Հայկական մշակույթի դեսպաններին միավորել է Բրամսը. Սերգեյ Խաչատրյանը և Նարեկ Հախնազարյանը հանդես են գալիս միասին

Նրանք երկուսն էլ ճանաչված են ամբողջ աշխարհում: Երկու տաղանդավոր երիտասարդներ, որոնք տարբեր երկրներում ներկայացնում են Հայաստանը և հայկական երաժշտությունը: Միշտ չէ, որ տաղանդավոր արտիստները միևնույն ժամանակ հայտնվում են հայրենիքում: Թավջութակահար Նարեկ Հախնազարյանին և ջութակահար Սերգեյ Խաչատրյանին միավորեց Բրամսը, ավելի ճիշտ' կոմպոզիտորի Կրկնակի կոնցերտը, որը երիտասարդ երաժիշտները հաջողությամբ ներկայացրին հայրենիքում' Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանի հետ: Հայրենիքում մշտապես մեծ սիրով և ջերմությամբ են սպասում երկու անվանի երաժիշտներին, որոնք հաճախ են իրենց այցելություններով ուրախացնում ունկնդրին: «Արմենպրես»-ի թղթակիցը հանդիպել է Նարեկ Հախնազարյանի և Սերգեյ Խաչատրյանի հետ: Հանդիպման արդյունքը հաճելի և հետաքրքիր զրույցն էր, որը և ներկայացնում ենք ձեր դատին:

- Նարեկ, Սերգեյ, ինչպե՞ս առաջացավ Հայաստանում համատեղ համերգով հանդես գալու գաղափարը:

Նարեկ Հախնազարյան- Ամեն ինչ սկսվեց հետևյալ կերպ: Սերգեյը հաճախակի հյուր է Վալերի Գերգիևի Միկելի փառատոնում' Ֆինլանդիայում, և երբ խոսում էին հաջորդ ծրագրի մասին' Սերգեյը ցանկություն հայտնեց ներկայացնել Բրամսի Կրկնակի կոնցերտը: Գերգիևն առաջարկեց հունիսի 17-ին այն կատարել Սանկտ Պետերբուրգում' Մարիինյան թատրոնում: Այսպես հայտնվեց նաև Հայաստանում Կոնցերտը նվագելու գաղափարը: Ես էլ հաճույքով համաձայնեցի մասնակցել:

- Հե՞շտ եք համագործակցում:

Ն. Հ.- Ինձ համար Սերգեյի հետ շատ հեշտ և հաճելի է համագործակցել:

- Վերջին շրջանում շատ երաժիշտներ, ովքեր հանդես են գալիս Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, նշում են, որ նվագախումբը մեծ ստեղծագործական առաջընթաց է ապրել:

Սերգեյ Խաչատրյան- Էդուարդ Թոփչյանն ամեն ինչ անում է, որ միշտ ամեն ինչ շատ լավ ստացվի: Ես կարող եմ ասել, որ Ֆիլհարմոնիկը կարելի է համեմատել միջազգային այլ նվագախմբերի հետ: Երաժիշտները նվագելու մեծ ցանկություն ունեն և փորձում են անել այն ամենը, ինչ հնարավոր է, որ գործը ստացվի:

Ն. Հ.- Միանում եմ Սերգեյի ասածին: Շատ հաճելի է համագործակցել Էդուարդ Թոփչյանի և նվագախմբի հետ: Ես այլ վերաբերմունք ունեմ նվագախմբի նկատմամբ, որովհետև երաժիշտների 90 տոկոսը շատ մտերիմ, ծանոթ մարդիկ են, ընկերներ, շատերը սովորել են ծնողներիս մոտ: Շատ եմ սիրում նվագախումբը:

- Դուք երկուսդ տարածում եք հայկական մշակույթը արտասահմանում և մեր մշակույթի դեսպաններն եք: Առհասարակ տարբեր երկրներում օտարերկրյա ունկնդիրն ինչպե՞ս է ընդունում հայկական ստեղծագործությունները:

Ս. Խ.- Հայկական ստեղծագործություններն արտասահմանում շատ լավ են ընդունում, մեծ հետաքրքրությամբ: Ինձ և, կարծում եմ, Նարեկին էլ շատ հաճախ են մարդիկ մոտենում և հարցնում' արդյոք ձայնասկավառակ ունե՞նք: Մարդկանց համար հատկապես հետաքրքիր է մեր ժողովրդական երաժշտությունը: Ինչքան հնարավորություն կա, փորձում ենք նվագել: «Բիս»-ով հաճախ Կոմիտաս եմ ներկայացնում:

Ն. Հ.- Հայկական ժողովրդական ստեղծագործությունների և հատկապես Կոմիտասի գործերի առավելությունն այն է, որ նրանք շատ մոտ են մարդուն' կապ չունի, թե ինչ ազգության մարդ է լսում: Բոլորի հոգուն հասնում է նման երաժշտությունը: Միշտ շատ ջերմ են ընդունում: Ես տեսել եմ, թե օտարեկրացիներն ինչպես են լաց լինում Կոմիտասի կատարման ժամանակ: Դա շատ հաճելի և կարևոր է: Հայերը պարզ է, որ լալիս են, բայց այլ բան է, երբ գերմանացին է լալիս:

- Երկուսդ էլ աշխարհում ճանաչված երաժիշտներ եք: Երբևէ ինչ-որ «աստղային հիվանդության» զգացողություններ ունեցե՞լ եք:

Ն. Հ.- Հիվանդություններից երևի միայն ծովային հիվանդություն եմ ունեցել (երկուսն էլ ծիծաղում են):

Ս. Խ.- Ճիշտն ասած, շատ հետաքրքիր հարց է:

Ն. Հ.- Դա երևի մեզ չպետք է հարցնեք, այլ ուրիշ մարդկանց:

Ս. Խ.- Նույնիսկ եթե ես աստղային հիվանդություն ունենամ, մեկ է' չեմ ասի:

Ն. Հ.- Դրա համար Դուք ինձ հարցրեք' Սերգեյը հիվա՞նդ է, թե՞ ոչ (ծիծաղում են): Չէ, ինձ թվում է' ոչ մեկս չենք տառապում աստղային հիվանդությամբ: Ամեն ինչ համեմատության մեջ է պարզվում, եթե համեմատենք մի շարք այլ ճանաչված երաժիշտների հետ, մենք շատ համեստ ենք:

Ս. Խ.- Արդեն հիվանդությունն սկսվում է:

- Դուք ծնվել եք երաժիշտների ընտանիքներում: Ձեր ծնողնե՞րն են Ձեզ համար ընտրել ձեր ապագա երաժշտական գործիքները: Ինչպե՞ս ամեն ինչ սկսվեց, արդյոք սիրու՞մ էիք նվագել:

Ս. Խ.- Իմ ջութակն ընտրել են ծնողներս: Ինձնից երկու տարով քույրս դաշնակահար է, ինչպես և ծնողներս: Ծնողներս մտածեցին, որ այդքան դաշնակահար մի տան համար շատ կլինի, և ես սկսեցի ջութակ նվագել: Երբ փոքր էի, նվագելիս ինձ ավելի շատ ոգևորում էին հանդիսատեսը, մարդիկ, բեմը:

Ն. Հ.- Մայրիկս ինձ համար որպես գործիք ընտրեց թավջութակը, հայրիկս ցանկանում էր, որ ջութակահար լինեի: Մի օր հայրիկիցս գաղտնի մայրս ինձ տարավ Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոց և ընդունել տվեց թավջութակի դասարան: Բոլորը զարմացած էին, որովհետև 90-ականների կեսերին թավջութակի դասարան երեխային ճարահատյալ էին տալիս: Եվ հանկարծ երկու պրոֆեսորների երեխան իր ծնողների կամքով դառնում է թավջութակահար: Չէի սիրում թավջութակը և պարապել չէի սիրում: Շատ էի ուզում բակում լինել: Ծնողներս միացնում էին խցիկները, որպեսզի ես պարապեմ ու չխաբեմ: Ես մի քանի ժամ պարապում էի, մինչ օրս կան այդ տեսագրությունները, թե ինչպես եմ ես ատելով նայում խցիկին և պարապում: Հետո սկսեցի սիրել:

- Ձեր կյանքում եղե՞լ է մի պահ, որ հիասթափություն եք ապրել և ցանկացել եք այլևս չնվագել:

Ն. Հ.- Դժվար րոպեներ լինում են, լինում են նաև թռիչքներ և անկումներ: Հիշում եմ, որ Չինաստանում առաջին միջազգային մրցույթին էի մասնակցում, մինչ այդ ոչ մի մրցույթի չէի մասնակցել: Հոգեբանորեն շատ ծանր էր, քանի որ ինձնից առաջ մի թավջութակահար նվագեց, ես լսեցի նրա նվագը, որն ինձ շատ դուր եկավ: Սկսեցի լաց լինել, մայրիկին ասացի' գնացինք, ես չեմ կարող, սակայն կենտրոնացա, նվագեցի, իսկ նա, ցավոք, չանցավ եզրափակիչ: Ամենահիշվող դեպքն էր, դրանից հետո կային դժվար պահեր, բայց այն զգացողությունը, որ այլևս չեմ նվագելու, չի եղել:

Ս. Խ.- Եղել է, որ ջղայնացել եմ, որ լավ չի ստացվում, բայց իմ մասնագիտությունից երբևէ չեմ հիասթափվել: Եթե հիասթափվելու լինեմ, ավելի շուտ ինձնից կհիասթափվեմ, քան իմ գործիքից:

Ն. Հ.- Կարելի՞ է ես էլ Սերգեյին հարց տամ… Իսկ ինքդ քեզնից հիասթափվե՞լ ես:

Ս. Խ.- Պատահում է:

- Առաջիկա ամիսների համար ի՞նչ ծրագրեր եք նախապատրաստել: Ինչո՞վ եք զբաղվելու մինչև տարեվերջ:

Ս. Խ.- Քրոջս հետ ամռանը ձայնասկավառակ ենք ձայնագրելու, որ լույս կտեսնի 2015-ին: Ձայնասկավառակում հայկական ստեղծագործություններ են ներառվելու, պարզ է, որ Կոմիտասի, Միրզոյանի, Բաղդասարյանի, Խաչատրյանի գործերը, սակայն շատ մեծ գործեր չեն լինի: Այն կձայնագրվի Շվեյցարիայում:

Ն. Հ.- Իմ ձայնասկավառակը Ֆրանսիայում եմ ձայնագրում: Ինձ թվում է' աշնան վերջին արդեն պատրաստ կլինի: Ներառում է Շոստակովիչի, Չայկովսկու, Լիգետիի, Ռախմանինովի գործերը: Բացի այդ, Սերգեյի և նրա քրոջ հետ հանդես ենք գալու նաև տրիոյով'տարբեր երկրներում:

- Հաջորդ տարի նշվելու է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը: Իրադարձության առթիվ ինչ-որ ծրագրեր ունե՞ք:

Ն. Հ.- Միլանում հավանաբար մարտին կկազմակերպվի համերգ' նվիրված Ցեղասպանության 100-ամյակին, նաև գուցե Փարիզում:

Ս. Խ.- Տորոնտոյում հաջորդ տարի մի համերգ կլինի, որտեղ Խաչատրյանի կոնցերտը պետք է նվագեմ: Ատոմ Էգոյանն էր հրավիրել: Այն կոնկրետ նվիրված չէ Ցեղասպանության տարելիցին, բայց կարծում եմ, որ կնշվի այդ փաստը:

Աշխարհահռչակ ջութակահար Սերգեյ Խաչատրյանը բնակվում է Գերմանիայում: Ջութակ նվագել սկսել է վեց տարեկանից՝ պրոֆեսոր Պետրոս Հայկազյանի մոտ: Հետագայում ուսումը շարունակում է Վյուրցբուրգ քաղաքում: 9 տարեկանում Խաչատրյանը առաջին անգամ հանդես է գալիս սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ'որպես մենակատար։ Վաղ տարիքից մենահամերգներով և որպես մենակատար` սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ հանդես է եկել աշխարհի շուրջ 50 երկրում: Որպես կանոն տարեկան 1–2 համերգով հանդես է գալիս Հայաստանում: Սերգեյ Խաչատրյանը 2013 թվականին ստացել է շվեյցարական Credit Swiss բանկի «Աշխարհի լավագույն երիտասարդ երաժիշտ»ամենամյա մրցանակը:

Թավջութակահար Նարեկ Հախնազարյանը ծնվել է 1988 թվականին, Երևանում, երաժիշտների ընտանիքում: Սովորել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցում' Զարեհ Սարգսյանի դասարանում, ապա Մոսկվայի կոնսերվատորիայում: Համագործակցում է բազմաթիվ անվանի նվագախմբերի և դիրիժորների հետ: Համերգներով հանդես է գալիս տարբեր երկրներում: 2012-13 թթ. համերգաշրջանում Հախնազարյանն առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Rotterdam Philharmonic-ի, London Philharmonic-ի, BBC Scottish Symphony Orchestra-ի, Filarmonica della Scala-ի և բազմաթիվ այլ հեղինակավոր նվագախմբերի հետ: «Վաշինգտոն պոստ» թերթը նրան բնորոշել է որպես «ֆենոմենալ թավջութակահար, ով ներխուժել է միջազգային ասպարեզ՝ 2011թ. նվաճելով Պ. Ի. Չայկովսկու անվան մրցույթի առաջին մրցանակը և ոսկե մեդալը»:

Հարցազրույցը' Ռոզա Գրիգորյանի

Լուսանկարները' Սոնա Անդրեասյանի (ՀՊՖՆ հասարակայնության հետ կապերի բաժին)