Հայաստանում զանգվածային բողոքի ակցիաները ոգեշնչված են Քիմ Քարդաշյանի այցից. The Daily Beast

Բազմաթիվ գործոններ և հիմնական պատճառներ են եղել, սակայն ապրիլին ամերիկյան իրապատում շոուի հեռուստաաստղ Քիմ Քարդաշյանի այցը Հայաստան օգնել է երկիրը արթուն պահել, The Daily Beast-ի իր հոդվածում գրում է Աննա Նեմցովան:

Բաղրամյան պողոտայի փողոցային լույսերն անջատվել են կեսգիշերն անց: Բարձր սուլոցներն ու վանկարկումները լսվում էին այն պահին, երբ հազարավոր ցուցարարներից կազմված ամբոխը միաձուլվել է մթությանը: Տարօրինակ երևույթ էր մի բողոքի համար, որը սկսվել էր էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ: Մի քանի ցուցարար փողոցի վերջում շրջվել է դեպի նախագահական նստավայր և ծածանել պաստառը, որն այդքան պոպուլյար է այսօր Երևանում. վրան երևում է լուսավորվող դեղին լամպ, մեջտեղում միջնամատի ժեստով:

Ցուցարարների ձեռքերում բջջային հեռախոսներից և կրակայրիչներից արձակվող լույսերը առկայծել են աստղերի պես: Մի քանի երիտասարդ կանայք միմյանց ուսերին ձեռքերը դնելով, սկսել են քոչարի պարել, որը հայերը հազարամյակներ առաջ են պարել մարտերից առաջ: Ամբոխն ավելի է խտացել, քանի որ հազարավոր մարդիկ մթության մեջ միացել են հանրահավաքին:

Ութ օր տևած բողոքի շարժումը, որն այժմ կոչվում է «Էլեկտրիկ Երևան», լի է խորհրդանիշներով, որոնց հիմքում ընկած են փոփոխության կոչեր, և դա նույնիսկ ունի բավական անսպասելի հերոսուհի՝ Քիմ Քարդաշյանը՝ որպես Ազատության տիկին իր հոր ընտանիքի հայրենիքում:

Հիմնական պահանջը էլեկտրաէներգիայի թանկացումը կասեցնելն է: Twitter-ում, «Էլեկտրիկ Երևանը» շարժման օրագիր է բացվել. այն ոչ մի կապ չունի արաբական հեղափոխությունների, Ուկրաինայի Մայդանի, Վաշինգտոնի կամ Մոսկվայի օրակարգերի հետ, պնդում են ակտիվիստները, գիտակցաբար ողջունելով նորեկներին և կարծես թե ցանկանում են ասել՝ սպասեք մի պահ, և ձեր սիրտը կէլեկտրականա և ձեզ կասի, թե ինչի համար ենք մենք այստեղ:

Խավարը չի կանգնեցրել նրանց. ոչ էլ անձրևը: Հազարավոր ոստիկաններին, ովքեր շաբաթ օրը շրջափակել են բողոքի ճամբարը, չի հաջողվել փչացնել շարժումը կամ տրամադրությունը. այս երիտասարդ սերունդն անվախ է, նրանք համոզված են, որ կարող են հաջողության հասնել: Եվ որոշ փոփոխություններ, որոնք պահանջվել են, արդեն իսկ ի հայտ են եկել:

Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարել է, որ «համոզված» է՝ էլեկտրաէներգիայի սակագնի աճի վերանայումը կլինի «չափազանց վտանգավոր», սակայն նա հայտարարել է, որ հենց կնքվի աուդիտը, «կառավարությունն էլեկտրաէներգիայի թանկացման ամբողջ ծանրությունն իր ուսերի վրա կվերցնի»: Ցուցարարները մերժել են առաջարկը և շարունակել բողոքը՝ ասելով, որ սակագնի կլանումն ազդելու է բոլոր բիզնես նախագծերի և սոցիալական ծրագրերի վրա: Շարժումը պահանջում է, որպեսզի սակագինը լիովին նախկինի պես դառնա:

Այլ պահանջները մեծ գոհունակությամբ են ընդունվել: Երբ ցուցարարները շարունակում էին պարել Բաղրամյան պողոտայի վրա, Մոսկվան համաձայնել է թույլ տալ դատել ռուս զինվոր Վալերի Պերմյակովին Գյումրի քաղաքում, որտեղ հունվարին տեղի է ունեեցել սարսափելի ողբերությունը:

«Մոսկվան նաև վերջապես խոստացել է 200 մլն դոլար հատկացնել մեր պաշտպանության համար»,- հպարտ ժպիտով The Daily Beast-ին հայտնել է պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանը: Նախկինում Ռուսաստանը զինում էր միայն Ադրբեջանը, որոնք հայերի թշնամի հարևաններ են: «Սակայն այդ բողոքի շարժումը շատ ավելի մեծ է, քան որոշ պահանջներ. դա նոր քաղաքական ուժի սկիզբն է. այդ երիտասարդները գալիս են մեզ փոխարինելու, նրանք վերահսկելու են ընտրությունները, փոխելու են միջազգային օրենքները»:

