Անչափահասների հիմնախնդիրը՝ ոստիկանության ուշադրության կենտրոնում (տեսանյութ)

Երեխաների հանդեպ այսօրվա վերաբերմունքն է ձեւավորում վաղվա քաղաքացու, հասարակության որակները: Ուրեմն՝ ընտանիքը, դպրոցը, երեխաների հարցերով զբաղվող գերատեսչությունները պարտավոր են առավել զգոն, առավել պատասխանատու լինել, որպեսզի վաղվա քաղաքացու հայացքները հոգեբանական խառնաշփոթում չձեւավորվեն, որպեսզի մարդկային հարաբերությունների, սեփական արարքների հանդեպ պատասխանատվության մասին նրա պատկերացումները սխալ չլինեն:

Ասացինք՝ ընտանիք, դպրոց, երեխաների հարցերով զբաղվող ծառայություններ. սրանցից յուրաքանչյուրն իր մասնաբաժինն ունի, սակայն եթե երեխան հանցավոր արարք է կատարել, եթե վարքային շեղումներ ունի, ապա պատասխանատվության ամենամեծ բաժինը նախեւառաջ ընտանիքինն է: Հանցագործություն կատարած կամ վարքի շեղումներ ունեցող անչափահասների ծնողները հաճախ պարզապես փարիսեցիություն են անում՝ իբր անզոր են զսպել զավակի արարքները կամ վերահսկել նրա գործողությունները: Իրականում նրանք ուղղակի նյարդեր են խնայում եւ իրենց հանցավոր անտարբերությամբ զավակի ճակատագրի խեղման անուղղակի մասնակիցը դառնում:

Սիրելով մեր զավակներին՝ պետք է չափազանց ուշադիր եւ զգույշ լինենք նրանց հետաքրքրությունների, առօրյայի, ներաշխարհում կատարվող խմորումների հանդեպ, եւ ամենազբաղված պահին անգամ ժամանակ գտնենք նրանց համար: Հակառակ դեպքում մեր երեխաներով կզբաղվի ոստիկանությունը, կզբաղվի սրտացավորեն, արատավոր ճանապարհից հանելու եւ ճիշտ ուղու վրա դնելու հաստատակամությամբ:

Դժվար երեխա

Տասնհինգամյա Ասպրամի ծնողները դստեր հետ պարզապես լեզու չգտան: Աղջկա հախուռն բնավորությունը, տարիքին անհարիր վարքագիծն ընդունվել էր սրերով, իսկ դաստիարակչական միակ մեթոդը ծեծն էր, տնից դուրս չթողնելը: Աղջիկը, սակայն, երբեմն փախչում էր տնից, տրվում անկառավարելի ցանկություններին...

Ասպրամին փողոցից կտրեց ու տիրություն արեց ոստիկանությունը՝ ի դեմս անչափահասների գործերով ծառայության աշխատակիցների: Աղջկան հանդիպեցինք հատուկ կրթահամալիրում:

«Ոստիկաններն ինձ շատ բան սովորեցրին, մենակ նրանք ինձ ճիշտ հասկացան ու ճիշտ բաներ խոսեցին ինձ հետ»,- ասում է Ասպրամը:

Այսպիսին է նա՝ անկեղծ ու անբռնազբոս, մեղմ ու անկառավարելի, լսող ու չենթարկվող: Հոգեբաններն ասում են՝ բարդ խառնվածքով պայմանավորված շեղումներ ունի, պետք է հետը լուրջ աշխատանք տարվի: Ոստիկանության անչափահասների գործերով ծառայության աշխատակիցներն ասում են՝ դժվար երեխա է, բայց՝ ընդունակ. պետք է նրբանկատ ու զգույշ լինել, որ տարիքային խառնաշփոթից դուրս գա: Նրանք աղջկան ուշադրության կենտրոնում են պահում:

Հատուկ կրթահամալիրում Ասպրամի հետ աշխատող հոգեբաններն ու մանկավարժները կկարողանա՞ն վարվեցողության ճիշտ ձեւը գտնել, ցույց կտա ժամանակը...

Ասպրամը կարդում է Րաֆֆի, Մուրացան... Սիրում է նկարել, ու նրա նկարներում միայն պայծառ գույներ են: Նաեւ կավից կենդանիներ է պատրաստում: Ծնողներից նեղացած չէ, պարզապես նրանք իրեն չէին հասկանում, ծեծում էին...

Չի սիրում, երբ փորձում են կարեկցել, երբ իր չվստահած մարդիկ ուզում են փորփրել հոգու խորքերը: Ինքն է որոշողը՝ ում հետ, ինչպես եւ ինչու կիսվել...

Դժվար, չափազանց դժվար մարդ է այս տասնհինգ տարեկան աղջիկը: Ցանկություն, սրտացավություն, հետեւողականություն, բարություն՝ ահա դեղատոմսը, որով հնարավոր կլինի բուժել նրա հոգին...

Կորած մանկություն

Գործընկերոջս հետ Վարդաշենից էինք վերադառնում. տխուր էինք հեռանում մարդկային դժվար ճակատագրերի հավաքատեղի դպրոցից:

Աշխատավայր չհասանք. պարզվեց, որ ավելի մտահոգիչ իրականության ականատեսն ենք լինելու՝ ճանապարհը փոխելով դեպի Մասիս...

Տասներկու եւ տասնչորս տարեկան քույրերը ոստիկանության Մասիսի բաժնում էին, որովհետեւ վաղուց արդեն խախտել էին արգելվածի սահմանը...

Աղջիկների հայրը վաղուց է հեռացել եւ նրանց մասին լսել չի ուզում: Մայրը գիշերային հերթափոխով է աշխատում. իր անձնական հարցերով ավելի է զբաղված, քան դեռահաս աղջիկներով:

Զլացել են նաեւ ուսուցիչները՝ իրենց անտարբերությամբ աչք փակելով նրանց բացակայությունների վրա: Եվ խաղալու, գիրք կարդալու փոխարեն քույրերն ամեն օր խրվել են կեղտի մեջ...

Խնդիրը մնացել էր ոստիկանությանը...

Աղջիկների վարքային շեղումների մասին օպերատիվ տվյալներ ստանալուց հետո ոստիկանություն հրավիրվեց նրանց մայրը: Եկավ, գանգատվեց աղջիկներից ու հրաժարվեց նրանց դաստիարակությամբ զբաղվել, որովհետեւ «կապը կտրած» են, որովհետեւ ինքը աշխատում է եւ նրանցով զբաղվելու ժամանակ չունի...

Նախաքննության շահերից ելնելով՝ չենք մանրամասնի ոստիկանության մի շարք ձեռնարկումներ. նշենք միայն, որ ներկայումս լուծվում է աղջիկներին հատուկ կրթահամալիրում տեղավորելու հարցը:

Ի՞նչ անել

Մտահոգվելու խնդիր կա, իսկ ոստիկանության գնդապես Նելլի Դուրյանն ասում է, որ վարքային շեղումներ ունեցող անչափահաս աղջիկների համար պետք է առանձին կենտրոններ ստեղծել, որտեղ նրանց հետ կաշխատեն համապատասխան մասնագետները: Նա պատրաստվում է այդ մասին առաջարկությամբ հանդես գալ:

Հոգեբան Արմեն Բեջանյանի կարծիքով՝ խնդիրը խորքային լուծում է պահանջում. ընտանիք, դպրոց, հատուկ կենտրոններ, պետության կողմից աջակցություն. այս գործոնների համակցությամբ է հնարավոր լուրջ արդյունք ակնկալել: Անչափահասների հետ տարվող սոցիալ-հոգեբանական աշխատանքը կազմակերպելու համար նպատակահարմար է, որ հոգեբանական ծառայություններ կազմակերպվեն դպրոցներում, անչափահասների հարցերով զբաղվող կազմակերպություններում եւ այլն: Հոգեբանական ծառայությունները պետք է աշխատեն ոչ միայն երեխաների, այլեւ ծնողների ու մանկավարժների հետ:

Իսկ ոստիկանությունն արդեն իսկ ստանձնել է պատասխանատվությունը՝ իր գործունեության առանցքային ուղղություններից մեկը պահելով անչափահասների հիմնախնդիրը:

Գիտակցումով, որ դա պետության ապագային միտված խնդիր է:

ՀՀ ոստիկանություն