Այնքան գործ ունեմ անելու, որ ավելի լավ է քնեմ. ալարկոտությունը հիվանդություն է

Ասում են` ուսանողների` քննությանը պատրաստվելու համար նախատեսված ժամանակը միշտ մի օր քիչ է լինում:

3-րդ կուրսի ուսանողուհի Անին լիովին համամիտ է այս խոսքերի հետ: Նա բոլոր քննություններին պատրաստվում է վերջին մեկ-երկու օրում և երազում գոնե մեկ օր ավել ունենալու մասին: «Չնայած եթե մի օր էլ ունենայի, այսօր հաստատ չէի պարապի»,-անկեղծանում է Անին: Նա միշտ հրճվանքով հիշում է իր պատմության քննությունը: «Շատ բարդ քննություն էր, դասախոսն էլ ուսանողների շրջանում հայտնի խիստ մարդ էր, որոշել էի 2 ամիս շուտ սկսել պարապել, բայց 2 ամիսը դարձավ 2 շաբաթ, հետո՝ 2 օր»,-պատմում է Անին ու հիշում, որ կուրսում մի քանի բարձր գնահատական կար, որոնցից մեկն էլ իրենն էր, բա որ ժամանակին սկսեր, ինչքան լավ կլիներ:

Ամեն ինչ ճիշտ ժամանակին չսկսելու կամ առհասարակ այդպես էլ չսկսելու երևույթը կոչվում է ալարկոտություն, որը, բրիտանացի բժիշկների պնդմամբ, լուրջ հիվանդություն է: Ըստ նրանց՝ եթե մարդն ի վիճակի չէ ֆիզիկական ակտիվության, ուրեմն հիվանդ է: Ապացուցված է, որ 20 հոգուց միայն մեկն է անհրաժեշտ քանակությամբ ֆիզիկական ակտիվություն ցուցաբերում:

Ալարկոտությունն է պատճառը, որ մենք հաճախ չենք կատարում մարդկանց տված մեր խոստումները, չենք հասցնում պատշաճ կարգով և ժամանակին կատարել մեր առջև դրված պարտականությունները, խախտում ենք երթևեկության կանոնները, սխալ վայրով անցնում փողոցը, սխալ տեղում սպասում երթուղային տաքսիների՝ դրանց վարորդներին ստիպելով սխալ տեղում կայանել մեքենան. վարորդն էլ ալարում է ամեն անգամ կրկնել, որ դա կանգառ չէ:

Հոգեբան Տաթև Նավասարդյանը նշում է, որ ալարկոտությունը որևէ աշխատանք կատարելու ցանկության բացակայությունն է, դրա պատճառն այն է, որ այդ աշխատանքը մեզ հաճույք չի պատճառում կամ այնքան էլ կարևոր չէ մեզ համար: Այսինքն՝ ալարկոտությունը առաջանում է այն ժամանակ, երբ մարդու մեջ չկա որևէ աշխատանք կատարելու դրդապատճառ: Ուստի ալարկոտությունը ոչ թե մարդու անհաջողությունների պատճառն է, այլ դրանց արդյունքը:

Մարդը կարող է ծուլանալ նաև այն դեպքում, երբ գիտակցում կամ վախենում է, որ իր ջանքերը չեն տա իր համար ցանկալի արդյունք: Օրինակ՝ տնային տնտեսուհի Արփինեն ասում է, որ եթե պլանավորում է մեկ օրվա ընթացքում ավարտել տան կապիտալ մաքրման ամբողջ աշխատանքը, ապա ոչինչ էլ չի անում, իսկ եթե այդ նույն աշխատանքը կատարում է հանգիստ պայմաններում առանց ավելորդ լարվածության, ապա մեծ հաճույքով աշխատում է:

Ալարկոտության պատճառ կարող է լինել նաև գերհոգնածությունը, էներգիայի բացակայությունը: Օրինակ տաքսի ծառայության կարգավար Անուշը մեկ ամբողջ օր աշխատում է և մեկ օր հանգստանում: Նա նշում է, որ առավոտյան տուն գալուց հետո ի վիճակի չի լինում որևէ աշխատանք կարատելու և անմիջապես քնում է: Այս դեպքում օրգանիզմը ասես պաշտպանվում է և պայքարում իր հանգստի համար, ուստի ըստ հոգեբանի՝ պետք է անպայման օրգանիզմին թույլ տալ հանգստանալ, սակայն ոչ երկար ժամանակով, քանի որ այդ դեպքում օրգանիզմը սովորում է հանգիստ ռեժիմին և բացասաբար արձագանքում ձեր կողմից ֆիզիկական ակտիվություն դրսևորելու ցանակացած փորձի:

21-րդ դարում այս հիվանդությունն ավելի լայն տարածում է գտել նոր տեխնոլոգիաների պատճառով: Մարդիկ ժամերով նստում են համակարգիչների առաջ և որևէ ֆիզիկական աշխատանք չեն կատարում:

Սակայն ըստ հոգեբանի՝ ծուլության գլխավոր պատճառը կամքի ուժի բացակայությունն է, երբ մարդը գիտակցում է իր աշխատանքը կատարելու կարևորությունը կամ կատարած աշխատանքի անկարևորությունը, սակայն այդպես էլ ոչինչ չի փոխում: Այս դեպքում մարդը դառնում է նյարդային և ագրեսիվ, անտեղի ուտում է, որի պատճառով կարող են առաջանալ տարբեր հիվանդություններ՝ շաքարային դիաբետ, ճարպակալում, հիպերտոնիա, աղեստամոքսային տրակտի խանգարումներ:

Ինչևէ, եթե չլիներ ալարկոտությունը, երևի մարդիկ երբեք էլ չէին ստեղծի հեռակառավարման վահանակը, լվացքի մեքենան, վերելակը….ի վերջո, ալարկոտությունը առաջընթացի շարժիչ ուժն է:

Արաքս Մամուլյան