Persona non grata կամ ո՞վ և ի՞նչ իրավունքով է «չպատվաստված» երեխաներին «վտարում» պոլիկլինիկաներից

Վերջին օրերին տարբեր ծնողների կողմից և՛ ես, և՛ իմ գործընկերները ստանում ենք ահազանգեր այն մասին, որ տարբեր պոլիկլինիկաներում ստիպում են պատվաստել իրենց երեխաներին, իսկ հրաժարվելու դեպքում բժշկական փաստաթղթերը «ձեռքները տալով»` «դուրս են հրավիրում» պոլիկլինիկայից։

Հաշվի առնելով այս երևույթի տարածուն բնույթ ստանալու միտումը` կարևոր եմ համարում այս հարցի և օրենքի պահանջների բարձրաձայնումը` միաժամանակ սթափության կոչ հնչեցնելով իմ բժիշկ-գործընկերիներին։

Սիրելի քաղաքացինե՛ր, ծնողնե՛ր,

 N 1

Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության (06.12.2015) 25-րդ հոդվածի «Յուրաքանչյուր ոք ունի ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնամխելիության իրավունք»։ Ոչ ոք այլ անձի որևէ բան ստիպելու իրավունք չունի։

 https://www.president.am/hy/constitution-2015/

 Հետևաբար, ոչ մի պոլիկլինիկայի ոչ մի բժիշկ ոչ ոքի իրավունք չունի ստիպելու, որ իր կամքից անկախ ստանա կամ չստանա որևէ դեղամիջոց կամ պատվաստանյութ։

N 2

Համաձայն ՀՀ Բնակչության բժշկական օգնության եվ սպասարկման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի «Յուրաքանչյուր ոք, անկախ ազգությունից, ռասայից, սեռից, լեզվից, դավանանքից, տարիքից, առողջական վիճակից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, սոցիալական ծագումից, գույքային կամ այլ դրությունից, Հայաստանի Հանրապետությունում ունի բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունք»:

Նույն օրենքի 5-րդ հոդվածի պահանջներով «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի ընտրել բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողին, իրազեկ լինել իր հիվանդության մասին և համաձայնություն տալ բժշկական միջամտության համար, հրաժարվել բժշկական միջամտությունից, արժանանալ հարգալից վերաբերմունքի` բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների կողմից»։

https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=104958

Հետևաբար, ցանկացած բժշկական հաստատությունում, հատկապես այն պոլիկլինիկայում, որտեղ անձը հաշվառված է, բուժսպասարկում իրականացնող անձը պարտավոր է սպառիչ տեղեկատվություն տրամադրել այցելուի առողջական վիճակի, ցանկացած միջամտության կամ բուժման եղանակի մասին, լինել հարգալից։ Միաժամանակ տվյալ բուժաշխատողն իրավունք չունի չսպասարկել այցելուին, վարվել նրա կամ նրա ծնողի հետ կոպիտ, գոռալ` հանգիստ խոսելու փոխարեն։

 N 3

Համաձայն ՀՀ Առողջապահության նախարարի 2008 թվականի հոկտեմբերի 15-ի N 20-Ն հրամանի Գլուխ 28, 134 կետի ենթակետերի

ü  Երեխաների շրջանում կանխարգելիչ պատվաստումների նկատմամբ հակացուցումների որոշում և սահմանում, հրաժարականների քննարկում և խորհրդատվություն իրականացվում են հանձնաժողովների կողմից

ü  Երեխաների շրջանում կանխարգելիչ պատվաստումների բժշկական հակացուցումների սահմանման, պատվաստումներից հրաժարականների քննարկման և խորհրդատվության հանձնաժողովները ձևավորվում են պատվաստում իրականացնող բոլոր ԲԿԿ-ներում` համաձայն վերջիններիս ղեկավարների հրամանի

Հանձնաժողովի պարտականություններն են`

ա. Հակացուցումների սահմանում, բացառությամբ՝ սուր ընթացքով վարակիչ և սոմատիկ հիվանդությունների, որոնց ձևակերպումը կատարվում է մանկաբույժի կողմից

բ. Պատվաստումներից հրաժարվողների (ծնողների) խորհրդատվություն և իրազեկում

Պատվաստումներից հակացուցումներ ունեցող, ինչպես նաև պատվաստումներից հրաժարված երեխաներին հանձնաժողովի նիստին ներկայացնում է տեղամասային մանկաբույժը` կցելով «Երեխայի բժշկական հսկողության ամբուլատոր քարտը» (ձև 112/հ), «Կանխարգելիչ պատվաստումների քարտը» (ձև 063), որտեղ մանրամասն նկարագրվում է երեխայի վիճակը և ախտորոշումը:

Հանձնաժողովը մինչ «Հրաժարված» որոշում կայացնելը հրավիրում է երեխայի ծնողներին` խորհրդատվության և իրազեկման նպատակով: Երեխան համարվում է «հրաժարված», եթե համապատասխան խորհրդատվությունից և իրազեկումից հետո ծնողը դիրքորոշումը չի փոխում և ներկայացնում է գրավոր հրաժարական` նշելով տրամադրված խորհրդատվության և երեխայի չպատվաստվելու դեպքում վերջինիս վարակիչ հիվանդությամբ վարակվելու վտանգի վերաբերյալ իր իրազեկվածության մասին:

 https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=47350&fbclid=IwAR1JB2eXt

Իմ հարցին. «Ձեր բալիկի փաստաթղթերը Ձեզ տալուց և հաջողություն մաղթելուց առաջ Ձեզ հրավիրե՞լ են բժշկական հանձնաժողովի նիստի»,- բոլորը հարցով են պատասխանում,- Ի՞նչ հանձնաժողով։

Ի վերջո, գոյություն ունե՞ն վերոնշյալ հրամանով սահմանված հանձնաժողովները, դրա անդամները ստանու՞մ են աշխատավարձ մեր հանրային միջոցների հաշվին։ Գոյություն ունեն ու առանց երեխայի ծնողի հետ խոսելու երեխային «վտարու՞մ են» պոլիկլինիկայից։ Շա~տ տաղանդավոր հանձնաժողովականներ են, ուղղակի նրանց տաղանդը շատ խորն է թաքնված։ Այնքան խորը, որ հանրությունը չգիտի նրանց գոյության մասին։

Եվ այսպես,

Ոչ մի պայմանով և ոչ մի օրենքով ոչ ոք իրավունք չունի Ձեր երեխային ցույց տալ դրսի դռան տեղը։ Ցանկացած պատվաստմանը համաձայնվելը կամ հրաժարվելը Ձեր և Ձեր երեխայի իրավունքն է։ Պատվաստումից հրաժարվելու պարագայում պոլիկլինիկայի ղեկավարությունը պարտավոր է Ձեզ հրավիրել հատուկ հանձնաժողովի նիստի, զրուցել Ձեզ հետ (առանց Ձեզ վրա ճնշում գործադրելու)։ Հրաժարվելու դեպքում Դուք և Ձեր երեխան համարվում եք ոչ թե persona non grata այդ պոլիկլինիկայում, այլ պարզապես, եթե ձեր բալիկը վարակվի պատվաստման օրացույցում առկա որևէ վարակիչ հիվանդությամբ, ապա չեք կարողանա իրավական հայց ներկայացնել պոլիկլինիկայի և տեղամասային մանկաբույժի նկատմամբ։ Ցանկացած վարակով վարակվելու պարագայում Ձեր բալիկը ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով տվյալ վարակից բուժման լիարժեք իրավունք ունի։

Խոսելով ՀՀ-ում մարդու իրավունքների մասին` շատերը «անհասկանալի» պատճառներով կենտրոնանում են սեռական փոքրամասնությունների, պասիվ ծխողների ու «թույլ» սեռի վրա։

Նրանք մոռանում են, որ մարդու իրավունքները գլոբալ հասկացություն է, և մի կողմից աղաղակել մի խմբի իրավունքների մասին, իսկ մյուս կողմից ոտնահարել ՀՀ մյուս քաղաքացիների իրավունքները չի ներվում ոչ օրենքի, ոչ հանրության, ոչ մեր սերունդների կողմից։

Իմանանք և պաշտպանենք մեր իրավունքները։

Հ.Գ. Պատվաստումներն անհրաժեշտ են և կարևոր։ Դրանց շնորհիվ կյանքեր են փրկվել ու հիվանդություններ են վերացվել։ Բայց մենք պետք է համոզված լինենք, որ պատվաստումների ազգային օրացույցում ԲԱՑԱԿԱՅՈՒՄ ԵՆ ԿՈՌՈՒՊՑԻԱՆ, ՕՏԿԱՏԸ և ՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄՆԵՐԸ։

Մինչ օրս ջրի երես դուրս եկող փաստերը խեղդում են մեր վստահությունը գործող համակարգի և գործող պատվաստումների ազգային օրացույցի արդարացված լինելու մասով։

Բժիշկ-նեյրովիրաբույժ

Մարինա Խաչատրյան