Գիտնականները պարզել են, թե իրականում ինչն էր փրկում Հին Հռոմը սովից

Հին Հռոմին հաջողվում էր խուսափել լայնածավալ սովից ոչ թե բարենպաստ եղանակի, այլ ամբողջ Միջերկրական ծովի տարածաշրջանից հացահատիկի մատակարարման արդյունավետ համակարգի շնորհիվ։ Այս եզրակացությանն են եկել գիտնականները՝ վերլուծելով մթերքի պակասի մասին պատմական տեղեկությունները և մ․թ․ I-VII դարերի կլիմայական տվյալները։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Climate of the Past ամսագրում։

Հռոմեական կայսրության մայրաքաղաքը, որի բնակչությունը կազմում էր մոտ 1 միլիոն մարդ, տարեկան հսկայական ծավալի հացահատիկի կարիք ուներ։ Հիմնական մատակարարներն էին Հյուսիսային Աֆրիկան և Միջերկրական ծովի այլ տարածաշրջաններ։ Երկար ժամանակ համարվում էր, որ երաշտները, հորդառատ անձրևները և այլ եղանակային անոմալիաները պարբերաբար հանգեցնում էին սովի, սակայն նոր հետազոտությունը ցույց է տվել որ դա տեղի էր ունենում ոչ միշտ։

Համեմատելով կլիմայական վերակառուցումները պատմական աղբյուրների հետ՝ գիտնականները պարզել են, որ Հռոմեական կայսրության ծաղկման շրջանում ծայրահեղ շոգը, ցուրտը, երաշտները կամ առատ տեղումները հազվադեպ էին համընկնում պարենամթերքի պակասի մասին հաղորդումների հետ։

Հետազոտողները դա բացատրում են նրանով, որ Հռոմը հացահատիկ էր ստանում միանգամից մի քանի տարածաշրջաններից, որոնք տարբեր կլիմայական պայմաններ ունեին։ Եթե մի նահանգում բերքը ոչնչանում էր, մատակարարումները կարող էին փոխհատուցվել այլ տարածքներից։ Այդպիսի համակարգը պարենային մատակարարումը դարձնում էր դիմակայուն լոկալ անբերրիության նկատմամբ։

Իրավիճակը փոխվեց V–VII դարերում, երբ Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունը սկսեց քայքայվել և կորցրեց վերահսկողությունը հացահատիկ արտադրող մի շարք առանցքային նահանգների, այդ թվում՝ Հյուսիսային Աֆրիկայի նկատմամբ։ Առևտրային և վարչական կապերի քայքայումից հետո անբարենպաստ եղանակի ազդեցությունը զգալիորեն ուժեղացավ, և անբերրիությունն ավելի ու ավելի հաճախ էր հանգեցնում պարենային ճգնաժամերի։

Հետազոտության հեղինակները նշել են, որ ի հայտ է եկել կարևոր օրինաչափություն․ պարենային անվտանգությունը կախված է ոչ միայն կլիմայից, այլև տրանսպորտային ենթակառուցվածքի, առևտրի և պետական կառավարման կայունությունից։