«Փաստ». Վահագն Խաչատրյանի կարծիքով ՊԵԿ–ն աշխատում է նույն ոճով, ինչ ոճով նախորդներն էին աշխատում

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Նախորդ տարի, 2015 թվականի համեմատ, հարկային տեսչությունների կողմից իրականացված մասնակի ստուգումների և ուսումնասիրությունների քանակը կրկնակի նվազել է: Բացի այդ, ՊԵԿ–ը 2017 թվականից ընդլայնում է անհատական վերլուծությունների համակարգի կիրառությունը: Նման գործելաոճի արդյունքում, պաշտոնական տվյալների համաձայն, հարկային և մաքսային մարմինները հավաքագրել են 104 մլրդ դրամ գումար, որը Հայաստանի հարկահավաքման պատմության մեջ աննախադեպ ցուցանիշ է համարվում: Ու թեև հիմա դժվար է ասել, թե նշված ցուցանիշը 2016–ի ապրիլյան օրերին հնչեցված «աննախադեպ» արդյունքների նման օրեր անց կհերքվի, թե՝ ոչ, սակայն տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանը համոզված է, որ նման արդյունքի ՊԵԿ–ը հասել է ոչ թե նոր մեթոդի, այլ՝ վարչական լծակների կիրառման արդյունքում:

«Ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա գործարարների նկատմամբ ոչ օրինական մեթոդներ են կիրառվում՝ վարչական լծակներ, կանխավճարներ, գերավճարներ: Այսինքն այն, ինչ–որ միշտ եղել է՝ կա: Պարզապես հիմա պետք էր ցույց տալ, որ իրենք ավելի լավ են աշխատել կամ նոր մեթոդներ են կիրառել, բայց մեկը մյուսի հետ կապ չունի: Իրական կյանքում ոչինչ չի փոխվել և հետագայում կերևա, թե այդ 104 միլիարդը կպահպանվի, թե՝ ոչ»,– ասում է Վ. Խաչատրյանը:

Տնտեսագետը կարծում է, որ եթե այս տարվա հունվարին, նախորդ տարվա 77 միլիարդ հավաքագրածի փոխարեն ՊԵԿ–ը կարողանա բյուջե բերել օրինակ՝ 90 միլիարդ դրամի հարկ և մինչև տարեվերջ պահպանել այդ ցուցանիշը, ապա հնարավոր կլինի ասել, որ ինչ–որ բան փոխվել է: Սակայն մեծ է հավանականությունը, որ անցյալ տարվա նման առաջին երկու–երեք ամիսներին «ռեկորդներ» սահմանեն, հետո սկսեն հակառակ ռեկորդներ սահմանել: Իսկ տարվա վերջում էլ հայտարարեն, որ 2016–ին, տարվա կտրվածքով 85 միլիարդ հարկ չի հավաքվել:

Խոսելով նոր իշխանությունների՝ երկրում արմատավորված արատավոր պրակտիկան փոխելու միտումների և նոր խաղի կանոններ սահմանելու մասին, Վ. Խաչատրյանն ասում է, որ այն նույնպես իրականության հետ որևէ աղերս չունի: Նրա դիտարկմամբ նոր կառավարությունն աշխատում է նույն ոճով, ինչ ոճով նախորդ 15 տարիների կառավարություններն են աշխատել:

«Մարդը կարող էր գործարարությամբ զբաղվել այն դեպքում, երբ կա՛մ արտոնյալ կարգավիճակում էր, կա՛մ իշխանության քաղաքական թևի ներկայացուցիչ էր, կա՛մ էլ այդ թևին էր սպասարկում: Հիմա ՊԵԿ–ի առջև հարց դրված չէ, որ ինքը պետության շահերը սպասարկի: Բացի այդ, դժբախտությունը սկսվում է նաև նրանից, որ գերմոնոպոլացված երկրի կառավարության անդամներն ասում են, թե մոնոպոլյաներ չկան մեր երկրում»,– ասում է Վ. Խաչատրյանը:

Տնտեսագետը խոսելով օրերս ՊԵԿ–ի կողմից ՍԱՍ սուպերմարկետների ցանցի մի քանի խանութներ փակելու և այնտեղ ստուգումներ իրականացնելու մասին, նշեց, որ այդ խանութների ցանցը նույն պատրվակով և սցենարով փակվել է նաև Գագիկ Խաչատրյանի՝ ՊԵԿ նախագահ նշանակվելուց հետո: Եվ այն ավելի շատ անձնական մոտեցման հետևանք է և ոչ թե պետական շահից դրդված քայլ:
Հարկավոր է ոչ թե տնտեսվարողներին պարտադրելով բերել հարկային դաշտ, այլ այնպիսի օրենսդրական դաշտ ձևավորել, որ հարկատուն ինքը գերադասի սպիտակ դաշտում աշխատել: Բայց մեր դեպքում գործում է այլ մեխանիզմ, իսկ ավելի կենսունակ են չգրված «օրենքները», որը տնտեսվարողին այնպիսի իրավիճակի առջև է կանգնեցնում, որ նա ստիպված է օրենքից դուրս քայլեր կատարել:

«Բոլորին է հայտնի, որ գործարարությամբ զբաղվելու համար պետք է կողքից այլ գումարներ վճարել տեղական իշխանություններից սկսած մինչև համապատասխան պետական կառույցների: Կա նաև երկրորդ տարբերակը, որի ժամանակ տվյալ գործարարին մրցակիցների նկատմամբ արտոնություններ են «տրվում»: Եվ մինչև այս մոտեցումը արմատախիլ չարվի, ոչինչ էլ չի փոխվի: Ինչ վերաբերում է մենաշնորհներին, ապա դրանք մեր երկրում ոչ թե իրենց տաղանդավոր լինելու հետևանքով են առաջացել, այլ նույն այս սկզբունքի արդյունքում: Հակառակ դեպքում Հայաստանի նման տնտեսություն ունեցող երկրում այդ աստիճան մենաշնորհացում և բևեռացում չպետք է տեղի ունենար»,– ասում է Վ. Խաչատրյանը»:

Շարունակությունը' «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: