Զավեն Անդրիասյան. Հաղթանակների շնորհիվ համոզվում ես, որ ճիշտ ճանապարհին ես

«Շախմատային Հայաստան» հանդեսը բացառիկ հարցազրույց է անցկացրել համաշխարհային ունիվերսիադայի արծաթե մեդալակիր Զավեն Անդրիասյանի հետ:

- Զավե՜ն, շնորհավորում եմ ունիվերսիադայում արծաթե մեդալ նվաճելու կապակցությամբ: Ինչպես անցավ մրցաշարը: Ի՞նչ դժվարություններ եղան:

- Ունիվերսիադան ինձ համար լավ սկսվեց. առաջին չորս խաղից վաստակեցի 3.5 միավոր, մտա առաջատարների շարք եւ սկսեցի պայքարել առաջին տեղի համար:

Դժվարություններից կարող եմ նշել ոչ շախմատային մի պատմություն: Չորրորդ տուրում ես եւ Ռոբերտ Հովհաննիսյանը պարտիայից ուշացել էինք, բայց հարցն այն է, որ մենք կազմակերպիչների տրամադրած մեքենաներով էինք գալիս խաղերին, ու մեզ տեղեկացրել էին` եթե խնդիրներ, խցանումներ լինեն, կարող ենք զգուշացնել, եւ մեզ պարտություն չեն գրանցի: Զանգեցինք հանդիպումներից առաջ, բացատրեցինք իրավիճակը: Մրցավարն ասաց, որ խնդիր չկա: Սակայն երբ հասանք, իմացանք, որ մեր հակառակորդները` լեհերը, բողոքել են, ուզում են` մեզ պարտություն գրանցվի, այլ կերպ ասած` ցանկացել էին հեշտ հաղթելու շանսը բաց չթողնել: Քանի որ այս ամեն ինչում մեր մեղքը չկար, մեզ թույլ տվեցին խաղալ` մեկ ժամ ուշացումով: Մեզ էլ հաջողվեց հաղթել:

- Մրցաշարի վերջում ֆիլիպինցի Վեսլի Սոյի հետ «մահվան պարտիա» խաղացիք: Ինչպե՞ս որոշվեց, որ պետք է արմագեդոն տեղի ունենա: Ինչպե՞ս այն անցավ:

- Վերջին տուրից հետո առաջին տեղը բաժանած ինը խաղացողներիս փակել էին մի սենյակում, որպեսզի մինչեւ արդյունքների հրապարակումը դուրս չգայինք: Եկան ու ասացին, որ երրորդ տեղում չինացի Լի Չաոն է, իսկ ես եւ Վեսլի Սոն լրիվ հավասար լրացուցիչ գործակիցներ ունենք:

Մինչեւ նրանք որոշում կայացնեին, մեզ տարան հակախթանիչային (դոպինգ) ստուգման: Երկու լիտր ջուր խմեցինք... Հակառակորդս հասցրեց հանձնել, ես` ոչ, քանի որ եկան ու տարան խաղի: Այդքան շատ ջուր խմելուց հետո խաղալը պարզապես հնարավոր չէր: Բացի այդ ես պատրաստ չէի այդ պարտիային, քանի որ արդեն շատ հոգնած էի. գրեթե ամեն օր երկու հանդիպում էինք ունենում: Հետո մի տասնհինգ րոպե Թաթարստանի նախկին նախագահ Շայմիեւին էինք սպասում. նա պիտի գար, հետեւեր մեր պայքարին:

Երբ խաղը վերջապես սկսվեց, միանգամից զինվորս վրիպեցի: Որոշ ժամանակ անց ֆիլիպինցին էլ այդքան հաջող չխաղաց, բայց դա արդեն էական չէր` դիրքը ոչ-ոքիի էր, ինչն ինձ ձեռնտու չէր, քանի որ ես սպիտակներով էի խաղում: Փորձեցի շարունակել պայքարը, սակայն փրկել խաղը այլեւս հնարավոր չէր:

