Սև ծովի 100 միլիարդ խմ գազը․ Եվրոպայի մատակարարումները կարող են փոխվել Խցանումները դեռ ծաղիկներն են, դժոխք է սպասվում․ Երևանն ավելի անկառավարելի է դառնալու․ Չախոյան Չինական էլեկտրամեքենաները՝ Լոնդոն–Բրյուսել վեճի կենտրոնում «Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի Եվրահանձնաժողովն առաջարկում է նոր վարկ․ Ուկրաինային՝ ևս 45 միլիարդ եվրո Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու սարք կտրամադրի Սիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղում Գողացել են զինվորների համար նախատեսված հանգանակության արկղն ու դրամարկղը. երկու անձ ձերբակալվել է Ուկրաինական անօդաչուները Թաթարստանում նավթային օբյեկտ են թիրախավորել ԱՄՆ հետախուզությունը զգուշացնում է․ Իրանի սպառնալիքներն աճել են Հորմուզով նավթի հոսքը կիսվել է․ մատակարարումների նոր տվյալները Մերձավոր Արևելքում մնացել է ԱՄՆ-ի 2 ավիակիր 

Հայաստանում ծնվել են մոտ 500–600 գրամ քաշով երեխաներ, նրանցից մի քանիսը կարողացել են ողջ մնալ և նորմալ զարգանալ

Հասարակություն

Չնայած անհաս նորածինների միջազգային օրն ավանդաբար նշվում է նոյեմբերի 17-ին և, հավանաբար, կնշվի շատ երկրների կողմից 2025 թվականի հենց այդ օրը, այսուհետև, համաձայն ԱՀԿ-ի որոշման, սահմանված մյուս համաշխարհային օրերի հետ համընկնումից խուսափելու համար, այդ օրը կնշվի նոյեմբերի 15-ին:

2008թ.-ից ի վեր նշվող այս օրը նպատակ ունի բարձրացնելու հասարակության իրազեկությունը անհաս (մինչև 37 շաբաթական ժամկետում ծնված) նորածինների առջև ծառացող առողջական ու սոցիալական խնդիրների մասին, աջակցել նրանց ընտանիքներին, խրախուսել առողջապահական համակարգերին՝ բարելավելու անհաս նորածինների խնամքն ու բուժօգնությունը։

ԵՊԲՀ առողջապահության ծրագրերի ազգային գիտահետազոտական «Հերացի» կենտրոնից նշում են, որ օրվա խորհրդանիշն է՝ մանուշակագույնը, որը խորհրդանշում է փոքրիկ կյանքի նրբությունը և հույսը։ Շատ երկրներում այդ օրը կազմակերպվում են միջոցառումներ, լուսավորություններ, քննարկումներ, և շատ շենքեր լուսավորվում են մանուշակագույնով՝ ի նշան աջակցության անհաս նորածիններին և նրանց ընտանիքներին։

Ամբողջ աշխարհում 10 նորածիններից 1-ը ծնվում է անհաս: Անհասությունը կանխարգելելի մանկական մահացության հիմնական պատճառն է, իսկ դեպքերի ճնշող մեծամասնությունը (առնվազն 80%) տեղի է ունենում ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում:

Մինչև 2020 թվականին Սինգապուրում ծնված և վերապրած 212գ քաշով Քվեկ Յու Քուանի ծնունդը, ամենացածր քաշով նորածինը փոքրիկ Սեյբի անունով աղջնակն էր, ծնաված`ԱՄՆ-ում, Սան Դիեգոյում 2018 թ. դեկտեմբերին, ընդամենը 23 շաբաթական հղիության ժամկետում և նրա քաշը ծնվելու պահին եղել է 245 գրամ (մոտավորապես մեկ փոքրիկ խնձորի չափ), ծնվելուց հետո նա երկար ժամանակ անցկացրել է նորածնային ինտենսիվ խնամքի բաժանմունքում, սակայն հետագայում դուրս է գրվել առողջ վիճակում։

Հայաստանում նույնպես գրանցվել են երեխաներ, որոնք ծնվել են մոտ 500–600 գրամ քաշով և մասնագետների բարձր որակավորումների, բուժման արդի մոտեցումների և ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ, նրանցից մի քանիսը կարողացել են ողջ մնալ և նորմալ զարգանալ։

Ըստ ամփոփ տվյալների՝ 2022 թ-ին Հայաստանում գրանցվել է 35.667 կենդանի ծնունդ։ Նրանցից 153 երեխա ծնվել է ≤ 1 000 գ քաշով, 252 երեխա՝ 1 000-1 499գ քաշով, 596 երեխա՝ 1 500-1 999 գ և1 587 երեխա՝ 2 000-2 499 գ քաշով: Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ մոտ 10%-ից ավելի նորածիններ ունեն ծննդյան պահին մինչև 2500 գ քաշ, ինչը համարվում է «ցածր ծննդյան քաշ»։

