Երրորդ օրը հասկացա, որ պատերազմը պարտվելու ենք. Ռոբերտ Քոչարյան (տեսանյութ)

«2020 թվականին 44-օրյայի ժամանակ ես ունեի գործողությունների կոնկրետ պլան։ Երրորդ օրը հասկացա, որ պատերազմը պարտվելու ենք»,– ՀՀ 2-րդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն է երեկ՝ նոյեմբերի 9-ի խորհրդանշական օրը տված TV5–ի հարցազրույցում ասել՝ անդրադառնալով Արցախյան վեջին պատերազմին։ 

«Երկրորդ օրը ես Ղարաբաղում էի և այն, ինչ տեսել եմ, ինձ բերել է մեկ-երկու օրվա ընթացքում համոզմունքի, որ այս պատերազմում մենք պարտվելու ենք։ Երկու շաբաթ ես մնացել եմ Ղարաբաղում, ամեն օր Արկադի Ղուկասյանի և Բակո Սահակյանի միջոցով փորձում էի հորդորել Արայիկ Հարությունյանին, որ անեն ամեն ինչ պատերազմը կանգնեցնելու համար։ Ակնհայտ էր, որ մենք պարտվում ենք»,-նոր մանրամասներ բացահայտելով՝ ասել է Ռոբերտ Քոչարյանը։

«Նույնիսկ ես առաջարկեցի այն ժամանակ հանդիպենք նախկին նախագահներով և ներկա նախագահով՝ թեկուզ Արայիկ Հարությունյանի նկատմամբ իմ վերաբերմունքը հայտնի է։ Ինքը չպետք է հայտնվեր այնտեղ նախագահի պաշտոնում, բայց այնուամենայնիվ ես ինքս գնացի, առաջարկեցի և ես ունեի կոնկրետ գործողությունների պլան, թե ինչ է պետք անել։ Եվ պաշտպանությունը կազմակերպելու տեսանկյունից շատ կոնկրետ առաջարկներ ունեի, և զուգահեռ, իհարկե, անել ամեն ինչ օր առաջ պատերազմը կանգնեցնելու համար։ Ինքը մերժեց, չուզեց հանդիպել և Բակո Սահակյանի միջոցով փոխանցեց հետևյալը։ «Եթե ես հանդիպեմ Քոչարյանի հետ, ինձ Հայաստանի վարչապետը ուտելու է»։ Ուղղակի իր բառն է՝ «ինձ կուտի»։ Այն ժամանակ Ադրբեջանից ավելի քիչ էին վախենում պատերազմի ժամանակ, քան տվյալ դեպքում իմ հետ հանդիպել և քննարկելու հանգամանքից»,–ասել է նա։

Հարցին՝ ինչու իր մոտ կար այդ տպավորությունը, որ մենք պարտվում ենք, Ռոբերտ Քոչարյանը պատասխանել է. 

«Ես չէի տեսնում բանակի նորմալ կառավարում, ուղղակի չկար։ Որովհետև մինչև այդ այնպիսի փոփոխություններ էին կատարվել հրամանատարական կազմում, և առանցքային պաշտոններում նշանակվել էին մարդիկ, որոնց հագով չէր այս պատերազմը։ Իսկ կադրային քաղաքականությունը հետևյալն էր․ ինքը չէր վստահում բանակին և ուզում էր բանակում կարևոր պաշտոններում ունենալ լոյալ մարդկանց։ Իսկ լոյալ գեներալը կամ լոյալ բարձրաստիճան սպան միշտ չէ, որ այն սպան է, որն ունի բավարար հմտություններ պատերազմում հաղթանակ ունենալու համար։ Համատարած կադրային փոփոխություններ և հիմքում միայն եղել է լոյալությունը։ Վատ էին ընդհանրապես բանակի մատակարարման հետ կապված հարցերը։ 

Մինչև պատերազմը հայտարարվել էր, որ օդը փակ է։ Բացարձակապես այդպես չէր։ Ամենից կարևոր հանգամանքներից մեկը այն խայտառակ մոբիլիզացիաները, որ արվեց Հայաստանում։ Լավ է՝ չանեին ընդհանրապես ոչ մի բան, քան անեին։ Մարդկանց հավաքում էին և երրորդ օրը այդ մարդիկ հայտնվում էին առաջնագծում։ Ոչ թե համալրման էին գնում ներկա զորամիավորումները, օրինակ գումարտակները, այլ նոր միավորումներ էին ստեղծում և ուղարկում ռազմաճակատ երրորդ օրը։ Դու առնվազն երկու-երեք շաբաթ պետք է մարտական ներդաշնակություն ապահովես։ Իմ հարազատները զորակոչվել են, օրինակ, շատ մոտ հարազատներից մեկը պատերազմի երկրորդ օրը, երրորդ օրը հայտնվել է առաջնագծում, մի վաշտում, որտեղ ոչ մեկը ոչ մեկին չէր ճանաչում ընդհանրապես։

Դու չես կարող անծանոթ մարդկանց հավաքել մի տեղ, ձևավորել, օրինակ, մի գումարտակ և հաջորդ օրը ուղարկել պատերազմի։ Դու ուղղակի մսաղացի մեջ ես ուղարկում այդ մարդկանց։ Առնվազն երկու շաբաթ պետք է մարտական ներդաշնակության թրեյնինգներ անես, որ մարդիկ իրար ճանաչեն, հրամանատարը հասկանա, թե ստորադաս հրամանատարները ի՞նչ կարգի հրամանատարներ են, ի՞նչ գիտելիքներ ունեն»,– հայտարարել է նա։