Ռուբեն Վարդանյանի գործով դիմում է ներկայացվել ՄԻԵԴ. Սիրանուշ Սահակյան

Ռուբեն Վարդանյանի վերաբերյալ ադրբեջանական դատարանի կայացրած դատավճիռը թարգմանվել է անգլերեն և համապատասխան փաստաթղթերի հետ միասին պաշտոնապես ներկայացվել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան:

«Միջազգային և համեմատական իրավունքի կենտրոնի» ղեկավար, ՄԻԵԴ-ում հայ գերիների շահերի ներկայացուցիչ Սիրանուշ Սահակյանը հայտնել է, որ Ռուբեն Վարդանյանը հրաժարվել էր բողոքարկել ադրբեջանական դատական համակարգի վերադաս ատյան՝ դատական գործընթացը համարելով անիմաստ, մինչդեռ մյուս տասնհինգ հայերի գործով վերաքննիչ բողոքի քննությունը մոտենում է ավարտին: Ըստ Սահակյանի՝ տասնհինգի մասով կանխատեսելի է ռազմական դատարանի վճռի պահպանումը, քանի որ Ադրբեջանի որևէ դատարան չի կարող էթնիկ հայերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմ լինել, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանն առնչվող հարցերում:

Վարդանյանի գործով ՄԻԵԴ գանգատ ներկայացնելը փաստաբանը պատճառաբանել է այն հանգամանքով, որ անհնար է իրավունքներ պաշտպանել արդարությունը մերժող համակարգում, որտեղ դատավարությունը գործադիր իշխանության քաղաքական որոշումների կատարման արարողակարգ է։ Ընտանիքի միջոցով հասանելի դարձած դատավճռի ուսումնասիրությունից հետո պարզ է դարձել, թե ինչու են նիստերն անցկացվել դռնփակ․ մեկ տարուց ավելի տևած նախաքննության և մեկ տարվա դատաքննության ընթացքում չի հաջողվել «մեղադրանքներին» տրամաբանական հիմնավորում տալ: Փաստաթուղթը գնահատվել է որպես ոչ պրոֆեսիոնալ և մասնագիտական քննադատության չդիմացող, որի հիման վրա հայրենակիցները ապօրինի պատանդ են պահվում։

ՄԻԵԴ ներկայացված գանգատում վկայակոչվել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի ութ հոդվածների, այդ թվում՝ 6-րդ հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքի բոլոր երեք կետերի խախտումները, ինչպես նաև խտրականության արգելքի և քաղաքական դրդապատճառներով իրավունքների սահմանափակման արգելքի դրույթները:

Ըստ «դատավճռի»՝ Վարդանյանը «մեղավոր» է ճանաչվել 41 դրվագով՝ Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի 21 հոդվածներով, սակայն նրա անհատական մեղքը փաստերով կամ ապացույցներով չի հիմնավորվել։ Դատարանը եզրակացրել է, որ «հանցավոր համայնքը»՝ Արցախի չճանաչված վարչակազմը, գործել է 1988 թվականից, իսկ Վարդանյանը դրան միացել է 2020 թվականի դեկտեմբերին (գտնվելով Մոսկվայում), որից ելնելով նրան պատասխանատու է համարել այդ համայնքին վերագրվող բոլոր «հանցագործությունների» համար: Փաստաթղթում հիշատակվող սպանությունները, տեղահանությունները, հարկադիր անհետացումներն ու խոշտանգումները տեղի են ունեցել Վարդանյանի՝ Արցախում պաշտոն զբաղեցնելուց կամ բնակվելուց տարիներ առաջ:

Վարդանյանի հետ անմիջականորեն կապվող գործողությունները վերաբերել են 2022թ. նոյեմբերից 2023թ. փետրվարը Արցախի պետական նախարարի պաշտոնում ծառայությանը և 2023թ. մայիս-սեպտեմբեր ամիսների գործունեությանը: Պաշտոնի ընդունումը որակվել է որպես «իշխանության բռնի զավթում», առևտրային ու բարեգործական գործունեությունը՝ «ապօրինի ձեռնարկատիրություն և ահաբեկչության ֆինանսավորում», իսկ Լաչինի միջանցքով մուտքը՝ «սահմանի ապօրինի հատում»: Միևնույն ժամանակ, դատավճռում չի նշվել որևէ կոնկրետ հրաման կամ անձնական մասնակցություն սպանությունների, խոշտանգումների կամ հարձակումների վերաբերյալ:

Անդրադառնալով Ադրբեջանի կողմից միջազգային կառույցների ու դատարանների որոշումների չկատարմանը և աշխարհաքաղաքական շահերին իրավունքների ստորադասմանը՝ Սիրանուշ Սահակյանը նշել է, որ չպետք է թերագնահատել իրավական կողմը կամ դադարել պայքարելուց, քանի որ միջազգային իրավական գործընթացների արդյունքները վաղ թե ուշ անհետևանք չեն մնա, և առկա են բոլոր հիմքերը ՄԻԵԴ-ում դրական արդյունքի հասնելու համար: