Իրանը ցանկանում է միջնորդի դեր ստանձել ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման հարցում, «Взгляд»

Նախօրեին ադրբեջանական բանակը դարձյալ խախտել է հրադադարի ռեժիմը և դիվերսիոն հարձակման փորձ իրականացրել ԼՂՀ-ի ուղղությամբ, սակայն հետ է շպրտվել։ Այդ ֆոնին ակտիվացել են խոսակցությունները՝ հակամարտության լուծման մեջ Իրանին ներքաշելու վերաբերյալ, որը ցանկանում է իր վրա վերցնել Հարավային Կովկասում անկախ արբիտրի դերակատարությունը։ Սակայն արդյո՞ք նման խաղաղապահի դերակատարությունը չի հակասում Ռուսաստանի շահերին: Այս մասին գրում է russia-armenia.info-ն՝ հղում անելով Взгляд-ին:

Ռազմական գործողությունների վերսկսումը Լեռնային Ղարաբաղում ռուս վերլուծաբանների մեծ մասը ներկայացրել է որպես Մոսկվայի և Անկարայի հակամարտություն։ Սիրիայի երկնքում Սու-24 կործանիչի խոցվելուց հետո Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտության սրացման հավակականության մասին խոսակցություններն ակտիվացան անցյալ տարեվերջից։ Այդ խոսակցությունները հենց այնպես չէին։ Թուրքիայի վարչապետ Ահմեթ Դավութօղլուն էր հայտարարել, որ Թուրքիան կանի հնարավորը՝ «Ադրբեջանի տարածքն ազատագրելու համար»։

Քիչ ուշադրություն էր դարձվում Իրանի դիրքորոշմանը, որը, հասնելով միջազգային պատժամիջոցների չեղարկման, տնտեսական ու քաղաքական ավելի ու ավելի մեծ հավակնություններ է ներկայացնում։

Իրանի հարաբերությունները Ղարաբաղի հակամարտության հետ այս կամ այն կերպ կապված կողմերի հետ, դժվար է բնութագրել «զրո խնդիր՝ հարևանների հետ» բանաձևով. Իսլամական հանրապետությունը հակասություններ ունի թե՛ Ռուսաստանի, թե՛ Թուրքիայի, թե՛ Ադրբեջանի հետ։ Սակայն ռուս-թուրքական հակասությունից հետո Հայաստանի ու Ադրբեջանի հետ սահմանակցող բոլոր պետությունների մեջ միակն է, որը կարող է որպես չեզոք դիտարկվել։

Հայաստանի համար Իրանը հեռանկարային առևտրային գործընկեր է, չնայած այդ երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը դեռ շատ մեծ չէ, սակայն աճի պոտենցիալ կա։

35-կիլոմետրանոց սահմանը Հայաստանի ու Իրանի միջև փրկարար ելք էին ռուսական ռուբլու արժեզրկումից հետո, երբ հայկական ապրանքները ռուսական շուկայում կորցրել էին մրցունակությունը։

Իրանը Հայաստանին վաղուց դիտարկում է որպես «կրտսեր գործընկեր»՝ Թուրքիայի հետ իր հնագույն աշխարհաքաղաքական հակամարտության մեջ, և պարբերաբար Հայաստանի վերաբերյալ իր բարի մտադրությունների մասին է հայտնում։ Իրանի հաշվին Հայաստանում սկսվել են լուրջ ներդրումային ծրագրեր իրագործվել, օրինակ՝ Արաքս գետի վրա երկու ՀԷԿ-երի կառուցումը։

Մյուս կողմից, Իրանի համար սկզբունքորեն կարևոր է նորմալ հարաբերությունների պահպանումն Ադրբեջանի հետ։ Բանն այն չէ, որ ադրբեջանցիները թվով երկրորդ էթնիկ խումբն են իսլամական հանրապետությունում, իսկ Ադրբեջանի հարավում բնակվում են պարսիկներին ազգակից թալիշները։ Ադրբեջանով է անցնում միջազգային «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքը, որը Բալթիկ ծովի ու Հնդկական օվկիանոսի նավահանգիստներն է կապում։

Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում Իրանը լուրջ առաջընթացի է հասել՝ ռազմատեխնիկական համագործակցության ոլորտում։ Մի քանի օր առաջ ՌԴ փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինը հաստատել էր Իրանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունն այն մասին, որ Իրանին ռուսական զենիթա-հրթիռային C-300 համակարգեր են մատակարարվել։ Դրան զուգահեռ Իրանը հետ է կանչել Ռուսաստանի դեմ հայցը՝ Միջազգային արբիտրաժային դատարանից։