ԵՄ Թվինինգ ծրագիր. աջակցություն մաքսային հսկողության բարելավմանը

Միջազգային համագործակցության ընդլայնումը և ամրապնդումը Պետական եկամուտների կոմիտեի գերակայություններից է հռչակված: Հատկապես վերջին տարիներին ՊԵԿ-ը սերտացրել է գործակցությունը միջազգային հեղինակավոր կառույցների և օտարերկրյա գործընկերների հետ:

Համագործակցության հերթական քայլով այսօր Երևանում պաշտոնապես մեկնարկել է ԵՄ նոր Թվինինգ ծրագիրը, որի նպատակն է բարելավել ՀՀ մաքսային ընթացակարգերը: Միջոցառմանը մասնակցել են ՊԵԿ նախագահ Գագիկ Խաչատրյանը, Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության գործառնական բաժնի ղեկավար Ժան Գայրան, ինչպես նաև ներկայացուցիչներ հայաստանյան, լիտվական և ֆիննական գործընկեր-կառույցներից:

Մաքսային ոլորտում իրականացված բարեփոխումների մասին զեկույցով հանդես է եկել ՊԵԿ նախագահ Գագիկ Խաչատրյանը: Ողջունելով մասնակիցներին՝ նա ընդգծել է, որ վերջին տարիների ընթացքում Հայաստանի մաքսային ծառայությունը լուրջ բարեփոխումների փուլում է գտնվում, որոնք շարունակական բնույթ են կրում: Մաքսային համակարգի բարեփոխումներն իրականացվում են տարբեր ուղղություններով, մասնավորապես մաքսային ընթացակարգերի պարզեցում, բիզնեսի համար շահավետ պայմանների ստեղծում, էլեկտրոնային հայտարարագրման և վճարների համակարգի, ամբողջական կանաչ ուղու ներդրում և այլն: «Նշված ոլորտներում արդեն իսկ նկատվում է զգալի առաջընթաց, սակայն հաշվի առնելով մաքսային վարչարարության կատարելագործման պարբերաբական բնույթը՝ մենք մշտապես շարունակում ենք համակարգի գործունեության չափանիշներն ու ընթացակարգերը մոտեցնել եվրոպական չափանիշներին: Իրականացված բարեփոխումներում լուրջ ներդրում է ունեցել նաև Եվրոպական Միությունը' խորհրդատվության տարբեր գործիքների միջոցով: Մասնավորապես ՊԵԿ-ը 2008-ից ի վեր արդեն իսկ 4 անգամ օգտվել է ԵՄ աջակցության Թայեքս գործիքից»,-նշել է կոմիտեի նախագահը:

Գագիկ Խաչատրյանի խոսքերով, ՊԵԿ-ը մշտապես կարևորում է ձեռնարկված բարեփոխումները ԵՄ չափանիշներին համապատասխանեցնելու հարցը. «Իրականացվող բարեփոխումներն էլ ավելի արագացնելու և արդյունավետ դարձնելու նպատակով ՊԵԿ մաքսային ծառայությունը մշակել և ԵՄ էր ներկայացրել Թվինինգ ծրագիր, որը հավանության էր արժանացել ԵՄ կողմից: Կարող ենք փաստել նաև, որ ի տարբերություն Թայեքսի և աջակցության այլ մեխանիզմների, Թվինինգ ծրագիրը ինչպես իրականացվող բարեփոխումներն, այնպես էլ համագործակցությունը ԵՄ-ի հետ տեղափոխում է որակապես նոր մակարդակի վրա»:

Նշենք, որ 2012 թ. հունիսին ՊԵԿ-ում մեկնարկած Թվինինգ ծրագիրն իրականացվում է Լիտվայի և Ֆինլանդիայի մաքսային ծառայությունների կոնսորցիումի կողմից և ներառում է այնպիսի կարևոր բաղադրիչներ, ինչպիսիք են իրավական դաշտի, նախաբացթողումային մաքսային հսկողության ընթացակարգերի կատարելագործում, գործարարների հետ հարաբերությունների բարելավում և մաքսային հսկողության ընթացակարգերի պարզեցում, ռիսկերի կառավարման համակարգի ամրապնդում, հետբացթողումային հսկողության և աուդիտի բարելավում, ռիսկերի կառավարման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համակարգի զարգացում: Ըստ կոմիտեի նախագահի, ծրագրում ներառված ուղղությունները փորձ է արվել համահունչ դարձնել բիզնեսի համար առավել բարենպաստ միջավայրի ապահովման տրամաբանությանը: Ծրագրի ավարտին ՊԵԿ-ն ակնկալում է համակարգում ունենալ և կիրառել ԵՄ չափանիշներին և ընթացակարգերին համապատասխան մաքսային հսկողության ընթացակարգեր՝ ներառելով նախաբացթողումային, մաքսային ձևակերպման գործընթացում գտնվող հսկողության իրականացման և հետբացթողումային հսկողության ընթացակարգեր: «Շուտով կսկսվեն հայ-վրացական պետական սահմանի անցման երեք կետերի հիմնովին վերակառուցման և արդիականացման աշխատանքները, որոնց զուգահեռ լայնածավալ փոփոխություններ ենք նախատեսում նաև օրեսնդրական մակարդակում՝ սահմանների համալիր կառավարման սկզբունքներին և ԵՄ չափանիշներին համահունչ մաքսային կետերում աշխատանքները կազմակերպելու և քաղաքացիներին սպասարկելու համար»,-նշել է կոմիտեի ղեկավարը:

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության գործառնական բաժնի ղեկավար Ժան Գայրանի խոսքերով, այս ծրագիրը միավորում է երեք մաքսային համակարգեր մեկ ընդհանուր նպատակի համար. «Մեզ համար պատիվ է աջակցել հայկական մաքսային մարմիններին և համատեղ հասնել ծրագրի ընդհանուր նպատակին՝ ներկալացնելով ԵՄ անդամ-պետությունների լավագույն փորձը»:

ԵՄ կողմից մոտ 1 մլն. եվրո բյուջեով ֆինանսավորվող ծրագրի տևողությունը 2 տարի է: Ըստ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման և հարկման ընթացակարգերի վարչության պետ Կարեն Բեգլարյանի, ԵՄ-ն ակնկալում է որպեսզի Հայաստանն ունենա կատարելագործված մաքսային ընթացակարգեր. «Բանակցություններ են ընթանում «Խոր և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու մասին» համաձայնագրի շուրջ, և այս ծրագիրը կօգնի, որպեսզի մաքսային ընթացակարգերն ամբողջությամբ համապատասխանեցված անդամակցենք ԵՄ-ին»: Թվինինգի երկարաժամկետ խորհրդատու Վիդա Միցկիենեի խոսքերով, այսպիսի նախագծի մեկնարկը նշանակում է համագործակցության նոր մակարդակ մաքսային ծառայությունների միջև: Առաջին քայլերն արդեն իսկ վկայում են արդյունավետ գործակցության մասին»:

Ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում են նաև հայ մասնագետների ճանաչողական և ուսուցողական այցեր ԵՄ տարբեր երկրներ՝ եվրոպացի գործընկերնեի փորձին տեղում ծանոթանալու համար: