ԵՏՄ-ն երկրաշարժի շեմին

Երբ քառօրյա պատերազմից հետո «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության ղեկավար Խաչատուր Քոքոբելյանն ԱԺ ներկայացրեց «ԵՏՄ-ին ՀՀ անդամակցության դադարեցման գործընթաց սկսելու» նախագիծ, հասկանալի էր, որ դա ավելի շատ քաղաքական-քարոզչական նշանակություն ունի և որևէ կերպ չի կարող դառնալ Հայաստանի իշխանությունների գործնական քաղաքականություն: Չնայած ԵՏՄ-ն, որևէ կերպ չի նպաստում մեր երկրի տնտեսության զարգացմանը, իսկ քառօրյա պատերազմից հետո Հայաստանում օբյեկտիվորեն հակառուսական տրամադրություններ առաջացան, ակնհայտ է, որ մեր իշխանությունն արմատապես չի կարող վերանայել իր արտաքին քաղաքականությունը: Ռեալ պոլիտիկայի տեսանկյունից սա իրատեսական չէ: Առավելագույնն, ինչն իրեն կարող է թույլ տալ Հայաստանի այսօրվա իշխանությունը, ղարաբաղյան հարցում Կրեմլի քաղաքականության չափավոր քննադատությունն է և Եվրամիության հետ համագործակցության այնպիսի ձևաչափի հաստատումը, որը չի հակասում Հայաստանի Եվրասիական ինտեգրացիային: Սակայն իրավիճակը մասամբ կարող է փոխվել ռուս-բելառուսական էներգետիկ նոր հակասությունների, իսկ ավելի ստույգ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի այն հայտարարության ֆոնին, որում Բատկան սպառնում է քննարկել ԵՏՄ-ին իր երկրի անդամակցության նպատակահարմարության հարցը:

Լուկաշենկոն հրաշալի հասկանում է, որ Մոսկվայի նախաձեռնած միությունները՝ հատկապես ԵՏՄ-ն և ՀԱՊԿ-ն, կայացել են ոչ թե քաղաքական, տնտեսական, ռազմական ընդհանրությունների, այլ Կրեմլի շանտաժի հենքով: Նույն զենքն օգտագործում է Բելառուսի նախագահը՝ փորձելով Մոսկվայից ստանալ ավելի էժան գազ կամ ավելացնել նավթի մատակարարումների ծավալը: Որևէ մեկը լրջորեն չի կարող մտածել, որ Արևմուտքից մեկուսացած Բելառուսը կարող է հեռանալ ԵՏՄ-ից: Մյուս կողմից Բելառուսի բացակայությունը վերջնականապես կզրոյացնի Մոսկվայի ինտեգրացիոն նախագծերի ռազմաքաղաքական նշանակությունը: Մոսկվան և Մինսկը ի վերջո հանգելու են ինչ-որ կոմպրոմիսի, բայց այդ ընթացքում ծավալվելու է դիսկուրս ԵՏՄ-ի, դրա ներսում առկա հարաբերությունների շուրջ:

Իրավիճակը փոխվել է հենց այս իմաստով: Հայաստանի իշխանություններն իհարկե չպետք է դառնան ռուս-բելառուսական հակադրության մասնակից, սակայն պատեհ առիթը հարկ է օգտագործել ԵՏՄ շրջանակում Հայաստանի սուբյեկտայնությունը մեծացնելու, Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը դիվերսիֆիկացնելու տեսանկյունից:

Ի վերջո Հայաստանում սպասվում է ԱԳ նախարարի փոփոխություն, որն անհրաժեշտաբար պետք է բերի ոչ այնքան ու ոչ միայն անձի, այլ վարվող քաղաքականության վերանայման:

Սարգիս Հակոբյան