Քարոզարշավի «գինը»․ ինչքան են ծախսել քաղաքական ուժերն ու ինչ «նվերներ» են ստացել. Factor

Խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցած քաղաքական 18 ուժերը քարոզարշավի 28 օրերի ընթացքում իրենց նախընտրական հիմնադրամներ են փոխանցել 2 մլրդ 147․7 մլն դրամ, որից քարոզչության նպատակով ծախսել են 2 մլրդ 12․4 մլն դրամ (շուրջ 5․2 մլն դոլար)։ Քարոզչության նպատակով ամենամեծ գումարը ծախսել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը՝ 777․3 մլն դրամ, ապա «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը՝ 467․5 մլն դրամ, երրորդ տեղում «Հայաստան» դաշինքն է՝ 322․3 մլն դրամ։ Այս մասին գրում է Factor-ը։Ընտրություններին մասնակցած կուսակցությունների ու դաշինքների նախընտրական հիմնադրամների մուտքերն ու ելքերը

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը քարոզարշավի ընթացքում ծախսել է 173․8 մլն դրամ, «Միասնության թևեր»-ը՝ 68․3 մլն դրամ, «Լուսավոր Հայաստան»-ը՝ մոտ 43 մլն դրամ, «Նոր ուժ» ռեֆորմիստական կուսակցությունը՝ 36․5 մլն դրամ, «Հանուն հանրապետության»-ը՝ 32․1 մլն դրամ, «Ժողովրդավարական համախմբում»-ը՝ 25․3 մլն դրամ, «Հանրապետություն»-ը՝ 22․2 մլն դրամ, «Հայ ազգային կոնգրես»-ը՝ 18․6 մլն, «Ազգային-ժողովրդավարական բևեռ»-ը՝ 10․6 մլն, «Բոլորին դեմ եմ»-ը՝ 8․6 մլն, Հայաստանի շնորհապետական կուսակցությունը՝ 4․2 մլն դրամ։

4 կուսակցություններ քարոզարշավի ընթացքում ծախսել են 1 մլն դրամից պակաս գումար. ԴՕԿ-ը՝ 813 հազար դրամ, «Ռեֆորմիստների» կուսակցությունը՝ 500 հազար դրամ, «Քրիստոնեա-ժողովրդավարական» կուսակցոսւթյունը՝ 413 հազար դրամ, և ամենաքիչ գումարը ծախսել է «Քոչարի ազգային վերածնունդ և ազգի զարթոնք» կուսակցությունը՝ 483 հազար դրամ։ 

Factor.am-ն ուսումնասիրել է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայության հրապարակած հայտարարագրերն ու պարզել, որ «Միասնության թևեր»-ը նախընտրական քարոզչության նպատակով ձեռք բերված ապրանքների և ծառայությունների համար հունիսի 14-ի դրությամբ պարտք է մնացել մոտ 139․3 մլն դրամ։

Չնայած նրան, որ քարոզարշավի ընթացքում «Դոսյե» կենտրոնը գրել էր, որ ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Սերգեյ Կիրիյենկոյի ենթակայությամբ գործող ԷԻՍԻ (ЭИСИ) ինստիտուտից աջակցություն է ստացել նաև «Միասնության թևեր»-ը՝ շուրջ 926 մլն դրամ, որի կապակցությամբ «Անկախ դիտորդ» դաշինքը հանցագործության մասին հաղորդում է  ներկայացրել, կուսակցության հաշվետվություններում այս գումարը չի արտացոլվել։  «Միասնության թևերի» առաջնորդ Արման Թաթոյանը հերքել է, որ կուսակցությունը Ռուսաստանից ֆինանսավորում է ստացել՝ դա որակելով կեղծիք:

Անհատույց միլիոնները

«Քաղաքացիական պայմանագիրը», ըստ հաշվետվությունների, քարոզարշավի ընթացքում ամենամեծ արժողության «նվերն» է ստացել։ Խոսքն անհատույց տրամադրված անշարժ գույքի մասին է։ Բացի վարձակալած տարածքներից՝ ՔՊ-ն նախընտրական շտաբներ է ունեցել նաև հանրապետության 129 հասցեներում, որոնց համար վարձ չի վճարել։ Այդ անհատույց շտաբներից 32-ը Երևանում են եղել։ ՔՊ-ի նվեր ստացած գույքի ընդհանուր արժեքը 10․6 մլն դրամ է։ Երևանյան այդ անհատույց տարածքներից մեկի՝ Քանաքեռ-Զեյթունում գտնվողի վարձավճարը, ըստ հաշվետվության տվյալների, գնահատվում է 540 հազար դրամ, մյուսը՝ Աջափնյակում՝ 420 հազար դրամ։  

«Ուժեղ Հայաստանը» ևս անհատույց ապրանք և ծառայություններ է ստացել. փուչիկներ՝ 190 հազար դրամ արժողությամբ, քարոզչական նյութեր՝ 6․5 մլն դրամի, նաև համերգային ելույթներ 2 երգիչներից՝ Սոֆի Մխեյանից ու Ներսիկ Իսպիրյանից։ Նրանց համերգային ծառայությունների շուկայական արժեքը հաշվետվությունում նշված է համապատասխանաբար՝ 7.5 մլն և 5.5 մլն դրամ։ Ուշագրավ է, որ քարոզարշավի ընթացքում Սամվել Կարապետյանը հայտարարել էր, թե «երգիչ չենք գտնում, վախենում են»։ 

«Ուժեղ Հայաստանի» նախընտրական շտաբների վերաբերյալ հաշվետվության մեջ նշված է միայն «տարածքի վարձակալություն»՝ առանց հասցեների։ 

Շտաբների համար անհատույց տարածքներ է հայտարարագրել նաև «Բարգավաճ Հայաստանը», սակայն հաշվետվությունում նշված է միայն քաղաքը կամ Երևանի վարչական շրջանը, իսկ կոնկրետ հասցեն չկա։ Մայիսին կնքված անհատույց 11 պայմանագրերը նույնությամբ կրկնվում են հունիսին, ընդհանուր առմամբ՝ 3․7 մլն դրամ արժողությամբ։

Ռոբերտ Քոչարյանի «Հայաստան» դաշինքը նույնպես շտաբների մեծ մասի հասցեները չի նշել՝ փոխարենը գրելով միայն «վարձակալություն»։ Ընդ որում՝ «վարձակալություն» է նշված նաև տարածքներից 28-ի դիմաց, որոնք նույն հաշվետվության համաձայն, ՀՅԴ-ի սեփականությունն են՝ ընդհանուր 4․8 մլն դրամ արժողության։ Ստացվում է՝ դաշինքը վարձակալել է իր անդամներից մեկի տարածքները։

Եթերն ու թվային հարթակներում գովազդի ծախսերը 

Թե քաղաքական ուժերն ինչքան են վճարել եթերաժամի համար, միանշանակ նշել հնարավոր չէ, քանզի հաշվետվություններում տվյալները ներկայացվել են ոչ միանման ձևաչափով։ Օրինակ՝ ՔՊ-ն հստակ ներկայացրել է «եթերաժամի տրամադրում», որի համար ընդհանուր ծախսել է 126․6 մլն դրամ։ 

Նկատենք, որ քաղաքական ուժերից «Միասնության թևեր»-ն իր հաշվետվության մեջ ներկայացրել է այն լրատվամիջոցների անվանումները ու վճարված գումարները, որոնց հետ պայմանագրեր է կնքել ընտրական քարոզչության, PR ծառայությունների համար։ Այդ ցանկում են մասնավորապես՝ «Տրիբյուն էյ էմ»՝ 1․67 մլն, «Իրականում» ՍՊԸ՝ 560 հազար, «Նյուզ Էյ Էմ»՝ 3 մլն, «Օհանյան մեդիա»՝ 1 մլն, «Ժողովուրդ» թերթ՝ 1 մլն, Անի Գևորգյան ԱՁ՝ 1․5 մլն դրամ, «Առավոտ օրաթերթ» ՍՊԸ՝ 1 մլն դրամ։ 

Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի հրապարակած կուսակցությունների բանկային հաշիվների տեղեկանքներում ներկայացված են քարոզարշավի ընթաքում սոցիալական հարթակներում գովազդի նպատակով քաղաքական ուժերի ծախսած գումարները։ Ըստ այդմ՝ մայիսի 7-ից հունիսի 10-ն ընկած ժամանակաշրջանում (քարոզարշավի մասնակիցներին իրավունք է տրվել հունիսի 7-ից հետո վճարել մինչ ընտրության օրը կնքված պայմանագրերով ստացած ծառայությունների համար) համացանցի սոցիալական հարթակներում, այդ թվում՝ Facebook, Tiktok, Google և այլն, գովազդի նպատակով ծախսվել է 189 մլն դրամ։ Ամենաշատը ծախսել է «Հայաստան» դաշինքը՝ 59․1 մլն դրամ, «Ուժեղ Հայաստանը»-ը՝ մոտ 57․8 մլն դրամ, երրորդ տեղում «Քաղաքացիական պայմանագիրն» է՝ 27․2 մլն դրամով, ապա չորրորդ տեղում «Լուսավոր Հայաստանը»՝ մոտ 22․2 մլն դրամ, «Նոր ուժ» ռեֆորմիստական կուսակցությունը՝ 17․3 մլն, «Միասնության թևերը»՝ մոտ 17 մլն դրամ, «Բոլորին դեմ եմ» կուսակցությունը՝ 1․8 մլն դրամ, «Ժողովրդավարական համախմբումը»՝ 1․8 մլն, «Ազգային ժողովրդավարական բևեռը»՝ 917 հազար դրամ, ՀԱԿ-ը՝ 580 հազար, և «Հանրապետությունը»՝ 532 հազար դրամ։

Ավելի մանրամասն՝ սկզբաղբյուր կայքում