«Մարդասիրությունից» անդին

Այս օրերին Հայաստանում համաներման գործընթաց է ընթանում: Այն Անկախության սկզբնավորման տարիներից ի վեր 9-րդն է, որի նպատակը զուտ մարդասիրությունն է: Շուրջ 600 հոգի կազատվի պատժից, և 900-1000 հոգու պատժի չափը կկրճատվի: Ըստ արդարադատության նախարարության տվյալների` երեկ ազատ է արձակվել 278 անձ, իսկ այսօր` ժամը 21:00-ի դրությամբ` 114 դատապարտյալ:

Այս համաներման նպատակը քաղաքական մեծամասնության վերնախավը հիմնավորում է, օրինակ, այսպես. «Համաներումը երկրում ներողամտության, հանդուրժողականության և քրիստոնեական արժեքների ամրապնդման վառ վկայությունն է»:

Իհարկե, այս մտքի հետ չհամաձայնվել այդքան էլ հեշտ չէ: Բայց արի ու տես` վեհ գաղափարների մասին խոսելով չէ միայն: Ի՞նչ պայմաններում են ապրում դատապարտյալները մեր երկրում, արդյոք նրանց համար ստեղծված պայմանները տեղավորվո՞ւմ են մարդասիրության գաղափարի մեջ: Ինչքանո՞վ է ճիշտ տարիներ շարունակ մարդկանց պահել հակասանիտարական պայմաններում` երբեմն ուղեկցվող ծեծերով, այնուհետև խոսել մարդասիրությունից: Սրա վառ օրինակ են տարբեր ՔԿՀ-ում արձանագրվող ինքնավնասումները: Այդ փակ դռներից այս կողմ անգամ ինֆորմացիան հասնում է մեզ, թե մի դատարապարտյալ կարել է բերանը, մյուսը` աչքերը, մեկը ոտքերը մեխել է հատակին, հացադուլ, ջրադուլ են հայտարարել, մյուսն ինքնասպան է եղել, հաջորդն էլ պատրաստվում է դրան:

Անդրադառնալով ՔԿՀ-ների շենքային պայմաններին` պարզապես չեմ կարող չանդրադառնալ Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպան Քեթրին Լիչին, ով այցելել էր «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ, որից հետո այդ կինը պարզապես ապշահար էր եղել` տեսնելով պայմանները. «Այն խորհրդային օրերից եկող մի հին, մաշված շենք է, որտեղ մեկ խցում ապրում է 16 հոգի: Այս մարդիկ քայլելու, շարժվելու տեղ չունեն, օրվա մեծ մասն անցկացնում են բանտախցում», - իր մտահոգությունը այսպես հայտնեց դեսպան Լիչը: 

Խայտառակ վիճակ է անգամ դատապարտյալների հիվանդանոցում: Այս մասին էլ արձանագրել էր ՄԻՊ-ը. «ՔԿՀ-ում գիշերային հերթափոխը կազմակերպվում է մեկ բժշկի և մեկ բուժակի կողմից, ինչը անհնարին է դարձնում տարբեր մասնաշենքերում գտնվող բաժանմունքներում հիվանդներին պատշաճ բուժօգնություն տրամադրելը: Ըստ վիճակագրական տվյալների` հիվանդանոցում անցած տարիների համեմատությամբ ավելացել է թմրանյութերից կախվածությամբ հիվանդների թիվը: Ավելացել է նաև ՁԻԱՀ-ով հիվանդների թիվը, որը ներկա պահին 21 է, տուբերկուլյոզով հիվանդների թիվը` 38»:

Շենքը չունի կենտրոնացված ջեռուցում, հիվանդասենյակները ջեռուցվում են էլեկտրական սալիկներով, որոնք շատ տարբեր են` կախված կարգավիճակից:

Կարծում ենք` այսքան խնդիրներ (հասկանում ենք նաև, որ սա մի փոքրիկ մասն է միայն) մատնանշելուց հետո մարդասիրության մասին խոսելը ուղղակի «ծաղկավոր կեղծիք է»: Այդ չափ «մարդասերները» պետք է նախ և առաջ դատապարտյալին տարրական կենցաղային պայմաններով ապահովեն, իսկ եթե չկա դա, չկա մարդասիրություն: 

Ավելորդ չէ համարել, որ այս համաներումը ոչ մի աղերս չունի մարդասիրական բարձր արժեքների հետ. այն տնտեսական լուրջ խնդիրները ազդեցիկ գովազդի միջոցով լուծելու տարբերակ է:

Ա′յ քեզ  քողարկված «մարդասիրություն»...:

 Ն. Ա.