Բալասանյանը հաղթեց, ընդդիմության շանսը՝ Վանաձորում

Գյումրիի և Վանաձորի քաղաքային ընտրությունները խորհելու առիթ են տալիս՝ բացահայտելով քաղաքական նոր իրականությունը Հայաստանում: Բնավ, այն կարծիքին չեմ, որ հանրապետության երկրորդ և երրորդ  քաղաքներում արձանագրված արդյունքներն իրենց իմպերատիվ ազդեցությունն ու արտացոլումը կունենան խորհրդարանական ընտրություններում, մյուս կողմից էլ՝ Գյումրիի և Վանաձորի ընտրությունները ձևավորեցին միջավայր, որն անխուսափելիորեն ազդելու է էլեկտորալ տրամադրությունների վրա ողջ երկրում: 

Երկու քաղաքներում իշխանության ցուցակը հարաբերական հաղթանակ տարավ՝ չստանալով ընտրողների մեծամասնության նույնիսկ 40%-ի քվեն: Ընդ որում, իշխանությունների նույնիսկ հարաբերական հաղթանակն արդյունք է ոչ թե կառավարող կուսակցության վարկանիշի, այլ՝ արդյունավետ ընդդիմության բացակայության հետևանք: 

Չմոռանանք նաև վարչական ֆինանսական ռեսուրսների անզուսպ օգտագործումը, քաղաքական տեխնոլոգիաների կիրառումը, երբ Գյումրիում ՀՀԿ-ն քողարկվեց դաշինքի անվան տակ, իսկ Վանաձորում՝ հիմնականում խաղարկվեց ցուցակի առաջին համարի դրական իմիջը: 

Այս ընտրությունները կատարյալ ֆիասկո դարձան քաղաքական ուժերի համար, որոնք նախագահական վերջին ընտրություններում ակնհայտ ֆավորիտ էին: Րաֆֆի Հովհաննիսյանի «Ժառանգություն»-ն ինքն էր իրեն դրել «խաղից դուրս» վիճակում: Գյումրիի և Վանաձորի ընտրողներն այդ կարգավիճակում դրեցին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ՀԱԿ-ին: Երբեմնի համաժողովրդական շարժման փլատակների վրա ձևավորված կուսակցությունը վերջինն էր զույգ ընտրություններում: Անկարելի է պատկերացնել ՀԱԿ-ի կամ «Ժառանգության» քաղաքական ռեաբիլիտացիան մինչև խորհրդարանական ընտրությունները կամ դրանց ընթացքում:

ԱԺ ընտրություններին մնում է ընդամենը 6 ամիս, սակայն տեսանելի չէ, թե որ ուժն է լրացնելու ընդդիմության վակուումը: ԳԱԼԱ-ի հաջողությունը Գյումրիում կամ «Լուսավոր Հայաստանի» լավ ցուցանիշը Վանաձորում այս հարցի պատասխանը չեն տալիս: ԳԱԼԱ-ն և ԼՀԿ-ն լոկալ տարածքային ազդեցություն ունեցող ուժեր են, որոնց քաղաքական ազդեցությունը սահմանափակվում է կոնկրետ համայնքներով և չի տարածվում դրանց սահմաններից դուրս:

Եթե Վարդան Օսկանյանի «Համախմբում»-ը զարգացման որոշակի ռեսուրս և հաջողության տեսական շանս ունի խորհրդարանական ընտրություններում, ապա Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը դատապարտված է ձախողման՝ առաջին հերթին չհիմնավորված հավակնությունների և ագրեսիվության հետևանքով: Նիկոլ Փաշինյանին չի կարող օգնել անգամ ՔՊԿ վարչության երեկվա հրաժարականը, որովհետև նման ցուցադրական քայլերի քաղաքական էֆեկտիվությունը զրոյական է: ԱԺ ընտրություններից վեց ամիս առաջ դարձյալ օրակարգային է նոր ընդդիմության ձևավորման պահանջը: 

ԲՀԿ-ի և «Հայկական վերածնունդ» կուսակցության հարաբերական հաջողությունը պայմանավորված է իներցիայի ուժով և այդ կուսակցությունների կողմից տնօրինվող ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմամբ: Չմոռանանք, որ թե՛ ԲՀԿ-ն, և թե՛ ՀՎԿ-ն մինչև վերջերս եղել են կոալիցիոն ուժեր, և նույնիսկ ընդդիմության կարգավիճակում պահպանել են սահմանափակ ռեսուրսներ՝ իշխանությունների հետ հարաբերություններում «խաղի կանոնները» պահպանելու հետևանքով: Արդյո՞ք դրանք կպահպանվեն նաև ԱԺ ընտրություններում: Կոալիցիոն կարգավիճակը չի երաշխավորում ՀՅԴ-ի հաջողությունը խորհրդարանական առաջիկա ընտրություններում, հատկապես, եթե ՀՀԿ-ն չկարողանա «յոլա գնալ» առանց ադմինիստրատիվ ռեսուրսի տոտալ և միանձնյա տնօրինման:

Գյումրիում իշխանության հարցը լուծված է: Վեց տոկոսի շեմը չհաղթահարած կուսակցությունների ձայների վերաբաշխման արդյունքում «Բալասանյան» դաշինքը 33 մանդատից ստացել է 17-ը, և ոչինչ չի փոխում անգամ ԲՀԿ-ի, ՀՎԿ-ի և ԳԱԼԱ-ի հնարավոր դաշինքն ապագա ավագանիում:

Այլ խնդիր է, որ Գյումրիի ավագանիում ձևավորվում է ուժեղ ընդդիմություն, որն ակնհայտորեն խորթ է լինելու հանրապետական իշխանության համար:

Վանաձորի 33 մարդուց բաղկացած ավագանիում ՀՀԿ-ն ունի ընդամենը 13 մանդատ, և քաղաքապետի ընտրության հարցում նրան կարող են չփրկել անգամ կոալիցիոն ՀՅԴ-ի 2 մանդատները, եթե դաշինք կազմեն «Լուսավոր Հայաստանը», «Հայկական վերածննունդը» և ԲՀԿ-ն:

Էդմոն Մարուքյանն ակնկալում է, որ ընդդիմությունը պետք է միավորվի 10 մանդատ ունեցող իրենց թեկնածուի շուրջ: Արթուր Բաղդասարյանը տեսականորեն համաձայն է սրան՝ ակնկալելով ԼՀԿ-ին տեսնել «Հայկական վերածնունդի» դաշինքային կրտսեր գործընկերոջ կարգավիճակում խորհրդարանական ընտրություններում:

Այլ խոսքով՝ Մարուքյանը պետք է զոհաբերի իր քաղաքական պրոեկտը Վանաձորի քաղաքապետի պաշտոնի դիմաց:

ՀՎԿ-ն «քաղաքական առևտուր» է առաջարկել Մարուքյանի թիմին՝ ունենալով ՀՀԿ-ի հետ սեպարատ պայմանավորվածության պահեստային տարբերակ:

Սարգիս Հակոբյան