ՀՀ քաղաքացիները և այլ երկրների միգրանտները ՌԴ-ում կարող են բախվել նոր խնդիրների. փորձագետ

2025թ. հունվարի 1-ից Ռուսաստանում ուժի մեջ են մտել երկու օրենքներ, որոնք ուղղակիորեն կազդեն Հայաստանից միգրացիոն հոսքերի վրա։ Այս մասին հունվարի 16-ի քննարկման ժամանակ ասել է «Հայկական Կարիտաս» ՀԿ աշխատանքային միգրացիայի ծրագրի փորձագետ Տաթեւիկ Բեժանյանը։

Նա նշել է, որ օտարերկրյա քաղաքացիները, որոնք Ռուսաստան են ժամանել 2025թ. հունվարի 1-ից վիզա չպահանջող միջոցով, կարող են այս երկրի տարածքում գտնվել տարվա ընթացքում ընդհանուր առմամբ մինչեւ 90 օր՝ հիշեցնելով, որ նախկինում այդ ժամկետը կազմում էր 180 օր։

Նրա գնահատմամբ՝ այս փոփոխությունը կարող է ազդել Հայաստանից բեռնափոխադրումներ իրականացնող վարորդների վրա։ «Եթե այս օրենքը խախտվի, ապա այդպիսի քաղաքացիների մուտքը Ռուսաստան կարգելվի առաջիկա երեք տարում»,- ընդգծել է նա։

Բեժանյանն ավելացրել է, որ երկրորդ փոփոխությունը վերաբերում է նրան, որ ռուս սահմանապահները կարող են իրենց հայեցողությամբ արգելել օտարերկրացու մուտքը, եթե համարեն, որ այդ անձը կարող է վտանգ ներկայացնել Ռուսաստանի անվտանգությանը։ Փորձագետն ասել է, որ այդ կապակցությամբ բողոք չի ստացել Հայաստանի քաղաքացիներից, սակայն ստացել են իր գործընկերները Ղրղզստանից։

Նա հիշեցրել է, որ 2025թ. փետրվարի 5-ից ուժի մեջ կմտնի «Վտարման մասին» օրենքը։ «Եթե նախկինում Ռուսաստանից օտարերկրացիների արտաքսումն ու արտաքսումն իրականացվում էր դատարանի որոշմամբ, ապա այժմ ոստիկանությունը, առանց դատարանի որոշման, իրավունք ունի 48 ժամով ձերբակալել անօրինական միգրանտներին, այնուհետեւ առանց դատարանի որոշման արտաքսել երկրից։ Բացի այդ, Ռուսաստանում կներդրվի անօրինական միգրանտների ռեգիստր, որոնք չեն կարողանա երկրում գործարքներ կատարել. չեն կարողանա փոխել իրենց բնակության վայրը, մեկնել որոշակի շրջանից դուրս, չեն կարողանա մեքենա վարել, տուն գնել, ամուսնանալ, երեխաներին դպրոց ուղարկել»,- ընդգծել է փորձագետը։

Նրա տվյալներով՝ Հայաստանի 46-48 հազար քաղաքացիներ ապօրինի են գտնվում Ռուսաստանում։ Բեժանյանը չի բացառել, որ այս ցուցակից մի քանի քաղաքացիներ կկարողանան օրինականացնել իրենց կեցությունը Ռուսաստանում մինչեւ ապրիլի 30-ը։ Մնացածներին, հատկապես նրանց, որոնց հարազատները (ամուսինները, երեխաները, ծնողները) ՌԴ քաղաքացի չեն, փորձագետը խորհուրդ  է տվել ինքնակամ վերադառնալ Հայաստան՝ անօրինական միգրանտների ժամանակավոր պահման վայրերում չհայտնվելու համար։

Նա նաեւ 30 օրից ավելի Ռուսաստան մեկնող Հայաստանի քաղաքացիներին խորհուրդ է տվել գրանցվել միգրացիոն նպատակով՝ նշելով իրենց իրական բնակության վայրը, քանի որ այս պահանջը խախտելու համար օտարերկրացուն կարող է սպառնալ մինչեւ մեկ տարվա ազատազրկում։ «Եթե օտարերկրյա քաղաքացիները չեն գրանցվում միգրացիայի համար, ապա նրանց մնալը կարող է անօրինական համարվել։ Աշխատանքի գնացող քաղաքացիները պետք է գրանցվեն նաեւ միգրացիոն մարմիններում, անցնեն վճարովի բուժզննում, արդյունքները ներկայացնեն տարածքային միգրացիոն ծառայություն, ներկայացնեն կենսաչափական տվյալներ եւ ստանան մատնահետքի քարտ։ Դրանից հետո անձը պետք է կնքի աշխատանքային պայմանագիր, հակառակ դեպքում նրան արգելվելու է մուտք գործել ՌԴ»,- նշել է Բեժանյանը։

Նա հայտնել է, որ Ռուսաստանում պարբերաբար ոտնահարվում են Հայաստանի քաղաքացիների իրավունքները՝ որպես ԵԱՏՄ անդամ։ «ԵԱՏՄ օրենսդրության համաձայն՝ միության երկրների քաղաքացիներն իրավունք ունեն դադարեցնել աշխատանքը մի վայրում եւ պայմանագիր կնքել միության տարածքում մեկ այլ վայրում։ Այս նորմը խախտվում է։ Բացի այդ, Ռուսաստանում ցանկանում են արգելել աշխատանքային միգրանտներին իրենց հետ բերել ընտանիքները, եւ եթե այս նորմը վերաբերում է նաեւ ԵԱՏՄ երկրների քաղաքացիներին, ապա դա նույնպես կհակասի Միության նորմերին»,- նշել է փորձագետը։

ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի զբաղվածության ապահովման եւ աշխատանքային ներուժի զարգացման վարչության գործատուների հետ համագործակցության եւ աշխատանքային միգրացիայի վարչության պետ Հրայր Հակոբյանն իր հերթին հավաստիացրել է, որ ակտիվ աշխատանքներ են տարվում՝ համապատասխան տեղեկատվություն տրամադրելու նրանց, ոքվեր մտադիր են մեկնել Ռուսաստան արտագնա աշխատանքի։

Նա ավելացրել է, որ նման քաղաքացիներին Հայաստանում նախկինում առաջարկում էին թափուր աշխատատեղեր։ Բայց եթե նրանք դեռ ցանկանում են գնալ ԵԱՏՄ երկրներ՝ գումար աշխատելու, ապա իշխանությունները հրավիրում են նրանց ծանոթանալ «Աշխատանք առանց սահմանների» էլեկտրոնային հարթակի թափուր աշխատատեղերին՝ գործատուի հետ կապ հաստատելու եւ աշխատանքային պայմանները քննարկելու համար առաջ երկրից մեկնելուց առաջ։ Նրա գնահատմամբ՝ Հայաստանում շատ աշխատատեղեր թափուր են մնում, մինչդեռ աշխատանքային միգրանտները կարող են խորացված վերապատրաստման դասընթացներ անցնել եւ աշխատանք գտնել իրենց հայրենիքում։

Նշենք, որ պաշտոնական տվյալներով՝ 2024թ. հունվարից մինչեւ դեկտեմբերի 1-ը ՌԴ իրավապահները Հայաստանի քաղաքացիներին արտաքսելու 1 100 որոշում են կայացրել։ Բացի այդ, 2024թ. հոկտեմբերի 9-ի դրությամբ Հայաստանի ավելի քան 16 հազար քաղաքացիների մուտքը ՌԴ արգելվել է։