Նոր մեթոդով հնագույն ապարներում հայտնաբերվել են Երկրի վրա կյանքի ամենահին նշանները

Գիտնականները մշակել են նոր մոտեցում, որը հնարավորություն է տալիս հնագույն ապարներում բացահայտել կենդանի օրգանիզմների քիմիական «մատնահետքերը» և դուրս բերել Երկրի վրա կյանքի ամենահին հետքերը։

Հետազոտողներն այս նոր տեխնոլոգիայի օգնությամբ Հարավային Աֆրիկայում հայտնաբերել են մոտ 3,3 միլիարդ տարվա հնագույն ապարներում պահպանված միկրոբային կյանքի ապացույցներ՝ ժամանակաշրջանից, երբ Երկիրը շուրջ չորս անգամ ավելի երիտասարդ էր։ Նրանք պարզել են նաև, որ մոտ 2,5 միլիարդ տարվա ապարներում առկա են թթվածին արտադրող ֆոտոսինթեզող միկրոբների մոլեկուլային հետքեր։

Մեթոդը հիմնված է մեքենայական ուսուցման վրա և ավելի քան 90 տոկոս ճշգրտությամբ տարբերում է կենսաբանական ծագման օրգանական մոլեկուլները ոչ կենսաբանականներից՝ բացահայտելով կյանքի համար բնորոշ քիմիական օրինաչափություններ։

«Զարմանալի է, որ կարողանում ենք հայտնաբերել կյանքի հնագույն հետքերը նույնիսկ այն մոլեկուլներից, որոնք ժամանակի ընթացքում գրեթե ամբողջությամբ քայքայվել են»,- ասել է հետազոտության գլխավոր հեղինակներից՝ Վաշինգտոնի Կարնեգի ինստիտուտի միներալոգ և աստղակենսաբան Ռոբերտ Հեյզենը։ Հոդվածը հրապարակվել է այս շաբաթ Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում։ «Սա իրական փոփոխություն է մեր մոտեցման մեջ՝ կապված հնագույն կյանքի որոնումների հետ»։

Նրա խոսքով՝ «մենք հավաքում ու խտացնում ենք ածխածնով հարուստ մոլեկուլները, վերլուծում դրանք՝ ստանալով հազարավոր մանր մոլեկուլային հատվածներ, ապա մեքենայական ուսուցման միջոցով ուսումնասիրում ենք դրանց բաշխվածությունը։ Մարդու աչքին տեսանելի են միայն հարյուրավոր կամ հազարավոր փոքր գագաթներ, մինչդեռ մեքենայական ուսուցումը բացահայտում է նուրբ օրինաչափություններ, որոնք տարբերում են երբևէ կենդանի եղած մոլեկուլները ոչ կենսաբանականներից»։

Մինչ այժմ հնագույն կյանքի որոնումները հիմնականում հիմնված էին բրածոների հայտնաբերման վրա։ Երկիրը ձևավորվել է մոտ 4,5 միլիարդ տարի առաջ, իսկ կյանքի առաջին ձևերը՝ միկրոբները, հավանաբար առաջացել են ծովային հիդրոթերմալ կամ ցամաքային տաք աղբյուրներում՝ մի քանի հարյուր միլիոն տարի անց։

Այսօր հայտնի ամենահին հաստատված բրածոները Ավստրալիայում հայտնաբերված մոտ 3,5 միլիարդ տարվա ստրոմատոլիտներն են՝ բակտերիալ գորգերից ձևավորված գմբեթակաձև կառույցներ, ինչպես նաև Հարավային Աֆրիկայում նույնատայրիք միկրոբային գորգերը։ Սակայն նման բրածոները չափազանց հազվադեպ են։