Արտաշես Գեղամյան. Հոկտեմբերի 27-ն աշխարհաքաղաքական դրդապատճառներ ունի (տեսանյութ)

Լուրեր.com–ի զրուցակիցն է ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Արտաշես Գեղամյանը։

-Նախ օգտվելով առիթից, որ Հոկտեմբերի 27–ի ողբերգական 13-երորդ տարելիցն է, ես ուզում եմ իմ համերաշխությունն ու խորը ցավակցությունը հայտնել մեր երկրի ականավոր այն գործիչների հարազատներին, ովքեր նահատակվեցին այդ օրը։ Ցանկանում եմ, որ բոլոր այն հարցերը, որոնք այդ օրվանից իրենց համար դեռ պարզված, բացահայտված չեն, անպայման պարզվեն, և բացահայտվեն և որպես մխիթարանք՝ հարազատներն ընկալեն այն, որ 13 տարի է անցել, բայց մեր ժողովուրդը ճնշող մեծամասնությամբ ամենաջերմ երանգներով է հիշում երջանկահիշատակ Կարեն Դեմիրճյանին, հարգարժան, երջանկահիշատակ Վազգեն Սարգսյանին, Ռուբեն Միրոյանին, Յուրի Բախշյանին, Արմենակ Արմենակյանին, Միքայել Քոթանյանին, Հենրիկ Աբրահամյանին, Լեոնարդ Պետրոսյանին։

Մենք ջերմությամբ ենք հիշում նրանց և, որն ամենակարևորն է, սրտի խոր կսկիծով և ափսոսանքով հիշում ու մտածում ենք, թե ինչքան լավ կլիներ մեր պետության համար, եթե այսօր նրանք մեր կողքին լինեին։ Մենք նրանցից սովորելու շատ բան ունենք։

—Պարո՛ն Գեղամյան, ըստ ձեզ՝ մինչև այսօր բացահայտվե՞լ է Հոկտեմբերի 27–ի դեպքը, թե՞ ոչ։

-Եթե ժողովրդի ստվար զանգվածի մոտ կա մտայնություն, որ բոլոր հարցերը չէ, որ այսօր վերջնական պատասխաններ են տալիս Հոկտեմբերի 27-ի այդ ողբերգական առեղծվածի կապակցությամբ, ապա պնդել, որ ամբողջությամբ բացահայտվել է, կամ հակառակը պնդել, իմ կարծիքով սխալ կլինի։ Եթե կան հարցեր, կան հարցադրումներ, որ չեն փարատվել, կնշանակի, որ պատկան մարմինները ամենը պետք է անեն, որ ոչ մի մութ և անպատասխան հարց չմնա և որ այդ պատասխանները լինեն համոզիչ, փաստարկված։

–Իշխանությունն այդ մութ կետերը բացահայտելու համար քայլեր ձեռնարկո՞ւմ է։

Ես կարող եմ ասել մեկ բան, որ հանրապետության նախագահի համար Հոկտեմբերի 27-ը շատ և շատ մեծ կորուստ էր, որովհետև նա Վազգեն Սարգսյանի ամենամտերիմ բարեկամն ու մարտական ընկերն էր և, անտարակույս, բոլորից շատ այդ հարցը բացահայտելը պահանջված է Սերժ Սարգսյանի կողմից։ Ըստ իս, միգուցե նաև լայն հանրության համար, անտեսանելի է, բայց գործողություններ, ներքուստ համոզված եմ, որ իրականացնում են։ Ես կասեմ, որ Սերժ Սարգսյանը շատ և շատ շահագրգռված և հետամուտ կլինի անել ամենը, որ այս ողբերգության հետ առնչվող ոչ մի հարց չմնա։

–Հոկտեբերի 27-ի պես ոճրագործության պես երևույթներ ծնող նախադրյալները մեր երկրում վերացե՞լ են, թե՞ ոչ։

-Եթե մենք իմանայինք, թե որոնք էին Հոկտեմբերի 27–ի իրական պատճառները, մենք կկարողանայինք փաստարկված ձեր կողմից առաջարկված հարցին պատասխան տալ։ Բայց կան ամենատարբեր կարծիքներ խնդրո առարկայի շուրջ։

Կան կարծիքներ, որ սա աշխարհաքաղաքական դրդապատճառներ ունեցող ոճրագործություն է։ Կան, իհարկե, ժպիտ առաջացնող տեսակետներ, պնդումներ, որ դա պարզապես սրիկայություն էր և շատ պարզ կատարված հանցագործություն։ Կան նաև ուրիշ հիմնավորումներ, բայց գոնե ինձ համար առավել հավանական է թվում այն, որ կային լուրջ աշխարհաքաղաքական պատճառներ, որ այն արկածախնդիր մարդասպանները առանց դրսի, այն էլ շատ լուրջ և մտածված օգնության, ի զորու չէին լինի նման վայրագ, հանդուգն հանցագործություն իրականացնել երկրի օրենսդիր մարմնի շենքում, այն էլ՝ նստաշրջանի ընթացքում։ Իսկ թե ինչ և ոնց, անհրաժեշտ է ևս մեկ անգամ ամենայն մանրամասնությամբ և ուշադրությամբ բարձրացնել բոլոր այն աշխարհաքաղաքական հնչեղություն ունեցող զարգացումները, որոնք նախորդել էին Հոկտեմբերի 27–ին և հաջորդեցին Հոկտեմբերի 27–ին, որից հետո տեսնել՝ կա արդյոք կապ ոճրագործության և այդ աշխարհաքաղաքական զարգացումների միջև։ Եթե կա, ո՞ւր են տանում թելերը։ Միգուցե դա որպես վարկած իրավունք ունի գոյություն ունենալու և որպես վարկած, եթե մինչ օրս չի ուսումնասիրվել, չի ստուգվել, ապա չէր խանգարի համապատասխան մարմիններն իրենց ուշադրության կենտրոնում պահեն նաև իմ՝ վերը հիշատակված կարծիքը։

–Ըստ Ձեզ՝ ընդհանրություններ ունե՞ն Հոկտեմբերի 27–ի և Մարտի 1–ը դեպքերը։

Ընդհանրությունն այն է, որ երկու դեպքում էլ մեր ժողովուրդը կրեց շատ ծանր կորուստներ։ Յուրաքանչյուր հայի մահ արդեն իսկ ինքնին մի ողբերգություն է մի ժողովրդի համար, մի ազգի համար, որը ցեղասպանություն է տեսել։ Այդ առումով, այո՛, կան ընդհանրություններ։ Երկու պարագայում էլ մենք ունեցել ենք մեծ թվով զոհեր՝ Հոկտեմբերի 27–ին և 2008-ի Մարտի 1–ին։

Հիշենք և առաջնորդվենք այն փիլիսոփայական գաղափարով, որ յուրաքանչյուր մարդու մահը յուրաքանչյուրի համար կորուստ պետք էլինի, քանի որ մարդկությունը միասնական է։

Գայանե Համբարձումյան