհ նախարարներ ունենալը:

Ռուսաստանի հայերի միությունը պետք է որ լուծեր ՌԴ-ում ապրող հայերի հիմնախնդիրները, սակայն բազմաթիվ են այն դեպքերը, երբ ՌԴ մեկնած ՀՀ քաղաքացիները դիմել են ՌՀՄ՝ աշխատանք գտնելու հարցում օգնություն ակնկալելով, և որևէ արձագանք չեն ստացել:
Իսկ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատնից որևէ աջակցություն անիմաստ չակնկալելու համար բավական է մեկ անգամ գտնվել Մոսկվայում և որևէ գործով մտնել հայկական դեսպանատուն: Այնտեղ կարելի է տեսնել Սերժ Սարգսյանի ասած՝ «7 օր հաց չկերած, աշխարհի վրա դառնացած» ու մաղձոտ դեմքերով աշխատակիցների, որոնց ֆունկցիան կարծես թե հայերի խնդիրները լուծելու փոխարեն այդ խնդիրները կրկնակի բարդացնելն է, և որոնց մեկ անգամ մի հարցով դիմելուց և մունաթախառն պատասխան լսելուց հետո գերադասում ես այլևս չդիմել և խնդիրդ լուծել այլ ճանապարհներով:

Այս կառույցներից ինքնակամ միջամտություն ակնկալելը համարում եմ ժամանակի անիմաստ կորուստ, մանավանդ երբ խոսքը «եղբայրական» Ռուսաստանի՝ մեր թշնամուն 1 միլիարդի զենք վաճառող ու մեր անվտանգության հաշվին բիզնես անող ռազմավարական գործընկերոջ մասին է, որը հայերին նվաստացնելու հերթական առիթը չի կորցնում: Իհարկե, մի շարք հայազգի ռուսամոլներ սկսել են և կսկսեն աղաղակել, որ վարորդը մեղավոր է և պետք է կրի պատասխանատվություն: Անշուշտ, պետք է կրի, բայց ո՛չ կանացի խալաթով դատարանի դահլիճում գտնվելով, ո՛չ նվաստանալով, ո՛չ թիրախ դառնալով ընդգծված ռասիստական հակումներով ռուս լրագրողների:

Այս ամենից զատ՝ նաև հարց է առաջանում՝ ո՞վ է ավելի մեղավոր՝ հայ վարո՞րդը, թե՞ նրան մեքենան տրամադրող ռուսական ընկերությունը, որի անօրինականությունների մասին կարծես թե չեն ուզում այդքան խոսել: Եվ այն, որ հայ վարորդը մեղավոր է, դեռ հիմք չէ ռուսական ակնհայտ ռասիզմը ստրկամտորեն արդարացնելու համար:

Ի դեպ, Ռուսաստանն իր ռասիստական քաղաքականությունը վարում է մտածված և շատ խելացի կերպով. օրինակ, տվյալ դեպքում մեղադրող կողմը ներկայացնում է դատախազ Գայանե Գրիգորյանցը։ Չեմ կարծում, որ այս հարցում հայազգի դատախազ ընտրելը պատահականություն էր, քանի որ այս քայլով ռուսական կողմն իրեն ապահովագրում է ռասիզմ և ազգային խտրականություն դրսևորելու մեջ մեղադրվելուց, նախապես իր համար այդ հարցում արդարանալու միջոց է ստեղծում, չէ՞ որ մեղադրող կողմը նույնպես հայազգի է, էլ ի՞նչ խտրականության մասին կարող է խոսք լինել։ Իսկ իրականում, ռուսական ռասիզմի դրսևորումները նորություն չեն, և Ռուսաստանում գտնված բազմաթիվ հայեր առնչվել են այդ երևույթի հետ: Ասեմ, որ ոչ միայն նորություն չեն, այլև՝ վարակիչ և մի շարք ռուսասերների փոխանցվում են ընդգծված ազգայնամոլության տեսքով, ի դեպ, տվյալ դեպքում ազգայնամոլությունը համադրվում է ռուսամոլության հետ: Իհարկե, չեմ հերքում, որ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները և պրոռուսական կողմնորոշումն այսօր Հայաստանի համար շահավետ են թե՛ տնտեսության, թե՛ անվտանգության  նկատառումներից ելնելով, սակայն այդ դեպքում գոնե առարկաները կարելի է անվանել իրենց բուն անուններով, քանի որ փաստացի մենք ոչ թե ՌԴ-ի «ռազմավարական գործընկերն» ենք, այլ՝ վասալը:

Այս պարագայում օտար երկրում հայ մարդու արժանապատվության հարցով մտահոգված հայ հասարակությանը ոչինչ չի մնում անել, քան առաջնորդվել «եղունգ ունես՝ գլուխդ քորի» սկզբունքով և ապավինել սեփական ուժերին, այսինքն՝ նշված կառույցների վրա ճնշում գործադրելով՝ փորձել նրանց ստիպել գոնե տեղից շարժվել: Առայժմ տեղից մի փոքր շարժվել է միայն ՄԻՊ-ը, իսկ իշխանությունները լռում են:

Հ.Գ. 48-ամյա որդեկորույս ազատամարտիկը ստիպված չէր լինի մեկնել Ռուսաստան՝ արտագնա աշխատանքի, եթե մեր պետությունը գնահատեր հայրենիքի համար արյուն թափածներին: Ռուսաստանում նվաստացած ՀՀ քաղաքացին մինչ այդ նվաստացել էր արդեն իր երկրում՝ հայրենիքին մատուցած ծառայությունների արդյունքում մատնվելով չքավորության:

Կարեն Վարդանյան