«Սանիտարները դաստիարակում են. ծեծում են, կապում, սրսկում». դիտարկումներ՝ նյարդահոգեբուժական բուժհաստատություններում

Բաց Հասարակության Հիմնադրամներ - Հայաստան կազմակեպության միջոցով «Կազմակերպության կարողությունների զարգացմանն աջակցություն» ծրագրի շրջանակներում կատարվել են դիտարկումներ ՀՀ նյարդահոգեբուժական բուժհաստատություններում:

Լուրեր.com-ը ներկայացնում է զեկույցում տեղ գտած առավել խոցելի խնդիրները.

Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձինք պարտադրված են մշտապես սնվել ըստ սահմանված գրաֆիկի: Նրանք կարող են սահմանված գրաֆիկից շեղվել, եթե ունեն իրենց համար բերված հանձնուք: Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձինք ճաշացանկի կազմմանը չեն մասնակցում և, ըստ նախասիրության, սննդի ընտրության հնարավորություն չունեն:

«Էդքանի կարծիքը չես կարող հաշվի առնել, համ էլ իրենք շա՞տ են հասկանում՝ ինչ են ուզում»,- ասել է սանիտարներից մեկը: Հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց օրը հոգեբուժական բուժհաստատությունում, որպես կանոն, անցնում է միապաղաղ, նույնանման ու անձը, անկախ նրանից, թե որքան ժամանակ է գտնվում այնտեղ /ընդհուպ 30 տարի/, արթնանում է այն գիտակցությամբ, որ օրը անցնելու է այնպես, ինչպես մյուսները՝ ուտելու է նույն ուտելիքը, խմելու է նույն դեղը, քնելու է և լավագույն դեպքում հեռուստացույց է դիտելու, հոգեբանի հետ է խոսելու, զբոսնելու է և այլն: Այսպես, բուժհաստատություններում բուժում կամ խնամք ստացող անձինք այն հարցին, թե ինչպես են անցկացնում իրենց օրը, հիմնականում պատասխանում են, որ ուտում են, դեղ են ընդունում, քնում են: Ավելի քիչ նշում են, որ զբոսնում են, խաղում, հեռուստացույց դիտում, աշխատում, կարդում, հոգեբանի հետ զրուցում:

Հիվանդանոցային բուժում կամ խնամք ստացող անձանցից մեկը անհատական հարցազրույցի ընթացքում ասել է. «Պարապությունից կամ պետք է ծխեմ, կամ մեկին մասսաժ անեմ, օգնում եմ հիվանդներին, խոզի նման ենք. ուտում ենք, դեղերը խմում, պառկում»:

Հոգեբուժական բուժհաստատություններում բուժում կամ խնամք ստացող անձանց իրավաբանական աջակցություն չի ցուցաբերվում: Մինչդեռ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հոգեբուժական բուժհաստատությունում գտնվող հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձինք իրավունք ունեն իրավական հարցերով օժանդակություն ստանալ բուժհաստատությունում գտնվելու և բուժման հետ կապված հարցերի վերաբերյալ:

Հիվանդանոցային բուժում կամ խնամք ստացող անձանց նկատմամբ ֆիզիկական զսպման միջոցները կիրառվում են ոչ միայն բուժական նպատակներով, այլ նաև անձին պատժելու, լռեցնելու, բաժանմունքում կարգուկանոն պահպանելու' «հանգիստ պահելու» նպատակով:

Հիվանդանոցային բուժում կամ խնամք ստացող անձինք հիմնականում իրականացնում են բաժանմունքի տարածքի և բուժհաստատության բակի մաքրության, այլ բուժում կամ խնամք ստացող անձանց խնամքի, սննդամթերքի տեղափոխման հետ կապված աշխատանքներ: Երբեմն իրականացնում են շինարարական, հողագործական աշխատանքներ:

«Սանիտարները դաստիարակում են. ծեծում են, կապում, սրսկում»,- ասում է հիվանդանոցային բուժում կամ խնամք ստացող անձանցից մեկը:

«Կապում ենք կռավաթից, պատահում է՝ սրբիչով կապում եմ ձեռքերը հետևից, ասում եմ` թող հանգստանա, խղճով ենք էլի»,- այդ առթիվ ասել է սանիտարներից մեկը: