Երկիրն անցնում է «կարմիր գիծ»-ը

Մինչ իշխանությունները զբաղվում էն զանազան քաղաքական շոուներ կազմակերպելով՝ Հայաստանից գնալով ավելանում է կապիտալի արտահոսքը: Խոսքն, ի դեպ, գումարների օրինական արտահոսքի մասին է, որն ամրագրված է նաեւ պաշտոնական վիճակագրությամբ: Կապիտալի արտահոսքը վերջին տարիներին գնալով միայն ավելացել է, ընդ որում, հիմնական աճն արձանագրվել է համապետական ընտրություններից, քաղաքական ցնցումներից հետո, երբ իշխանությունները պյուռոսյան հաղթանակ տարան` մարդկանց մեջ հետեւողականորեն մարելով ընտրությունների միջոցով փոփոխություններ անելու հույսը: Հայաստանից 2008թ.-ին դուրս էր բերվել 1 մլրդ 124 մլն 466 հազար դոլար: Արդեն 2009թ.-ին կապիտալի արտահոսքը կազմել է 752 մլն 370 հազար դոլար, 2010-ին՝ 731 մլն 555 հազար դոլար, 2011-ին այս ցուցանիշն ավելացել է կտրուկ՝ 823 մլն 547 հազար դոլար, 2012-ին՝ 856 մլն 519 հազար դոլար: 2013թ.-ին թեեւ մի փոքր նվազեցին կապիտալի արտահոսքի ծավալները, բայց, միեւնույն է, շեղումն աննշան էր. 2013թ.Հայաստանից դուրս է բերվել 852 մլն 151 հազար դոլար, 2014թ.-ին տեմպերն ավելացան՝ 902 մլն 819 հազար դոլար, 2015թ.-ին կապիտալի արտահոսքը կազմել է 760 մլն 992 հազար, իսկ 2016թ.-ի ընթացքում՝ 816 մլն 982 հազար դոլար: Եթե սրան ավելացնենք նաեւ այս տարվա ընթացքում Հայաստանից հանված 356 մլն 683 հազար դոլարը, կստացվի՝ Սերժ Սարգսյանի նախագահության այս 9 տարիների ընթացքում մեր երկրից կապիտալի արտահոսքը կազմել է 7 մլրդ 978 մլն 84 հազար դոլար: Հայաստանի պետական բյուջեն մոտ 2.9 մլրդ դոլար է:

Այսինքն՝ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման ընթացքում Հայաստանից տարեկան դուրս է բերվել բյուջեի 1/3-ից մի փոքր քիչ գումար: Կապիտալի արտահոսքի ամենամեծ չափաբաժինն ընկնում է Ռուսաստանին, ինչը նշանակում է, որ ՌԴ-ից ժամանակին ներդրումներ են արվել, այստեղից գումարներ են տարել և այլևս այլ ներդումներ չունեն անելու; Հատկանշական է փաստը, որ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը համարվում է պրոռուսական մարդ, պատրաստվում էր այնտեղից գումարներ բերել Հայաստան, ինչը, սակայն, նրան դեռ չի հաջողվել. համենայն դեպս, այդ մասին է վկայում ՌԴ-ից իրականացվող ներդրումների ծավալների նման կտրուկ անկումը: Ի սկզբանե ակնհայտ էր, որ ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավի շրջանակներում վարչապետ Կարեն Կարապետյանի՝ Հայաստանում 3 մլրդ դոլարի ներդրումներ ապահովելու խոստումներն ընդամենը նախընտրական բլեֆ էին, արված հանուն ՀՀԿ-ի։ Հիմա, գնալով ավելի ու ավելի ակնհայտ է դառնում, որ վարչապետին ամենամեծ ցանկության դեպքում անգամ չի հաջողվի իրականացնել այդ խոստումը։ Հայաստանի քաղաքացիները դատապարտված են ընչաքաղցության կամ հարկադրված են Հայաստանից դուրս աշխատելու Հայաստանում իրենց ընտանիքը պահելու համար: Եվ ցավալին այն է, որ որևէ մեկին չեն հետաքրքրում այս թվերը: Իսկ հիմա փորձենք այս ամենը հասկանալ` երկրի անվտանգության տեսակետից. ի՞նչ է սպառնում Հայաստանին: Պետք չէ մաթեմատիկոս լինել` հասկանալու համար, որ եթե երկրում չկան ներդրումներ, այլ ճիշտ հակառակը, կապիտալի արտահոսքը մեծ չափերի է հասնում արտագաղթի հետ միասին, ապա դա ուղղակի սպառնալիք է դառնում երկրի անվտանգության համար: Քանզի մի կողմից կրճատվում է փաստացի բանակի քանակությունը, իսկ մյուս կողմից առաջանում է լրջագույն դեֆիցիտ` նոր, արդիական սպառազինություններ ձեռք բերելու համար: Իսկ այս պարագայում Ռուսաստանի հետ Դաշնակցության գաղափարը անխուսափելիորեն վերածվում է խոր կախվածության, որը ոչ մի դրական հույս չի ներշնչում երկրի համար, քանզի Դաշնակցությունը ենթադրում է գործընկերություն, իսկ կախվածությունը նշանակում է, որ ազգը իր անվտանգության ճակատագիրը բառիս բուն իմաստով կապակցում է իր ռազմավարական գործընկերոջ հետ: Բոլոր այս գործընթացները շաղկապված են իրար հետ: Եթե դու լուրջ պետություն չես կառուցում, դու չես կարող ունենալ լուրջ տնտեսություն: Իսկ եթե դու լուրջ տնտեսություն չունես, դու չես կարողանա ապահովել քո անվտանգությունը: Եթե քո կախվածությունն այլ երկրից անցնում է «կարմիր գիծը», ապա քո ազգային ողբերգության արձանագրումը դառնալու է ժամանակի խնդիր:

Ստելլա Խաչատրյան