Վերասոցիալականացման ավելի արդյունավետ համակարգ և պայմանական վաղաժամկետ ազատման նոր մոտեցումներ

Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանն Ազգային ժողովում ներկայացրել է «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություն և լրացումներ կատարելու մասին» և «Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը:

Նախագծերի նպատակն է՝

 կատարելագործել պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատման և դատապարտյալների վերասոցիալականացման գործընթացի կազմակերպման իրավակարգավորումները: 

 բարձրացնել վերասոցիալականացման աշխատանքների գնահատման օբյեկտիվությունը և պայմանական վաղաժամկետ ազատման գործընթացում քրեակատարողական հիմնարկների դերակատարության արդյունավետությունը։

Առաջարկվում է`

վերանայել պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատման կարգավորումները՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցումը դիտարկելով որպես դատապարտյալի պատշաճ վարքագծի, այլ ոչ թե նոր հանցանք կատարելու հավանականության ցուցիչ,

բացառել այն մոտեցումը, երբ դատապարտյալի վարքագիծը ոչ պատշաճ է գնահատվում բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած չլինելու հիմքով՝ հաշվի առնելով ազատազրկման պայմաններում նրա սահմանափակ հնարավորությունները։ 

Սահմանել, որ այդ դեպքում դատարանը անձին պայմանական վաղաժամկետ ազատում է պատիժը կրելուց՝ նրա վրա դնելով վնասը հատուցելու պարտականություն, որի կատարումից խուսափելու դեպքում դատարանը դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ վերացնում է անձին պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու վերաբերյալ որոշումը:

Սահմանել, որ վերասոցիալականացման գնահատման հանձնաժողովը յուրաքանչյուր դատապարտյալի համար կազմում է վերասոցիալականացման անհատական ծրագիր,

վերասոցիալականացման աշխատանքների գնահատման պարբերականությունը սահմանել 3-12 ամիս՝ ապահովելով դրանց առավել օբյեկտիվ և բովանդակային գնահատումը,

պայմանական վաղաժամկետ ազատման ներկայացման գործընթացի շրջանակում անհրաժեշտ գործողությունները առաջարկվում է վերապահել քրեակատարողական հիմնարկներին, որոնք անմիջականորեն իրականացնում են դատապարտյալների հետ աշխատանքը և տիրապետում են անհրաժեշտ տեղեկություններին:

Նախագծի ընդունման դեպքում այն ուժի մեջ է մտնելու 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից :