Հայաստանն Իրանի համար ռազմավարական նշանակություն ունի. Foreign Affairs

Համաշխարհային Մամուլ 15 Հունվար, 2013 15:42

Foreign Affairs ամերիկյան լրատվական գործակալությունը անդրադարձ է կատարել Հարավային Կովկասին, որը Իրանից հյուսիս ընկած տարածք է, որտեղ Արևմուտքի և Իսլամական Հանրապետության միջև հակամարտությունն ակներև է առօրյայում:

Իսրայելը և Ադրբեջանն ընդհանուր շահեր են հետապնդում Հարավային Կովկասում, որոնք չեն սահմանափակվում միայն Իրանի հարցով, այլ տարածվում են նաև տնտեսական և ռազմական համագործակցության, առևտրի, ներդրումների և փոխադրաձ դիվանագիտական հարաբերությունների ասպարեզում:

Չնայած Իսրայելի ներկայությունն Ադրբեջանում կարևոր անհանգստություն է Իրանի համար՝ Հարավային Կովկասում այն Թեհրանի միակ հետաքրքրությունը չէ: Իրանը բարեկամական հարաբերություններ ունի Վրաստանի և Հայաստանի հետ: Վերջինիս օգնությամբ Իրանին հաջողվում է խուսափել բանկային պատժամիջոցներից:

Վախենալով Բաքվի անջատողական մտադրություններից՝ Իրանը հովանավորում է Հայաստանին Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի տարածքի հարցում:

Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի ավարտից հետո և 21-րդ դարի առաջին տարիներին պաշտոնական հարաբերությունները Ադրբեջանի և Իրանի միևջ սկսեցին ավելի կայուն լինել, քանի որ Իրանը հասկացավ, որ տարածաշրջանում աճում է Ռուսաստանի ազդեցությունը: Հայաստանը և Իրանը կնքել են շուրջ 30 պայմանագրեր և Իրանը ապահովում է Հայաստանի բնական գազի պահանջների 23%-ը:

Իրանի և Արևմուտքի հարաբերությունները, սակայն, գնալով լարվում են, ինչը Հայաստանի համար անհանգստության պատճառ է:

Հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ սահմանները փակ են՝ Վրաստանը և հատկապես Իրանը միակ ճանապարհն են դեպի արտաքին շուկա: Ուստի Իրանում պատերազմը կտրուկ կերպով կվնասի նաև Հայաստանի տնտեսությանը: Եթե Ադրբեջանը պատերազմի ընթացքում օժանդակի Իրանին, վերջինս կսառեցնի իր հարաբերությունները Հայաստանի հետ, ինչն ամենավատ սցենարը կլինի Հայաստանի քաղաքականության համար, քանի որ Ադրբեջանը, օգտվելով առիթից, կարող է փնտրել Լեռնային Ղարբաղի ռազմական լուծում: Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս եզրկացրել էր, որ Բաքվի կողմից ռազմական բյուջեի ավելացումը կարող է պատերազմի նոր շրջանի ազդակ լինել: Բաքուն շուրջ 175 մլն դոլար է ծախսում ռազմական բյուջեի վրա:

Իրանի և Արևմուտքի միջև հակամարտությունը տեղի կունենա 2013 թվականին, թե ոչ՝ Հարավային Կովկասի վիճակը խճճված կմնա: Հավանական չի թվում, որ Ադրբեջանը չի շարունակի հարաբերություններն Իսրայելի հետ, կամ կշահի Իրանի դեմ գործողություններից: Բաքուն իր շահերն ունի թե՛ Իսրայելում, թե՛ Իրանում, չնայած Իսրայելը ավելի վստահելի դաշնակից է: Իրանի և Արևմուտքի միջև հակամարտությունը կտեղափոխվի նաև Հարավային Կովկասի գեոքաղաքականության ոլորտ: