Forbes ամսագիրն անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանությանը

Համաշխարհային Մամուլ 7 Մայիս, 2014 15:54

Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի նախաշեմին Forbes-ն անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանությանը' այն ներկայացնելով որպես համամարդկային պատմության մասնիկ: «Հասկանալու համար Հայոց ցեղասպանությունը անհրաժեշտ է ուսումնասիրել 1915թ. իրադարձությունները համաշխարհային պատմության շրջանակում»,- գրում է Կալիֆորնիայի համալսարանի շրջանավարտ, ցեղասպանության զոհերի ժառանգ Ջանո Պողոսյանը' շեշտելով, որ 19-րդ դարում գլուխ բարձրացրած ազգայնականությունը թելադրեց մի շարք փոփոխություններ ոչ միայն Եվրոպայում, այլ նաև Օսմանյան կայսրությունում:

«Ազգային փոքրամասնությունների անկախության համար մղվող պայքարն ավելի էր արագացնում երբեմնի հզոր կայսրության վախճանը: Բալկաններում և Կովկասում հնարավոր կորուստները թուլացրել էին կայսրությունը: Մինչ հայերը փնտրում էին աջակիցներ` ազատագրական պայքարների համար, Աբդուլ Համիդ երկրորդը, որ հայտնի էր «Կարմի սուլթան» կեղծանվամբ, 1894-1896թթ. 300.000 հայի սպանեց: 1909թ. երիտթուրքերի իշխանության գալուց և բարեփոխումների և լիբերալության խոստումներից մեկ տարի անց Ադանայում սպանվեց 30.000 հայ: Իշխանության գլուխ եկած երիտթուրքերի քսենոֆոբիան դարձավ ակնհայտ, և անմարդկային վերաբերմունք սկսվեց ազգային փոքրամասնությունների հանդեպ: Թուրքական իշխող դասակարգը սերնդեսերունդ պահպանել է սոցիալական հավասարությունը, մինչև տեղի չունեցավ իշխանափոխություն: Սոցիալական հավասարության կառուցվածքի կոտրումը նպաստեց, որ ազգային փոքրամասնությունները փնտրեն հավասարություն և անկախություն, իսկ քանի որ իշխող դասակարգի օրակարգում դա չկար, դարեր շարունակ իրար կողք ապրող հարևանները դարձան թշնամիներ»,- գրում է հեղինակը' հավելելով, որ ազգային պետականության գաղափարախոսությունը ժամանակի ընթացքում վերաճեց քսենոֆոբիայի: Հենց դա էր պատճառը, որ հայերի ցեղասպանությանը հաջորդեց հրեաների, Ռուանդայի ցեղասպանությունը: Այս առումով Հայոց ցեղասպանությունը նախադեպային է: Հոդվածագիրը ներկայացնում է ՄԱԿ-ի ընդունած բանաձևը, որտեղ վեց կետերով բնորոշվում է «ցեղասպանություն» տերմինը:

«Հայերը այդ վեց կետերով էլ ենթարկվել են ցեղասպանության: «Ցեղասպանություն» բառը չի կարող արտահայտել այն ամբողջ ողբերգությունը, որ ապրել են հայերը երիտթուրքերի ռեժիմի ժամանակ: Բառը խելամիտ կերպով չի նկարագրում պատմական ազգի բնաջնջման փորձը: «Ցեղասպանությունը» չի կարող արտահայտել 3000-ամյա հին քաղաքների հիմնահատակ ավերումը, «ցեղասպանությունը» չի կարող արտահայտել մի ամբողջ հզորագույն մտավորականության, մշակույթի և լեզվի կորուստը»,- գրում է հեղինակը' հավելելով, որ Ցեղասպանության դառը հուշերն անհնար է հիշողությունից հանել, և այսօր ցեղասպանության զոհերն ու նրանց ժառանգներն արդարադատության պահանջ են զգում: