Առնո Խայաջանյանը ֆիլմ կնկարահանի Արցախի մասին

Ֆրանսահայ ռեժիսոր Առնո Խայաջանյանը ծնվել է 1987 թվականին Ֆրանսիայի Վալանս քաղաքում: Ավարտել է Սորբոնի համալսարանի կինոյի բաժինը, հետաքրքրված է խաղարկային, վավերագրական ֆիլմերի և տեսահոլովակների նախագծերով: Նրա ստեղծագործական աշխարհում մեծ տեղ են գրավում ինքնության, բնապատկերի և հուշերի մասին թեմաները: Կինոռեժիսորի՝ Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող «Քարքարոտ արահետներ» ֆիլմը «Ոսկե ծիրան» 13-րդ միջազգային փառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» մրցութային ծրագրում ճանաչվել է լավագույն վավերագրական ֆիլմ: Այն պատմում է Անատոլիայում կատարած մի շրջագայության մասին: Առնո Խայաջանյանը սկսում է ճամփորդել Թուրքիայում՝ Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած իր նախնիների հողերում: Սկսելով մի գեղանկարից, պատահական հանդիպումներից և իր հարազատների մասին պատմություններից՝ նա բացահայտում է այն բոլոր անհայտ բարեպաշտների գործերը, ովքեր 1915-ին կյանքեր են փրկել:

Առնո Խայաջանյանը նկարահանել է «Վատ աղջիկ», «Արշակ», «Կորած հորիզոններ», «Անջրդի ուղիներ» ֆիլմերը: Պատրաստվում է ֆիլմ նկարահանել նաեւ Արցախի մասին: «Արմենպրես»-ը զրուցեց կինոռեժիսորի հետ իր անցած ուղու, ձեռքբերումների եւ առաջիկա ծրագրերի մասին:

-Պարոն Խայաջանյան, ո՞ր տարիքից սկսեցիք հետաքրքրվել ֆիլմարտադրությամբ:

-20 տարեկանում, երբ սովորում էի Անգլիայում, ինձ համար բացահայտեցի բրիտանացի ռեժիսորներ Քեն Լոաչի եւ Մայք Լեյի «Սոցիալական ռեալիզմ» ֆիլմը: Մեկ տարի արտերկրում անցկացնելուց հետո վերադարձա Ֆրանսիա եւ որոշեցի ավելի խոր ուսումնասիրել այդ ոլորտը:

-Կարո՞ղ ենք ասել, որ ֆիլմ նկարահանելը Ձեզ համար եւ՛ հոբբի է, եւ՛ միաժամանակ մասնագիտություն:

- Այո, կարող ենք եւ այդպես ասել: Իմ առաջին հոբբին սպորտն է: Ես երկար տարիներ զբաղվել եմ պրոֆեսիոնալ թենիսով: Պարզապես իմ կյանքը, իմ առօրյան է խոր կապված իմ ֆիլմերի նախագծերի հետ: Ֆիլմ նկարահանելը լավագույն ճանապարհն է արտահայտելու ինքս ինձ եւ իմ հայկական արմատները:

-Իսկ ե՞րբ եւ ինչպե՞ս իմացաք, որ ցեղասպանությունը վերապրածի հետնորդ եք:

-Իմ ընտանիքում ցեղասպանության թեմայի վրա տաբու էր դրված: Ոչ ոք այդ մասին չէր խոսում: Երբ դարձա 18 տարեկան, սկսեցի հետաքրքրվել, ինքս ուսումնասիրել այդ թեման, թե ինչպես է իմ մեծ պապը փրկվել, ինչպես է գաղթել Ֆրանսիա:

-Պարոն Խայաջանյան, իսկ որոնք են Ձեր ուսումնասիրությունների ընթացքում արված ամենահետաքրքիր բացահայտումները: Ի՞նչն է ամենաշատը Ձեզ ցնցել:

-Ինձ հատկապես հետաքրքիր էր այն, որ ցեղասպանության ժամանակ եղել են շատ անհայտ մարդիկ, ովքեր այդ տարիներին օգնել են հայերին, փրկել նրանց: Իսկ ամենացնցող բացահայտումը, թերեւս, իմանալն էր այն մասին, որ ցեղասպանության տարիներին մեր ընտանիքից միայն մեծ տատս ու պապս են ողջ են մնացել:

-Իսկ ինչպե՞ս ծնվեց «Քարքարոտ արահետներ» ֆիլմի գաղափարը:

-Ինձ համար շրջադարձային էր «Բարի սամարացի» (Le bon Samaritain) գեղանկարը: Ես հասկացա, որ իմ ֆիլմը պետք է պատմի եւ՛ զոհվածների, եւ՛ նրանց մասին, ովքեր օգնել են հայերին:

-Իսկ քա՞նի անգամ եք եղել Հայաստանում, երբեւէ ցանկություն առաջացե՞լ է մնալ եւ ապրել այստեղ:

-Հայաստանում եղել եմ երեք անգամ: Ես պարզապես չգիտեմ՝ կկարողանայի՞, արդյոք, ապրել Ֆրանսիայից դուրս, քանի որ իմ ողջ ընտանիքը, ընկերները, գործընկերները, աշխատանքը Ֆրանսիայում են: Սակայն վերջերս իմ մեջ, իրոք, ցանկություն է առաջացել գալ եւ ավելի շատ ժամանակ անցկացնել Հայաստանում, որպեսզի ավելի խորությամբ բացահայտեմ երկիրը եւ հայկական ֆիլմարտադրությունը: Հատկապես շատ եմ սիրել Երեւանը լուսաբացին. դա ինձ մեծ ուրախություն է պարգեւում:

-Պրն Խայաջանյան, ի՞նչ է Ձեզ համար նշանակում լինել հայ:

-Սա մի փոքր բարդ հարց է, քանի որ, երբ ես Ֆրանսիայում եմ, մարդիկ ինձ ընկալում են որպես հայ իմ ազգանվան պատճառով, երբ Հայաստանում եմ, մարդիկ ինձ ընկալում եմ որպես ֆրանսիացի, քանի որ ես չեմ խոսում հայերեն: Եվ երբ ես Թուրքիայում եմ՝ իմ մեծ պապի գյուղում, մարդիկ ինձ ընկալում են որպես իրենցից մեկը: Ինքնությունը շատ բարդ թեմա է ինձ համար: Միայն մի բան կարող եմ համոզված ասել. ես զգում եմ մեծ պատասխանատվություն եւ հպարտություն՝ հարգելով իմ հայ նախնիների հիշատակը: Որպես ռեժիսոր՝ Հայաստանը եւ հայկական մշակույթը ամբողջ աշխարհում ներկայացնելու անհրաժեշտություն եմ զգում:

-Նշեցիք, որ հայերեն չեք սովորել մինչ օրս, ի՞նչն է պատճառը:

-Ես չեմ ուզում հայերեն սովորել Ֆրանսիայում, նպատակ ունեմ վերադառնալ Հայաստան եւ հենց տեղում հայերեն սովորել:

-Մի շարք միջազգային մրցույթների եք մասնակցել, վերջերս էլ Հայոց ցեղասպանության մասին Ձեր ֆիլմը ցուցադրվեց Թուրքիայում, ի՞նչ տպավորություններ ունեք այդ մրցույթից:

-Ֆիլմի ցուցադրումը Ստամբուլում շատ հատուկ էր: Հանդիսատեսները լայն աշխարհայացքի տեր բաց մարդիկ էին, այդ իսկ պատճառով նրանք հավանեցին ֆիլմը:

-Ես կուզենայի նաեւ անդրադառնալ Արցախի մասին ֆիլմ նկարահանելու Ձեր ծրագրերին: Վերջերս Դուք առաջին անգամ այցելեցիք Արցախ, ի՞նչ ազդեցություն այն թողեց Ձեզ վրա:

-Արցախն ինձ անչափ շատ է դուր գալիս: Այնտեղ ապրում են մարդիկ, ովքեր լի են եւ՛ երջանկությամբ, եւ՛ միաժամանակ վախով: Ես ցանկանում եմ ֆիլմ նկարահանել հենց այս մարդկանց մասին: Ես նախատեսում եմ վերադառնալ այնտեղ հաջորդ ամառ՝ սցենարը գրելու համար:

Հարցազրույցը վարեց

Սյուզի Մուրադյանը