Ինչն է ոչնչացնում քաղաքական համակարգը...

Այն, որ ռեյտինգային համակարգն իր մեջ պարունակում է ռիսկեր՝ պարզ էր ի սկզբանե, սակայն այսօր առավել, քան երբևէ՝ նկատելի են այն հակասությունները, կոնֆլիկտները և տեղ-տեղ՝ նաև բախումները, որոնց հիմքում հենց այս ընտրական համակարգի բացերն են: Սահմանադրության մեջ ամրագրված է, որ 100% համամասնական համակարգ է լինելու, բայց այդ ռեյտինգայինը համակարգը դարձնում է քողարկված մեծամասնական, ինչն ավելի վատն է, քան մեծամասնական ընտրակարգը:

Որքան կարող ենք նկատել, նմանատիպ հակասությունները, բախումները առավելապես ընթանում են իշխանական ճամբարում: Իսկ պատճառը նրանում է, որ իշխող համակարգը ենթադրում է առաջադրել ադմինիստրատիվ ռեսուրսներ ունեցող տարբեր միլիոնատերերի խմբեր՝ բոլոր 13 տարածքներում, և այդ խմբերի միջոցով փորձելու տանել մաքսիմում ձայներ: Իսկ ձայների համար մղվող «մարտերը», ինչպես տեսնում ենք, անզիջում են: Արդյունքում՝ գաղափարական, ծրագրային պայքարը մղվել է երրորդական, չորրորդական պլան: Ականատես ենք լինում միայն ռեսուրսների և կապիտալի բախմանը:

Ցանկացած իշխանություն, ով տարբեր գործիքների միջոցով վերահսկում է վարչական ռեսուրսը, մեծ առումով նաև գործարար աշխարհը, օլիգարխիային, հնարավորություն ստացավ նրանց միջոցով լուծելու իր քաղաքական առաջընթացի հարցը: ՏԻՄ ընտրություններն ապացուցեցին, որ այսուհետ քաղաքական գործընթացներից տեղափոխվում են անձնական դաշտ, այսինքն՝ այլևս մարդիկ ընտրում են ոչ թե կուսակցություններին, այլ անհատների, ովքեր իրենց վրա ունեն ինչ-ինչ ազդեցություն՝ ֆինասական, հեղինակության, կամ ահաբեկելու միջոցներ և մեթոդներ:

Եթե նախկին օրենսգրքով մեծամասնական պատգամավորը մի քանի տասնյակ հազար ձայներով կարող էր ընտրվել ու գալ խորհրդարան, ապա հիմա, որպեսզի մեծամասնականով կամ ռեյտինգայինով ընտրվի, պետք է նաև իր կուսակցության համար ձայներ ապահովի: Այստեղից էլ դաժան պայքարը. ընդ որում, հիմնականում՝ ներկուսակցական: Բացի դրանից, այս մեխանիզմը բարդացնում է ընդդիմադիր կուսակցությունների խնդիրը:

Նախկինում մեծամասնական ընտրատարածքներն ավելի փոքր էին, և ընդդիմության կողմից առաջադրված մեծամասնական թեկնածուները կարողանում էին քարոզարշավ իրականացնել, իսկ այժմ ամբողջ մարզի տարածքում ոչ միայն ֆիզիկապես ու ֆինանսապես է դժվար լինելու, այլև ակնհայտ է, որ մարզերում կամ Երևան քաղաքում՝ միայն մեծահարուստ օլիգարխին հասու կլինի քարոզարշավ իրականացնելը:

Մի բան ակնհայտ է՝ ռեյտինգային համակարգը թաղում է քաղաքական դաշտի ծրագրային-գաղափարական բաղադրիչը….

Ստելլա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