- Իսկ ինչպե՞ս որոշվեց, որ դու ես սպիտակներով խաղալու:

- ՙՄահվան պարտիայի՚ ժամանակ խաղաքարերն ընտրում է լրացուցիչ գործակիցներով բարձր մասնակիցը: Բայց քանի որ մենք հավասար ցուցանիշներ ունեինք, ՙգիր ու ղուշ՚ գցեցինք, եւ սպիտակներն ինձ բաժին հասան:

- Սա քո երկրորդ ունիվերսիադան է: Ինչպե՞ս էր ընթացել նախորդը:

- Առաջին ունիվերսիադաս երեք տարի առաջ էր, Չինաստանի Շենժեն քաղաքում, որտեղ ես բաժանեցի 3-4-րդ տեղերը, բայց բախտս չբերեց, եւ լրացուցիչ գործակիցներով չորրորդը դարձա: Երկու ունիվերսիադաներն էլ շատ բարդ էին, քանի որ ե’ւ Շենժենում, ե’ւ Կազանում ելույթ էին ունենում ուժեղ շախմատիստներ. կային 2700-ից բարձր վարկանիշներ ունեցողներ:

- Ունիվերսիադան սկսելուց առաջ ասում էիր, որ Ռուսաստանն ուժեղ թիմ ունի: Բայց նրանք հաջող չխաղացին: Ինչպե՞ս կբացատրես:

- Ռուսաստանցիներն այդքան էլ վատ չխաղացին, ուղղակի նրանց աղջիկները, համեմատած Չինաստանի թիմի հետ, թույլ էին, Ռուսաստանի հավաքականից ոչ ոք չկար: Իսկ Չինաստանն իր ընտրանիով էր եկել:

- Ափսոսո՞ւմ ես, որ մենք չկարողացանք թիմով հանդես գալ այս ունիվերսիադայում:

- Իհարկե, ափսոսում եմ, քանի որ մենք բոլոր շանսերը կունենայինք թիմային մրցաշարում գոնե երրորդ տեղը գրավելու: Դա հնարավոր կլիներ, եթե մենք ընդամենը մի աղջիկ ունենայինք, ով բերեր գոնե 5 միավոր, ինչը միջինից ցածր արդյունք է:

- Ունիվերսիադա գնալուց առաջ նշել էիր, որ ոսկու չես հավակնում: Միգուցե դա՞ ազդեց, որ երկրորդը եղար:

- Գնալուց առաջ իմ մրցակիցներին չգիտեի: Ես միշտ էլ պայքարում եմ ոսկու համար, բայց չեմ կարող ասել, որ անպայման հաղթելու եմ: Եթե հնարավորություն ընձեռնվում է, ամեն կերպ փորձում եմ առաջինը լինել:

- 2006 թվականին մինչեւ 20 տարեկան շախմատիստների մեջ աշխարհի չեմպիոն դարձար: Փոխվե՞լ են արդյոք այդ ժամանակներից քո նպատակները շախմատի հետ կապված, քո` հաղթանակի ընկալումը:

- Ես համարում եմ, որ յուրաքանչյուր պրոֆեսիոնալ ունի իր տեղը կյանքում, եւ եթե որոշել է, որ մի գծով է շարունակելու, նրան ոչ մի հաջողություն կամ անհաջողություն չի փոխի: Լավ խաղացած պարտիաները լրացուցիչ ուժ են տալիս, հաղթանակների շնորհիվ համոզվում ես, որ ճիշտ ճանապարհին ես, որ պետք է հենց շախմատով զբաղվես, ոչ թե այլ բանով: Ես ուղղակի փորձում եմ հասնել իմ հնարավորությունների առավելագույնին: Որեւէ սահմանագիծ չեմ կարող դնել իմ առջեւ, քանի որ սպորտում կարող են լինել բաներ, որ քեզնից կախված չեն: Կարեւորն այն է, որ ունեմ իմ խաղաոճը. պարտվել չեմ սիրում եւ ինչ կարողանում եմ, անում եմ:

- Շատ հաջող ես հանդես եկել մի շարք մրցաշարերում: Կա՞ մի այնպիսի պարտիա, որը հիշելիս ոգեշնչվում ես:

- Այո՜, մոտ մեկ ամիս առաջ Հնդկաստանում մի շատ լավ պարտիա ունեցա Հոանգ Թան Թրանգի հետ: Այդ խաղում հաղթելն ինձ համար շատ կարեւոր էր:

- 2013 թվականի մայիսին ՙՇախմատային աշխարհ՚ ինտերնետ-գավաթը նվաճեցիր ՙՍամոցվետի՚ թիմի կազմում: Ի՞նչ տարբերություններ կան ինտերնետային եւ խաղատախտակի առջեւ շախմատների միջեւ:

- Ինտերնետում խաղում ենք մեկից երեք րոպե, իսկ խաղատախտակի առջեւ` մեկուկես ժամ: Համացանցով շախմատ հաճույքի համար եմ խաղում: Նախ` սիրում եմ բլից խաղալ, հետո էլ հետաքրքիր է թիմի կազմում հանդես գալը, ավելի մեծ պատասխանատվություն ես կրում: Ինտերնետով խաղն իր առավելություններն ու թերություններն ունի: Թերություն է, որ կարող է մի անուն գրված լինի, բայց լրիվ ուրիշ մարդ խաղա քո դեմ: Իսկ առավելություններից մեկն այն է, որ գործակիցներ չեն հաշվարկվում, ինչը թույլ է տալիս անկաշկանդ խաղալ:

- Գիրք ես գրել: Ինչի՞ մասին է այն, ինչպե՞ս ծագեց այն գրելու գաղափարը:

- 2006 թվականից տարբեր բնույթի հոդվածներ էի գրում հոլանդական շախմատային ամսագրի համար: Ընթերցողները հավանում էին գրածներս, եւ ամսագրից ինձ առաջարկեցին գիրք գրել: Գիրքս Նայդորֆի տարբերակի մասին է, որը ամենաշատ խաղացվող սկզբնախաղերից մեկն է: Կարծում եմ` այն շատ հետաքրքիր կլինի ե’ւ պրոֆեսիոնալ, ե’ւ շարքային շախմատիստների համար: Ներածականը գրել է Լեւոն Արոնյանը: Նա կարդաց, հավանեց եւ համաձայնվեց գրել: Գիրքը դեռ միայն անգլերենով է լույս տեսել, այժմ աշխատանքներ ենք տանում այն նաեւ ռուսերենով հրատարակելու համար:

- Այս մայիսին ավարտեցիր ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի մագիստրատուրան: Ուսումդ սահմանափակվելո՞ւ է սրանով:

- Մտածում եմ ասպիրանտուրայի մասին: Բայց այս վերջին ամիսներին հինգ մրցաշարում եմ խաղացել, ընդամենը երեք օր եմ տանը եղել: Հիմա ուզում եմ հանգստանալ, հետո կորոշեմ, թե ուսմանս հետ ինչ եմ անելու:

- Գիտեմ, որ ընկերուհի ունես: Նա ինչպե՞ս է վերաբերվում քո շախմատային կարիերային: Խաղո՞ւմ եք միասին:

- Շատ լավ է վերաբերվում: Նա աշխատում է շախմատային ակադեմիայում եւ բավականին տեղեկացված է շախմատից: Չէ, միասին չենք խաղում, քանի որ մրցաշարերից հետո շախմատից այնքան հոգնած եմ լինում, որ նույնիսկ չեմ ուզում դրանից խոսել:

- Մոտ ապագայում ի՞նչ ծրագրեր ունես:

- Հավանաբար, կմասնակցեմ օգոստոսին Ճապոնիայում անցկացվելիք ՙՄտավոր խաղեր՚ մրցաշարին: Իսկ սեպտեմբերին խաղալու եմ Սեւանի միջազգային մրցաշարում եւ Հայաստանի ակումբային առաջնությունում:

Հարցազրույցը վարեց Ժաննա Պողոսյանը: