Բարբարոսաբար ավիրվում է Քարահունջը (տեսանյութ)

Սյունիքի մարզում գտնվող՝ աշխարհի հնագույն կոթողային համալիրներից մեկի` «Զորաց Քարերի» (Քարահունջ) նկատմամբ վանդալիզմ է իրականացվում. իրենց մտահոգությունն են հայտնում սոցցանցերի օգտատերերը:

Բանն այն է, որ համացանցում հայտնվել են լուսանկարներ և տեսանյութեր, որտեղ երևում է, թե ինչպես են քարերի (մեգալիթների) հիմքի տակ պեղումներ կատարվում՝ քարերի տակ փոսեր փորելով և դրանք տեղաշարժելով: Նշենք, որ Մշակույթի նախարարությունը պարզաբանում է տարածել՝ ընդգծելով, որ նկարն արվել է դեռևս 2011թ.-ին: 

Նկատենք, որ նախարարությունն անդրադարձել է հրապարակված լուսանկարներից ընդամենը մեկին: Սակայն օրերս արված մի քանի նկարներ և տեսանյութ իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել է օգտատերերից մեկը, որն արվել է վերջին օրերին:

ԼՈւՐԵՐ.com-ի թղթակցի հետ զրույցում պատմաբան, գրող, հրապարակախոս Վահե Լոռենցը նշեց, որ խնդիրը պեղումների անվան տակ իրականացվող գործողութունների մեջ է. «Դեռևս պեղումները չսկսած, պեղող մասնագետ Աշոտ Փիլիպոսյանը (Կառույցի գիտնական- քարտուղար, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր) հայտարարեց, որ այնտեղ աստղադիտարան չկա, դամբարանադաշտ է միայն: Սա ոչ պրոֆեսիոնալ մոտեցում է՝ կանխամտածված պեղումներ անելու: Պեղումների անվան տակ տեղաշարժվում են քարերը, հուշարձանը, դրանց տակ փոսեր են փորվում, ինչը կբերի քարերի արժեզրկմանն ու կկործանի հուշարձանի պատմական արժեքն ու նշանակությունը: Կռունկներ և քլունգներ են օգտագործում, որը պեղումների ժամանակ չի օգտագործվում: Նույնիսկ նկարներ կան, որտեղ երևում է, թե ինչպես է հնավայրի տնօրենը քարերի վրա պատկերներ անում»,- մտահոգություն հայտնեց պատմաբանը: 

Հարցին՝ ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկի Մշակույթի նախարարությունը, Լոռենցը պատասխանեց.

«Երբ Մշակույթի նախարարույթուն ունենանք, այն ժամանակ էլ կխոսենք այդ մասին: Երբ ոլորտի պատասխանատուներն ապազգային են, երբ Մշակույթի փոխնախարարը կարող է ազգայնականությունը տգիտություն կոչել, երբ հնավայրը պեղողը ծախու է, ապա պեղումների արդյունքը սա պետք է լիներ»,- ասաց նա՝ նշելով, որ ավել ոչինչ պետք չէ սպասել նրանցից:

Նրա կարծիքով՝ նման հուշարձանը ցանկալի կլիներ պեղել ոչ միայն հայկական, այլև միջազգային արշավախմբով, քանի որ շատ հարցերի պատասխաններ են ակնկալվում Քարահունջի վերաբերյալ. «Թեև թղթի վրա ձևակերպված կա, որ օտարազգի են պեղումներ իրականացնողները, բայց ընկերներս բազմիցս այցելել և տեսել են, որ միայն Աշոտ Փիլիպոսյանի գլխավորած մասնագետ կոչվածներն են աշխատում, ովքեր բարբարոսաբար ավիրում են համալիրը»,- նշեց նա: 

Լոռենցին մտահոգում է այն, որ մեծ արժեք ունեցող համալիրների առաջին պղծողները հենց ոլորտի մասնագետներն են. «Մեր հարևանները պատմություններ, արժեհամակարգ են հորինում, դրանով կրթական ծրագրեր իրականացնում, իսկ մենք մեր ունեցած արժեքներն են ոտնահարում: Երբ Ադրբեջանում, Թուրքիայում որևիցե հայկական հուշարձան են պղծում՝ ազգովի բողոքում ենք, իսկ այս դեպքում բողոքողները ընդամենը մի քանի տասնյակ են: Առաջին պղծողները ոլորտի մասնագետ կոչվածներն են»,- նկատեց Լոռենցը: 

Նշենք, որ «Զորաց քարերի» վերաբերյալ սոցիալական ցանցում տարածված և մեծ աղմուկ բարձրացրած նկարի վերաբերյալ Մշակույթի նախարարությունը պարզաբանման մեջ տեղեկացնում է, որ դա արվել է 2011 թվականին, երբ «Զորաց քարեր» պատմամշակութային արգելոցից 400-500 մետր հեռավորության վրա ստեղծվում էր հնավայրի՝ չափերով ավելի փոքր մակետը:

«Այսինքն, ներկայացված նկարը որևէ առնչություն չունի «Զորաց քարեր» հուշարձանի հետ: Անզեն աչքով տեսանելի է, որ այդ քարերը բնօրինակը չեն. դրանք կտրվել են, քարերի վրա բացվել են անցքեր, որպեսզի բնօրինակին նման լինեն: Եվս մեկ անգամ հորդորում ենք զերծ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց»,- ասված է նախարարության հաղորդագրության մեջ՝ կարծես չնկատելով, որ բացի լուսանկարներից՝ կա նաև տեսանյութ, որն այդքան էլ հին չէ:

Սոնա Հարությունյան