«Վերականգնում ենք ազգային տոները»

Արարատյան Հայրապետական թեմի երիտասարդական միությունները ԱՀԹ առաջնորդական փոխանորդ գերաշնորհ Տ. Նավասարդ արքեպիսկոպոսի օրհնությամբ այս տարի առաջին անգամ կազմակերպում են մեծ տոնախմբություն, որի նպատակն է վերարթնացնել հայկական ժողովրդական սովորույթները, որոնք մարդիկ միախառնել են Բուն Բարեկենդանի եկեղեցական տոնի հետ:

Արարատյան Հայրապետական թեմի երիտասարդական միությունները և Երևանի քաղաքապետարանը Երևանի բոլոր վարչական շրջաններում կազմակերպում են մեծ միջոցառումներ, որոնք տեղի կունենան փետրվարի 26-28-ը և կամփոփվեն գլխավոր տոնախմբությամբ' մարտի 2-ին:
Մարտի 2-ին' ժամը 15-ին, «10-10» ձիարշավարանում տեղի կունենա Բուն Բարեկենդանի մեծ տոնախմբություն: Այստեղ կկազմակարպվեն ազգային խաղեր, լավագույն դիմակների մրցույթներ, ձիասպորտի ցուցադրական ելույթներ: Տոնը կմասնակցեն երգ ու պարի համախմբերն ու լարախաղացը: Օրը հագեցած կլինի բազմաթիվ անակնկալներով: Միջոցառումների մուտքն ազատ է. ցանակալի է' դիմակներով:

Բուն Բարեկենդան

Բուն Բարեկենդանը հայերի ամենասիրած տոներից մեկն է եղել: Դրան պատրաստվել են առանձնահատուկ ոգևորությամբ:
«Աստված դրախտ տնկեց Եդեմում' արևելյան կողմը, և այնտեղ դրեց Իր ստեղծած մարդուն» (Ծննդ 2:8): Բարեկենդանը մարդու երջանկության հիշատակն է, որը դրախտում վայելում էին Ադամն ու Եվան: Այն նաև դրախտային կյանքի օրինակն է, որտեղ մարդուն արտոնված էր ճաշակել բոլոր պտուղները, բացառությամբ բարու և չարի' գիտության ծառի պտղից, որը պահքի խորհրդանիշն է:
Սովորաբար Բարեկենդան է կոչվում շաբաթապահքերի և Մեծ պահքի նախընթաց օրը: Բարեկենդանին թույլատրվում են չափավոր վայելքներ, խրախճանքներ, խաղեր եւ ուտեստներ' ի հետևություն Եղիային ուղղված հրեշտակի խոսքի. «Ելիր, կեր, որովհետև երկար ճանապարհ ես գնալու» (Թագ. 19:7): Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Մեծ պահքի բարեկենդանը կոչվում է Բուն Բարեկենդան, քանի որ նախորդում է ամենաերկար պահքին:

Պատմական Հայաստանի տարբեր գավառներում Բուն Բարեկենդանը նշվել է նաև որպես թատերականացված հանդիսություն ու ծիծաղի օր: Կերպարանափոխված կամ դիմակավորված խմբերով զվարճախաղերը և թատերական ներկայացումներն այդ օրվա առավել սիրված հանդիսություններն էին: Դրանց մասնակցում էին թե երեխաները, թե մեծերը: Հանդիսության ժամանակ մարդիկ, անկախ տարիքից ու պաշտոնից, կրում էին տարբեր տեսակի կենդանիներ պատկերող դիմակներ, ծաղրում միմյանց: Ավանդաբար այդ օրը հավաքվում էին մեծ ու փոքր, մի կողմ էին դրվում պետական կամ եկեղեցական օրենքները, ամեն մարդ առանց քաշվելու ասում էր իր խոսքը:

Այս տոնը սիրված է նաև այլ երկրներում, մասնավորապես արևմտյան քրիստոնյաների շրջանում այն հայտնի է կառնավալ անվամբ: Ռուսներն ու ուկրաինացիները այն անվանում են «մասլենիցա» (масленица), գերմանացիները' «ֆաստնախտ» (Fastnacht) և այլն:

Բուն Բարեկենդանը բացի խրախճանքից, կերուխումից, նաև ազատության օր է: Բարեկենդանն առաքինությունների արտահայտություն է: Այդ օրը մարդիկ սգից անցնում են ուրախության, չարչարանքից' խաղաղության: Այս ընկալմամբ է, որ յուրաքանչյուր քրիստոնյա հոգու խոնարհումով, ապաշխարությամբ, պահքով և ողորմության հույսով սկսում է Մեծ պահքի 40-օրյա ճանապարհը: Այն տևում է 48 օր՝ Բուն Բարեկենդանից մինչև Ս. Հարության՝ Զատիկի տոնը: Բուն Բարեկենդանի նախատոնակին' երեկոյան ժամերգության ընթացքին, փակվում է Ս. Խորանի վարագույրը:

Մեծ Պահքին անմիջապես հաջորդող շաբաթը կոչվում է Ավագ Շաբաթ և ընդգրկում է Փրկչի երկրային կյանքի վերջին կարևորագույն իրողությունները' հաղթական մուտքը Երուսաղեմ (Ծաղկազարդ), Վերջին Ընթրիքը, Մատնությունը, Չարչարանքները, Խաչելությունը, Մահը, Թաղումը և ի վերջո հրաշափառ Հարությունը' Ս. Զատիկը:

Արարատյան Հայրապետական թեմի մամլո դիվան