Թուրքագետները Դավութօղլուի հայտարարությունն անվանում են «Էժանագին հնարք»

Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուի հայտարարությունը, թե ժամանակն է նոր մեկնարկ տալ հայ-թուրքական հարաբերություններին, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Թուրքիայում լիբերալ և ընդդիմադիր լրատվամիջոցներն ու հասարակական գործիչները խիստ քննադատության տակ են առել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի՝ ապրիլի 24-ին Գալիպոլիի ճակատամարտի 100-ամյակին նվիրված միջոցառում անցկացնելու նախաձեռնությու նն ու Հայաստանի նախագահին հրավիրելու փաստը: Թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանն «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում շեշտում է, որ այդ հրավերը բուռն հակազդեցություն ունեցավ Թուրքիայում: Մասնավորապես «Թարաֆ» թերթի հեղինակներից Մեհմեդ Ալթանը գրել է, որ Էրդողանն այդ հրավերով փորձում է համադրել երկու անհամադրելի երևույթներ:

«Առնվազն անամոթություն է այդ օրը նման միջոցառման անցկացումը և դեռ Էրդողանը համարձակվում է խոսել իսլամից և այն ներկայացնել որպես խաղաղության կրոն: Ինչպե՞ս կարելի է Դարդանելի ճակատամարտը համեմատել հայերի սպանության հետ, որը կատարել է թուրք զինվորը: Էրդողանը խորամանկություն է անում, որ հանի Հայոց Ցեղասպանության հարցը միջազգային օրակարգից, սակայն դրանով նա Թուրքիային վնաս է հասցնում»,- մեջբերում է Չաքրյանը՝ հավելելով, որ նմանատիպ բազմաթիվ հոդվածներ են տպագրվել հրավերի առնչությամբ:

«Ըստ երևույթին, ներքին քննադատություններից ելնելով՝ Դավութօղլուն նման հայտարարություն արեց: Նմանատիպ հայտարարություններ Դավութօղլուն բազմիցս կատարել է և բոլորն էլ ապարդյուն, սա էլ հերթականներից է»- ասաց Չաքրյանը՝ հավելելով, որ Էրդողանի օրինակով Թուրքիայի վարչապետն էլ է փորձում դիմել խորամանկության, սակայն շատ պարզունակ և արդեն հայտնի մեթոդներով:

ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանն էլ տարբերություն չի գտնում Դավութօղլուի հայտարարության և Էրդողանի՝ 2014թ. ապրիլի 23-ին հայ ժողովրդին ուղղված ցավակցության միջև: «Դավութօղլուի հայտարարությունը շարունակում է Թուրքիայի կառավարության այն դիրքորշումը, որ ստանձնել է այդ երկիրը նախորդ տարվանից, երբ Էրդողանը «ցավակացություն հայտնեց» հայ ժողովրդին: Սա էժանագին հնարք է, որի նպատակը երկրի պաշտոնական ներկայացուցիչների միջոցով Հայոց ցեղասպանության խորհրդի լղոզումն ու խեղաթյուրումն է: Թուրքական քաղաքականության մեջ ոչ մի նախանշան չեմ տեսնում, որ նրանք սկսում են վերանայել իրենց դիրքորոշումը հայ-թուրքական հարաբերությունների և հայկական հարցի առնչությամբ, և շարունակում են նախապայմաններ առաջ քաշել մասնավորապես Արցախի հարցում:»,- ասաց Սաֆրաստյանը:

Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրենի գնահատմամբ՝ Էրդողանի կողմից Սերժ Սարգսյանին Թուրքիա հրավիրելու քայլը նպատակ ուներ ոչնչացնել Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման խորհուրդը: «Սա լկտի և անամոթ քայլ է: Կարծում եմ՝ հրավիրված երկրների ղեկավարները ճիշտ կկողմնորոշվեն, կլսեն իրենց խղճի ձայնը և չեն արձագանքի այդ հրավերին»,- ասում է Սաֆրաստյանը՝ հավելելով, որ այնուամենայնիվ թուրքական խարդավանքն իր ազդեցությունը միջազգային հանրության վրա ունենում է: Այս առումով Սաֆրաստյանը կարևորում է դիվանագիտական աշխատանքն ու քարոզչ ության դերը, որպեսզի կարողանանք ևս մեկ անգամ աշխարհին հաղորդել ճշմարտությունը: Թուրքագետի գնահատմամբ, Սերժ Սարգսյանի պատասխան նամակը Թուրքիայի առաջնորդին կարողացավ հստակ ձևակերպումներով միջազգային հանրությանը ներկայացնել Թուրքիայի դիրքոոշումը, սակայն այս առնչությամբ հայկական դիվանագիտությունը դեռ աշխատելու տեղ ունի:

Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն, Հրանտ Դինքի մահվան տարելիցի առնչությամբ ելույթ ունենալով, խոսել է նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին՝ շեշտելով, որ ժամանակն է նոր մեկնարկ տալ դրանց: Դավուօթղլուն կրկնել է Էրդողանի կողմից բազմիցս օգտագործված «ընդհանուր ցավի» թեորիան, շեշտելով, որ Հայաստանն ու Թուրքիան ընդհանուր ցավը կիսելով պետք է կարողանան հարաբերություններ հաստատել:

Հասմիկ Հարությունյան