Թրամփը չի բացառել Չինաստանում Կիմ Չեն Ընի հետ հանդիպումը․ նոր առաջարկ Պեկինին Արսենի մահը սպանություն էր կալանավայրում․ Անդրանիկ Գևորգյան (տեսանյութ) Թեյլոր Սվիֆթը կրկնել է ռեկորդը․ 5 ալբոմ անընդմեջ՝ «Գրեմմիի» գլխավոր պայքարում Հունվարի 1-ից id.e-social.am հարթակ մուտք գործելու կարգը կփոխվի․ ՀԾՀ-ով և գաղտնաբառով մուտքն այլևս հասանելի չի լինի Նոր Ջեյմս Բոնդը հայտնի է․ Ռոբերտ Պատինսոնը կփոխարինի Դենիել Քրեյգին Դոլարը հասել է 19 ամսվա առավելագույնին․ շուկան սպասում է տոկոսադրույքի բարձրացման Շենգավիթի համայնքային ոստիկանները սրճեփ սարքերից գողության դեպքեր են բացահայտել (տեսանյութ) Ադրբեջանցու մեղադրանքն ու ՔԿ նախագահի խոսքը հակասում են իրար. Իրանի գրոհն ու ԵՄ ճնշումը (տեսանյութ) Նավթն էժանանում է, դոլարն ուժեղանում․ ռուբլին նոր ճնշման տակ է Ուկրաինայի 2027-ի ֆինանսավորման բացը՝ մինչև 34 միլիարդ դոլար Ի՞նչ փոխարժեքներ են սահմանվել այսօր՝ նոյեմբերի 17-ին ԱՄՆ զորքերը Եվրոպայում կարող են կրճատվել․ Պիստորիուսը զգուշացնում է վտանգավոր բացերից 

Ճշմարտությունը լուսավոր է արևից․ Կարմիր բանակի սպա Շահվալադ Շահնազարյանի պատմությունը

Հասարակություն

Ճշմարտությունը լուսավոր է արևից...

Այս խոսքերով է բացվում Կարմիր բանակի ավագ սպա կոթեցի Շահվալադ Շահնազարյանի ծոցատետրը, որն, ավաղ, շատ դատարկ էջեր ունի…

Արդեն ավարտել էր Կիրովականի մանկավարժական ուսումնարանը և աշխատանքի անցել Ալավերդու շրջանի Ղազաղան և Աքորի գյուղերում` որպես ռուսաց լեզվի ուսուցիչ, երբ 1940 թ. նոյեմբերին մեկնեց Սովետական Կարմիր բանակ: Ուլանբատոր-Սրետենսկ-Ստալինգրադ-Բելովո-Կրասնոյարսկ…..-Կոթի. ճանապարհ, որ Շահվալադն անցավ կրակների, արյան և սիրո միջով: Կրակների միջով են անցել նաև Շահվալադի` ռազմաճակատից գրած տասնյակ նամակները, որոնք մինչև 90-ականները խնամքով պահվում էին մի տուփի մեջ` նրա ստացած շքանշանների հետ: Այդ տուփը ժամանակին որդեկորույս մոր ունեցած ամենանվիրական բանն էր: Արցախյան պատերազմի տարիներին Շահվալադի հայրական տունը թշնամու ծանր հրետանու նշանակետում էր. այրվեցին ու քամու-անձրևի տակ ոչնչացան շատ նվիրական մասունքներ, այդ թվում` Կարմիր բանակի ավագ սպայի որոշ նամակներ և անձնական իրեր: Պահպանվել են ուսուցիչ-զինվորի ձեռքով գրված ինքնակենսագրականը, նրա զին. գրքույկը, անձնագիրը, կոմերիտական քարտը, ծոցատետրը, որոշ նամակներ և փաստաթղթեր և շքանշաններից երկուսը: Այդ ամենով կարողանում ենք հավաքել քաջարի զինվորի ու ավանդական հայ ընտանիքի նվիրյալ որդու կյանքը` ընդամենը 28 գարուն…

armenpress-ի հաղորդմամբ, 1941 թ. Մոնղոլիայի Ուլանբատոր քաղաքի 8-րդ մոտոհրաձգային վաշտի կուրսանտ Շահնազարյանը 1942 թ. արդեն N796 մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատարն էր, երբ հանդիպեց Կլարա Ֆիլյուշկինային: Այդ հանդիպումով պետք է հետո իմաստավորվեր խոստումնալից հայորդու` ասուպի նման փայլուն և ակնթարթային ընթացքը. նրանք ամուսնացան` փոխադարձ սիրո խոստումներով, բայց նրանց սիրուն վիճակված չէր երկար ժամանակ… Ամիսներ անց Շահվալադը պետք է մեկներ ռազմաճակատ: Կլարան ցանկացավ մեկնել ամուսնու հետ, «իր զինվորին» մենակ չթողնել, սակայն սպայի կյանքը ապագա մայրիկի համար չէ´ր. «Դու շուտով մայր ես դառնալու, Կլա´րա. զոհերից բացի ծնու´նդ էլ պետք է լինի», - տարիներ անց հիշում էր Կլարան:

Վիրավորվեց առաջին անգամ: Վերքը խորը չէր, իսկ կամքն` աննկուն: 1942-ի մարտի 13-ին գրած նամակում կարդում ենք.«Մայրի´կ ջան, դուք գրել եք, որ` երբ իմացանք, որ վիրավոր ես, չգիտեմ ի¯նչ դրության մեջ ընկանք: Մայրի´կ ջան, գիտեմ` առանց այդ (մտածելու) հնարավոր չէ, բայց ցածրացնե´լ մտածելու քանակը` հնարավոր է, և ա´յդ պետք է անեք, քանի որ դրանից է կախված Ձեր առողջությունը, որ ինձ ուժ է տալիս… Իմ մասին մտածել, որ միգուցե կճնշվի´ ուրիշի առաջներին կամ դժվարություն կքաշի և այլն` այդ մի´ մտածեք. Ձեր Շահվալադը այդպիսին չէ´, այդպիսին լինել չէ´ր կարող, քանի որ նրան դաստիարակել եք Դու´ք…»:

1942թ. օգոստոսն էր. Կլարայի «զինվորը» Ստալինգրադի մատույցներում էր` իբրև 7-րդ մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատար: Կատաղի մարտերում վիրավորվեց երկրորդ անգամ. այս անգամ վերքը խորն էր: Վիրավորին տեղափոխեցին Նովոսիբիրսկ` երկարատև բուժման: Ապաքինման ընթացքում Շահվալադ Շահնազարյանը նշանակվում է Բելովո քաղաքի զինկոմիսարիատի գաղտնի բաժնի պետ: 1943թ. փետրվար - 1944թ. օգոստոս ամիսներին ղեկավարում է Կրասնոյարսկի երկրամասի Բելովո քաղաքի 43-րդ պահեստային հրաձգային դիվիզիան: Մորն ուղղված նամակում նա գրում է, որ իր կատարած գործը չի´ համապատասխանում նրա կոչման հետ:

1944-ի օգոստոսի 20-ին զորացրվում է` ծանր վիրավոր լինելու հետևանքով:

Շուրջ 5 տարի` անտեսելով մարմնի բազմաթիվ վերքերը, զբաղվել է իր սիրած գործով` մանկավարժությամբ: Ուսուցիչ, ում մասին հետո նրա աշակերտը պետք է գրեր. «Հետո շատերս ուսուցիչներ դարձանք, բայց նա մնաց անկրկնելի, մնաց ու դարձավ մի անմոռաց անուն, մի իսկական ուսուցչի կերպար, կատարյալ մարդու կոնկրետ օրինակ» (Ս. Վերանյան, 20.11.1980 թ., «Ծիածան»):

Աննկուն ոգին չէ´ր սիրում կիսատ գործեր. նա որոշում է ամեն գնով ավարտին հասցնել ուսումը և հեռակայում Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի Ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետում, բայց, ինչպես և ծոցատետրը, Շահվալադի ստուգման գրքույկը ևս պետք է ունենար չլրացված էջեր…

Շահվալադ Շահնազարյանը մահացավ 1949-ին` հայրենի Կոթի գյուղում` այդպես էլ չիմանալով, որ իր դուստրը լույս աշխարհ է եկել և մեծանում է իր` «զինվորի» լուսանկարին նայելով ու հարցնելով մորը. «ո՞վ է այս քելին…»:

Գուցե դստեր մասին անտեղյակությունն ու անօգնական վիճակն էին ստիպել, որ կյանքի վերջում քաջարի հայորդին գրեր այս տողերը, որ մաշում էին սևազգեստ մոր քնքուշ սիրտը. «… դնել տվեք այդ ժայռը գերեզմանիս վրա… առանց այդ քարի ես միշտ վեր կկենամ…»:

Հ.գ. Իսկ Կլարան սպասում էր: Պատերազմն ավարտվել էր: Շահվալադի վերջին տխուր նամակից տարիներ էին անցել. սիրող սիրտը կանխազգում էր մի բան, որի մասին հստակ իմանալ չէր շտապում: Բայց նույնքան ծանր էր անորոշությունը, և Կլարան «համարձակվեց» ստանալ Նոյեմբերյանի շրջկոմիսարիատի պատասխանը… Անցան տարիներ: 1956 թվականն էր. Շահվալադի հարազատները ստացան նամակ` անծանոթ մի աղջնակից. Լյուդմիլան էր գրում: Կարճ ժամանակ անց հայրական տան շեմին էր սև աչքունքով, թուխ մազերով ու դեմքով Լյուդմիլան` ի´նքը` Շահվելադը. անհնար էր շփոթել: Իսկ Կլարան իր արցունքներով ողողել էր ամուսնու պաղ շիրմաքարը. անպատմելի տեսարան… Նրանք մնացին Հայաստանում, Լյուդմիլան կազմեց գեղեցիկ հայ ընտանիք, ունեցավ երկու չքնաղ դուստր` Սվետլանան և Աիդան, իսկ Կլարան մահկանացուն կնքեց ամուսնու հարկի տակ և թաղվեց նրա` «իր զինվորի» կողքին…

Շահվալադին հավերժ սիրահարված Կլարայի սերը միակ բանն էր, որ կիսատ չմնաց ավագ սպայի կյանքում…    

Զրուցեցինք Շ. Շահնազարյանի եղբոր թոռնուհու`

Հասմիկ Հախվերդյանի հետ

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Թրամփը չի բացառել Չինաստանում Կիմ Չեն Ընի հետ հանդիպումը․ նոր առաջարկ ՊեկինինԱրսենի մահը սպանություն էր կալանավայրում․ Անդրանիկ Գևորգյան (տեսանյութ) Թեյլոր Սվիֆթը կրկնել է ռեկորդը․ 5 ալբոմ անընդմեջ՝ «Գրեմմիի» գլխավոր պայքարումՀունվարի 1-ից id.e-social.am հարթակ մուտք գործելու կարգը կփոխվի․ ՀԾՀ-ով և գաղտնաբառով մուտքն այլևս հասանելի չի լինի Մեծ Բրիտանիան պատժամիջոցներ է սահմանել Իսրայելի նկատմամբ՝ Արևմտյան ափին բնակավայրեր կառուցելու համարՆոր Ջեյմս Բոնդը հայտնի է․ Ռոբերտ Պատինսոնը կփոխարինի Դենիել ՔրեյգինԴոլարը հասել է 19 ամսվա առավելագույնին․ շուկան սպասում է տոկոսադրույքի բարձրացման«The Economist»-ը կանխատեսում է պատերազմներ, ճգնաժամեր և ռեկորդային շոգ 2027 թվականինՇենգավիթի համայնքային ոստիկանները սրճեփ սարքերից գողության դեպքեր են բացահայտել (տեսանյութ)Ադրբեջանցու մեղադրանքն ու ՔԿ նախագահի խոսքը հակասում են իրար. Իրանի գրոհն ու ԵՄ ճնշումը (տեսանյութ) Նավթն էժանանում է, դոլարն ուժեղանում․ ռուբլին նոր ճնշման տակ էԹրամփը հայտարարել է, որ պատրաստ է Պուտինի հետ առանձին հանդիպման ԱԽՏՀ գագաթնաժողովումՈւկրաինայի 2027-ի ֆինանսավորման բացը՝ մինչև 34 միլիարդ դոլարԻ՞նչ փոխարժեքներ են սահմանվել այսօր՝ նոյեմբերի 17-ին ԱՄՆ զորքերը Եվրոպայում կարող են կրճատվել․ Պիստորիուսը զգուշացնում է վտանգավոր բացերիցԱՄՆ-ը որոշել է Մերձավոր Արևելքում կառուցել 17 բունկերԱնդրանիկ Թևանյանի խուց գիշերը hnգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձի են տեղափոխել. Սարգիս Տեր-Եսայան ՄիԳ-29 է կործանվել Սերբիայում․ օդաչուն զոհվել էՇվեդիան առաջին Gripen կործանիչները կմատակարարի Ուկրաինայի զինված ուժերին 2027 թվականի սկզբինՊուտինն ու Թրամփը կարող են քննարկել Կոնստանտինովկան․ ՊեսկովՌուսաստանը Սև ծովում առանձին զինադադար չի ուզում․ ՖիդանԴատախազության հայցը բավարարվել է. պետությանը կվերադարձվի 3 մլրդ 627 մլն դրամ արժեքով 1054.2 հա մակերեսով հողատարածք Կրեմլը չի ​​բացառել Կիևում տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումների և ԱԽՏՀ գագաթնաժողովի միջև կապըԼոնդոնը ողջունում է հայ–ադրբեջանական խաղաղության առաջընթացըԱՄՆ ռազմածովային ուժերը Մերձավոր Արևելքում կենտրոնացրել են ավելի քան 20 ռազմանավՆոր հարված Ղրիմի կամրջին․ երթևեկությունը կրկին կասեցվել էԵրևանում մեքենաների թիվը կրճատելու մեխանիզմներ, խստացված տուգանքներ․ Ավինյանը մանրամասնում է Պեսկովը Պուտինի, Սի Ծինփինի և Թրամփի հանդիպումը ազդանշան է անվանել աշխարհինՀարվածներ Կիևի երկու կամուրջներին․ երթևեկությունը դադարեցված էԱյսօր Սևանա լիճ բաց է թողնվել Սևանի իշխանի «Գեղարքունի» ենթատեսակի 705 700 հատ մանրաձուկ Էստոնիան կոչ է անում Եվրոպայի մուտքն արգելել ռուսաստանցի մարտիկներինԼավրովը բացատրել է ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի և Հարավային Կորեայի համատեղ զորավարժությունների նպատակներըՈւկրաինայի բանակցություններում առաջընթաց կա, բայց դժվար որոշումներ են սպասվում․ Քուշներ34 հազարով պակաս աշխատող․ Բրիտանիայում աշխատավարձերի աճն էլ է դանդաղել Սահմանադրությունը չեն փոխելու, մենք թույլ չենք տալու․ Սամվել ԿարապետյանԱՄՆ հետախուզությունը զգուշացնում է Վաշինգտոնում Իրանի հնարավոր աննախադեպ հարձակման մասինPatriot-ի նոր հրթիռներ՝ Ուկրաինային․ Բեռլինը հատկացնում է 300 միլիոն դոլարԼավրովը նշել է, որ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Չինաստանի առաջնորդների հանդիպումը օգտակար կլինի Ձայնագրության մեջ տեղի ունեցող խոսակցությունը լրիվ վերացական ու ենթադրական բնույթ ունի. ՉալաբյանԵվրոպան պետք է ուղիղ խոսի Պուտինի հետ․ Ստուբի կոշտ ուղերձըԵրեք տարի անց արցախյան հակամարտությունը մնում է չլուծված. Հայ դատ4։1 հաղթանակ ու կիսաեզրափակչի ուղեգիր․ Կանադան հաղթահարել է Գվատեմալայի արգելքըԿալիֆոռնիան դատական ​​հայց է ներկայացրել OpenAI-ի դեմ՝ հանրային անվտանգությանը սպառնալու համարՖրանսիայում գործադուլ է․ արհմիությունները մեծացնում են ճնշումը կառավարության վրա«Փելիկանսը» հաղթել է «Ուորիորզին»․ Ֆիրսը գրանցել է իր առաջին տրիպլ-դաբլըՆոյեմբերի սկզբին Պակիստանում ձերբակալվել է 796 աֆղան քաղաքացիԿանադային՝ 6։2․ ԱՄՆ-ի հոկեյիստուհիները կրկին աշխարհի չեմպիոն ենՌամաֆոսան կոչ է արել Մասկին հավատարիմ մնալ Հարավային Աֆրիկային «Խցանումները միայն տիկին Հակոբյանին չեն նյարդայնացնում»․Ավինյանը՝ Աննա ՀակոբյանինՄեդվեդևը հաղթել է Կոբոլիին․ հաջորդ մրցակիցն Ալկարասն է
Ամենադիտված