Մինչև վերջերս, Հայաստանն անհույս թաղված էր անցյալի մեջ, բնակչությունն անընդհատ լալիս էր պատմական ողբերգությունների իրողության շուրջ: Իսկ հիմա, կարծես թե երջանիկ է, ինչպես ցանկացած ազգ, այդ երիտասարդների երգով ու պարով, և նշում է ազատությունը: Արդյոք նման ազդեցությունը պայմանավորված է Քիմ Քարդաշյանի ապրիլին Հայաստան կատարած այցով և SOAD ռոք խմբի համերգով: Երևանում շատերն ասում են, թե դա այդպես է: Մարդկանց զգացմունքները թափահարվել են համաշխարհային ուշադրության կարոտից ելնելով:

Սակայն, ըստ էության, համեմատած Հայաստանի հսկա հարևանի՝ Ռուսաստանի հետ, այդ երկիրն արդեն պարարտ հող է ժողովրդավարության համար: Հայաստանի կառավարությունը մեծ ճնշում չի գործադրում ընդդիմությանը, թույլ է տալիս մի հզոր քաղաքացիական հասարակական շարժմանը զարգանալ գլխապտույտ արագությամբ, այնպես որ, նույնիսկ մինչև ամերիկյան հայտնի մարդկանց այցը Երևան, հայերը գիտեին, թե ինչ է ժողովրդավարությունը և ինչ հույս ունեն տեսնել:

«Հայաստան»,- վանկարկում էին մարդիկ: Մասնակցում էին բոլորը, նույնիսկ ամենափոքրերը, ովքեր իրենց ծնողների գրկում շշնջում էին. «Հայաստան»: «Էլեկտրիկ Երևանի» ակտիվիստները զարդարել են բողոքի ցույցն իրենց ազգային դրոշով, որը ձգվել է ավելի քան 30 մետր բարձրության վրա: Պլաստիկ աղբի տարաներից կառուցված պատնեշը, որն արգելափակել է փողոցը, փակցված էր ազգային դրոշներով:

Անխուսափելիորեն, ռուսական լրատվամիջոցները՝ LifeNews-ը, Ռոսիա և VGTRK- ն պնդում են, որ այդ հանրահավաքներն արևմտյան դավադիրների անօրեն աշխատանքն են, որոնք բեմադրում են նոր «գունավոր հեղափոխություն» մի երկրում, որն ունի ամուր կապեր Մոսկվայի հետ:

LifeNews-ն իր ռեպորտաժներում «Էլեկտրիկ Երևանի» և անցյալ տարի Կիևում տեղի ունեցած Մայդանի միջև. նմանություններ է նշել: Ինչպես նաև ընդգծվել է ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Վիկտորյա Նուլանդի վերջերս Հայաստան կատարած այցը, որը կապում են երկրում սպասվող պետական հեղաշրջման հետ: Սակայն լրատվամիջոցները, կարծես թե բաց են թողել Քարդաշյանի այցի հետ կապը:

Լրատվամիջոցները մեջբերել են Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդի անդամ Իգոր Մորոզովին, ով ասում էր, թե այն, ինչ նա տեսել է Երևանում, «գունավոր հեղափոխության առաջին փուլն» է, և խաղաղ հանրահավաքից հետո, լավ պատրաստված զորքերը կփոխարինեն քաղաքացիական հասարակությանը և կփոխարինեն հասարակական պահանջները քաղաքականի:

Մոսկվան հստակ չի հավատում, որ որևէ բողոք կարող է ունենալ իրապես տեղական արմատներ. «Ինչու են նրանք մաքուր ստեր հորինում»,- հարցրել է Հայաստանի ԱԺ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը:- Այժմ հայերը գիտեն, որ ռուսական քարոզչությունը կեղծիք է: Ռուսաստանը, որի հետ մենք ունենք ամուր կապեր, մեզ հեռու է վանում սեփական ձեռքերով»,- ասել է նա The Daily Beast-ին ամբոխի մեջ:

Մի քանի մետր հեռավորության վրա նկատվել է Փաշինյանը, ով զարգացող քաղաքական աստղ է և լուրջ մրցակից է ներկայիս նախագահ Սերժ Սարգսյանի համար: Փաշինյանի նորաստեղծ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը բերել է նրան և The Daily Beast-ի թղթակցին ամուր շրջանակի մեջ: «Մենք ցանկանում ենք Հայաստանը դարձնել օրինական պետություն. հայերի այս երիտասարդ սերունդը եկել է այստեղ արդարություն տեսնելու համար»,- ասել է ակտիվիստ Գեղամ Վարդանյանը, ով Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտ է:- Մենք ցանկանում ենք, որ մեր երկիրը բարեփոխվի այնպես, ինչպես մեր հարևան Վրաստանն է կարողացել բարեփոխվել վերջին տասնամյակում»:

Արդարադատության հարցը, այնուամենայնիվ, շարունակում է չլուծված մնալ: Կիրակի առավոտյան Երևանի ոստիկանությունը, որը ավելի վաղ այս շաբաթ ձերբակալել է ավելի քան 200 ցուցարարի, վերջնագիր էր ներկայացրել հանրահավաքի մասնակիցներին, որպեսզի մաքրեն դեպի նախագահական նստավայր տանող փողոցը մինչև կիրակի գիշերը, հակառակ դեպքում ոստիկանությունը ստիպված կլինի «վերականգնել հասարակական կարգը»: