Ֆրանսիայի լուսավոր և սև օրը

Հուլիսի 14-ը Ֆրանսիայի համար տոնական է: Բաստիլի գրավման օրը շրջադարձային է ոչ միայն եվրոպական այս երկրի, այլ` համաշխարհային ողջ պատմության համար: Ամեն տարվա հուլիսի 14-ին ամբողջ աշխարհում մարդիկ նշում են ազատության, հավասարության և եղբայրության տոնը` նշանավորելով այն մեծ ներդրումը, որ ժամանակակից քաղաքակրթության համար ունեցել է ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը: 

Այս տարի հուլիսի 14-ի Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում տեղի ունեցած ահաբեկչությունը մարտահրավեր է հենց այս արժեքներին, առաջադեմ մարդկանց քաղաքակրթական կողմնորոշմանը: Հուլիսի 14-ին ծովափնյա Նիսի հոծ բազմությունը հավաքվել էր անգլիական լողափում` նշելու Բաստիլի գրավման օրը` արժևորելու ազատության և արդարության գաղափարները: Ֆրանսիայի և Թունիսի երկքաղաքացի իսլամիստ ահաբեկիչը բեռնատարով ներխուժել է բազմության մեջ, անկանոն շարժումներով կտրել-անցել է երկու կիլոմետր` ճանապարհին տրորելով տասնյակ մարդկանց, այդ թվում` երեխաների: Սա վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում երրորդ մեծ ահաբեկչությունն է Ֆրանսիայում: Նիսում զոհվել է առնվազն 84 մարդ, այդ թվում` ՀՀ մեկ քաղաքացի, 100-ից ավել մարդ կռիվ է տալիս մահվան դեմ: 

Սա տիպիկ ահաբեկչություն է և նույնիսկ առանց պաշտոնական հայտարարության ակնհայտ է, որ ոճիրի հետևում կանգնած է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումը: Ի դեպ, վերջինիս ֆեյսբուքյան էջերից մեկում դեռ 2014 թվականին հանգամանալից նկարագրված է բեռնատարների միջոցով ահաբեկչություն իրականացնելու հնարավորությունը: Նիսի ահաբեկչությունն ամբողջովին տեղավորվում է նկարագրված շրջանակում:

Իսլամիստ ահաբեկիչները պատահական թիրախ չեն ընտրել: Պատահաբար ընտրված չէր նաև ահաբեկչության օրը: «Իսլամական պետություն» խմբավորումը հասկացնել է տալիս, որ իր արյունոտ ձեռքերը հասնում են եվրոպայի քաղաքական, քաղաքկրթական կենտրոններից մեկին և հատկապես այն օրը, երբ մարդկությունն արժևորում է ժողովրդավարության և հումանիզմի արժեքները: Չանտեսեք նաև այն հանգամանքը, որ այս ահաբեկչությունը լուրջ հարված էր Ֆրանսիայի տնտեսությանը, տուրիզմին, մանավանդ, ծավափնյա Նիսը միլիոնավոր զբոսաշրջիկների սիրելի վայրերից մեկն է: Մյուս կողմից` Ֆրանսիայի ղեկավարությունը կորելու լուրջ պատճառ ունի, որովհետև եթե մեկուկես տարվա ընթացքում երեք ահաբկերչություն է տեղի ունենում, ապա դա առնվազն խոսում է պետական կառավարման համակարգային որոշակի ճգնաժամի մասին: Այս խնդիրների լուծումը անշուշտ կտան Ֆրանսիայի էլիտան և հասարկությունը, սակայն Նիսում տեղի ունեցածը ցույց է տալիս նաև համաեվրոպական անվտանգության խոցելությունը: Միգրացիոն, կրթական ծրագրերը լուրջ վերանայումների անհրաժեշտություն ունեն, ոչ թե ուլտրաաջերի առաջարկած սահմանափակումների, այլ` էմիգրանտների եվրոպական հասարակություններին ինտերգրելու համատեքստում: 

Խորհրդանշական է, որ Նիսի ահակբեկուչությունը ժամանակագրորեն համընկավ ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քորիի մոսկովյան այցի հետ: Քերրին Մոսկվայում հանդիպել է նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, ԱԳՆ նախարար Սերգեյ Լավրովին ու կարևորել է համաշխարհային ահաբեկչության դեմ համատեղ պայքարի անհրաժեշտությունը: 

Քանի դեռ համաշխարհային կենտրոնները որդեգրել են ոչ թե երկխոսության ու համագործակցության, այլ` «սառը պատերազմի» ճանապարհը, պարարտ հող է ստեղծվել միջազգային ահաբեկչության աշխարհագրության ծավալման համար: Իրաքն ու Սիրան վերածվել են ավերակների, երեկ թիրախը Նիսն էր, վաղը կարող է լինել Մոսկվան, Վաշինգտոնը, Բրյուսելը:

Սարգիս Հակոբյան