2023 թ-ին նորածինների (մինչև մեկ ամսական) մահացության ցուցանիշը կազմել է մոտ 9‰ կամ 9 դեպք/1000 կենդանի ծնվածների հաշվարկով: Այս ցուցանիշը տարբեր երկրներում տատանվում է. ամենաբարձրը` 26 գրանցվել է Ենթասահարայան Աֆրիկայում և ամենացածրը` 2-4 զարգացած, բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում:

Անհաս են համարվում այն երեխաները, որոնք ծնվում են մինչև 37 շաբաթական հղիության ժամկետում։ Նրանց օրգանները (թոքեր, ուղեղ, մարսողական համակարգ և այլն) դեռ ամբողջությամբ չեն հասունացել, ինչն էլ կարող է ունենալ կարճաժամկետ և երկարաժամկետ հետևանքներ։ Կարճաժամկետ խնդիրներից (ծննդից հետո առաջին ամիսներին) անհաս երեխաները կարող են ունենալ՝

• Շնչառական դժվարություններ (RDS) – թոքերը լիարժեք չեն զարգացած, հաճախ պահանջում են արհեստական շնչառություն։

• Մարմնի ցածր ջերմաստիճան և քաշի կորուստ, քանի որ մաշկը բարակ է և ջերմությունը հեշտ է կորցվում։

• Սնուցման խնդիրներ, երբեմն անհրաժեշտ է լինում պարէնտերալ սնուցում։

• Վարակների բարձր ռիսկ, քանի որ իմունային համակարգը թերզարգացած է։

• Գլյուկոզայի և կալցիումի մեջ, որոնք կարող են ազդել ուղեղի վրա։

Երկարաժամկետ ազդեցություններ (երեխայի զարգացման ընթացքում). Չնայած շատ անհաս երեխաներ աճում են լիովին առողջ, որոշների մոտ կարող են դիտվել հետևյալ խնդիրները․

1. Զարգացման և ուսման դժվարություններ

• Շարժողական կամ խոսքային զարգացման որոշակի հապաղում։

• Դպրոցական տարիքում՝ ուշադրության կենտրոնացման կամ ուսումնական բարդություններ։

• Շատ դեպքերում, ճիշտ խնամքի ու վաղ միջամտության շնորհիվ, այս տարբերությունները ժամանակի ընթացքում նվազում են։

2. Տեսողության և լսողության խնդիրներ

• Կարող է զարգանալ ռետինոպաթիա ։

• Որոշ դեպքերում՝ լսողության թուլացում։

3. Շնչառական խնդիրներ` թոքերի փոքր չափի և կառուցվածքի պատճառով՝ հաճախակի բրոնխիտներ, ասթմայի նման վիճակներ։

4. Նյարդաբանական և շարժողական դժվարություններ` ծանր դեպքերում՝ ցերեբրալ կաթված (CP) կամ նուրբ շարժումների խանգարումներ, թեթև դեպքերում՝ փոքրիկների մոտ կարող է նկատվել միայն կոորդինացիայի դժվարություն։

5. Մետաբոլիկ և սրտանոթային ռիսկեր` հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ անհաս ծնված մեծահասակների մոտ ավելի հաճախ են հանդիպում՝

• արյան բարձր ճնշում,

• շաքարային դիաբետ,

• ավելորդ քաշ կամ հակառակը՝ թերքաշ,

• սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկ։

Այսօր ժամանակակից նորածնային ինտենսիվ խնամքի բաժանմունքները (ՆԻԽԲ) ապահովում են անհասների 90%-ից ավելի գոյատևման մակարդակ զարգացած երկրներում, վաղ ֆիզիկական, խոսքային և ճանաչողական միջամտությունը (օր.՝ ռեաբիլիտացիոն ծրագրեր) օգնում են երեխային հասնել հասակակիցներին։

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Սև ծովի 100 միլիարդ խմ գազը․ Եվրոպայի մատակարարումները կարող են փոխվելԽցանումները դեռ ծաղիկներն են, դժոխք է սպասվում․ Երևանն ավելի անկառավարելի է դառնալու․ ՉախոյանՄԱԿ․ Եմենում մարտերից ավելի քան 350 հազար մարդ է տեղահանվելՉինական էլեկտրամեքենաները՝ Լոնդոն–Բրյուսել վեճի կենտրոնում«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվիՍի Ծինփինը մեծ տերություններին առաջարկել է համագործակցության 4 սկզբունքԵվրահանձնաժողովն առաջարկում է նոր վարկ․ Ուկրաինային՝ ևս 45 միլիարդ եվրոԷր Ռիադի օդանավակայանը գործում է՝ հութիների հարձակման մասին պնդումների ֆոնինՄեծ Բրիտանիան Ուկրաինային ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու սարք կտրամադրիԹրամփը հաստատել է՝ ԱՄՆ-ն շարունակում է հետախուզական տվյալներ փոխանցել ՈւկրաինայինՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղում Գողացել են զինվորների համար նախատեսված հանգանակության արկղն ու դրամարկղը. երկու անձ ձերբակալվել էՈւկրաինական անօդաչուները Թաթարստանում նավթային օբյեկտ են թիրախավորելԱՄՆ հետախուզությունը զգուշացնում է․ Իրանի սպառնալիքներն աճել ենԹրամփը հայտարարել է՝ ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը ցանկանում են օգնել Ուկրաինայի հարցումՀորմուզով նավթի հոսքը կիսվել է․ մատակարարումների նոր տվյալներըՄերձավոր Արևելքում մնացել է ԱՄՆ-ի 2 ավիակիրԵվրահանձնաժողովում խոշոր կիբերհարձակում․ աշխատակիցների տվյալները վտանգված են13 տարվա սպասումն ավարտվեց․ GTA VI-ը հասավ խաղացողներինՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍթայլս, Այլիշ և Ֆենդեր․ Գլասթոնբերին վերադառնում էԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀորմուզն ու Իրանը՝ Թրամփ–Սի հանդիպման օրակարգումՀարսանիքին՝ մահ․ «Ֆազ»-ի սպանության մեջ մեղադրվողը՝ ՀՀ-ում44-օրյայի հետևանքով անհայտ կորածների նույնականացման համար ուսումնասիրվել է 4,005 nսկրային նմուշ Իրանի դեմ նոր հարվածնե՞ր․ ինչ է քննարկում Թրամփը՝ ըստ Axios-իԻրանը պնդում է՝ Հորմուզի մոտ 3 տանկեր է ականի բախվելԲագրատ Սրբազանը դատարանում վերահաստատեց, որ իր պայքարը շարունակելու է մինչև վերջ․ ԴանիելյանԹրամփը հայտարարել է՝ ԱՄՆ-ի և Չինաստանի առևտրային հարաբերությունները դարձել են արդարՌուսաստանն ու Վրաստանը բանակցություններ են անցկացրել Մինսկում և գործնական պայմանավորվածություններ ձեռք բերել․ ՌԴ ԱԳՆ Ղահրամանյանը հրապարակել է ուռճացված թիվ. ՊՆ մամուլի քարտուղարՀութիների հարվածից վնասվել է Սաուդյան Արաբիայի ամենաբարձր աշտարակներից մեկըՉինաստանը, Ռուսաստանը և Միացյալ Նահանգները պետք է հարգեն միմյանց. Սի ԾինփինՊուտինի սպառնալիքն ու Սի Ծինփինի զինաթափման կոչը. Երևանից Թուրքիա թռիչքը հետաձգվել էԽարդախության զոհ է դարձել Կոմիտասի անվան ազգային լարային քառյակի ղեկավարը․ նրանից հափշտակել են 6 մլն դրամ, 1780 եվրո և 41 000 դոլար Օմանի ափերի մոտ 2 տանկերի վրա հարձակում է տեղի ունեցելՄեծ Զիմբաբվե․ քարե քաղաքը Աֆրիկայի սրտումՌուսական հարվածներ Ուկրաինայի Շոստկա քաղաքին․ վնասվել են բնակելի շենքեր, ջեռուցումը խափանվել էԲաքուն նոր պայման է դնում․ Փաշինյանը պատրաստվում է ստորագրել, իսկ Ալիևը պահանջում է ավելին (տեսանյութ) Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունըԳավառական շուստրիությամբ մեզ մի առաջարկեք դառնալ ձեր հանցակիցը. Իշխան ՍաղաթելյանՌուսաստանը նոր «Կոկոշնիկ» է պատրաստում ուկրաինական անօդաչուների դեմ․ հայտնի են հնարավորություններըԵրևանում «Nissan»-ը վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԲրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 անօդաչու«Աստված մեզ փրկի նման ընկերներից»․ Տուսկը արձագանքել է Թրամփի՝ Պուտինին ուղղված խոսքերին7 մրցանակ մեկ երեկոյում․ Թեյմ Իմփալայի հաղթարշավըՍահմանվել են 2027 թ. ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԹրամփը կրկին քննարկում է Իրանի դեմ հարվածները․ Իսրայելն առաջարկում է նոր ռազմական գործողությունReuters․ Եվրոպան դուրս է մնացել գլխավոր բանակցություններիցՀայաստան-Եվրոպական միություն համագործակցությունը թևակոխել է կարևոր փուլ․ փոխնախարար
Ամենադիտված