Անչափահաս տրանսգենդերին տանը, դպրոցում ենթարկել են ֆիզիկական բռնության, երկուսին՝ փողոցում ծեծել ու դանակահարել

ՀՀ Սահմանադրության 29-րդ հոդվածով ամրագրված է, որ խտրականությունը, կախված սեռից, ռասսայից, մաշկի գույնից, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնության պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծնունդից, հաշմանդամությունից, տարիքից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից, արգելվում է: Սակայն, Հայաստանում խտրականության դեպքերը հատկապես կախված սեռից, բազմաթիվ են: Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը հրապարակել է 2016 թվականի իր տարեկան հաղորդումը, որտեղ անդրադարձ է կատարվել նաև նման դեպքերին: 

ԼՈւՐԵՐ.com-ը ներկայացնում է զեկույցի այդ հատվածը: Ըստ այդմ՝ թեև ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանվում է խտրականության արգելքը, այնուամենայնիվ, հստակ իրավական մեխանիզմների բացակայության հետևանքով՝ անձինք զրկված են իրենց իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության միջոցներից: Ուստի, կարևոր է օրենսդրական մեխանիզմների ներդրումը, որով կսահմանվեն ինչպես խտրականություն հասկացությունը, դրա տեսակները, այնպես էլ խտրականությունը կանխարգելող հստակ մեխանիզմները: 

2016 թվականի ընթացքում մի շարք կազմակերպություններ անդրադարձել են Հայաստանում խտրականության դրսևորումներին: Այսպես, Human Rights Watch միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունն իր զեկույցում արձանագրել է, որ սեռական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները շարունակում են ենթարկվել խտրականության, ոտնձգությունների և ֆիզիկական բռնության, ինչպես նաև շարունակվում է ատելության քարոզումը նրանց դեմ: Նշված խնդիրներին անդրադարձել են նաև մի շարք իրավապաշտպան կազմակերպություններ:

Այսպես, Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի տվյալներով՝ 2016 թվականին արձանագրվել են ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ ոտնձգության 13 դեպք, որոնցից 3-ը արտահայտվել են ֆիզիկական բռնությամբ: Բռնության երկու դեպքերի զոհ է դարձել տրանսգենդեր անձը. մի դեպքում փողոցում ենթարկվել է հարձակման և ծեծի, իսկ երկրորդում՝ դանակահարվել: Երրորդ դեպքում՝ անչափահասը, ում նույնասեռական լինելու հանգամանքը հայտնի է դարձել դպրոցում, այնուհետև՝ ընտանիքում, ենթարկվել է բռնության և սահմանափակվել է վերջինիս ազատությունը:

Նշվածի կապակցությամբ հարկ է ընդգծել նաև, որ անձի սեռական կողմնորոշումը կամ գենդերային ինքնությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերով նախատեսված չէ որպես ատելության հիմքով կատարված հանցագործության որակյալ հատկանիշ: Արդյունքում, օրենսդրական բացի հետևանքով, անձի սեռական կողմնորոշմամբ կամ գենդերային ինքնությամբ պայմանավորված ատելության հիմքով կատարված հանցագործությունները չեն ազդում հանցագործության որակման և պատժի չափի որոշման վրա:

Մինչդեռ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն, անդրադառնալով անձի սեռական կողմնորոշման հիմքով խտրականության դրսևորմանը՝ նշել է, որ խտրականությունն անձի սեռական կողմնորոշման հիմքով նույնքան խնդրահարույց է, որքան «սեռի, ռասսայի, մաշկի գույնի» հիմքով խտրականությունը: