Թմրամիջոցները, հոգեմետ նյութերն ինչ-որ խորհրդավոր կերպով երևի ազդել են կառավարության` «Հիմնավորումը» գրող պաշտոնյայի վրա

ՀՀ կառավարությունը մայիսի 5-ին ընդունել է թիվ 464 – Ա որոշումը, որով «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը տվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ու Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած դրանց պրեկուրսորների արտահանման, ներմուծման և մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման լիցենզիա' 3 տարի գործողության ժամկետով:

Կառավարության այս որոշումը չնկատվեց, գրեթե բոլորի ուշադրությունը կենտրոնացած էր «Արցախի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության եզրակացության նախագծի վրա, մինչդեռ այս որոշումը նույնպես արժանի է ուշադրության:

Նախ, ի՞նչ մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման և, միաժամանակ, արտահանման լիցենզիա տալու մասին է խոսքը, երբ այն վերաբերվում է «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը… Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը տրվել է վերջինիս իրավական կարգավիճակին ակնհայտորեն հակասող մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման լիցենզիա:

Ավելին. հիշյալ կազմակերպությանն արտոնվել է նաև թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի արտահանում, որը մեր հանրապետության բնակչության համար մարդասիրական օգնության շրջանակներում դժվարանում եմ պատկերացնել: Կարծես թե Հայաստանում այնքան թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր են արտադրվում, որ կառավարությունը չգիտենալով ինչպես վարվել այդ ահռելի ծավալների հետ, դրանք մի կերպ արտահանել կարողանալու համար արտահանման գործին խառնել է նաև «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին' վերջինիս տալով նաև թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի արտահանման լիցենզիա:

Մնում է ենթադրել, որ արտերկրից անհրաժեշտ դեղորայքի փոխարեն մեզ թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր, դրանց պրեկուրսորներ այնքան շատ են ուղարկում Հայաստան (շատ լինի, քիչ չլինի, կարևորը' թմրեք, անջատվեք…), որ «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը մտադիր է դրանց մի մասը արտահանել, վաճառել այլ երկրներում և հասույթով ձեռք բերել մարդասիրական օգնության համար մեզ անհրաժեշտ դեղորայքը:
Վերոնշյալ բացատրությունը, սակայն, այնքան էլ արժանահավատ չէ: Ի տարբերություն 90-ական թվականների, երբ արտերկրից ում մտքով ինչ դեղորայք, թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր անցներ, ինչքան անցներ, ուղարկում էր Հայաստան, հիմա այս գործընթացը, որքան տեղյակ ենք, բավականաչափ կանոնակարգված է, ուղարկվելիքը նախապես համաձայնեցվում է ՀՀ առողջապահության նախարարության, «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության հետ:
Երկրորդ. կասկածի տեղիք է տալիս հիշյալ որոշման ընդունումից առաջ դրա նախագծին վերջինիս ընդունման անհրաժեշտության վերաբերյալ կցված ՀՀ կառավարության հիմնավորումը: Բառացի գրված է հետևյալը' իրավական ակտի անհրաժեշտությունը (նպատակը) «պայմանավորված է «ՄԱՐԴԱՍԻՐԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից ներկայացված հայտին օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ընթացք տալու անհրաժեշտությամբ»: Այլ կերպ ասած, ուզել է' տվել ենք: Այ քեզ բա՜ն… Բա դա որոշման նախագծի ընդունման անհրաժեշտության (նպատակի) հիմնավորո՞ւմ է… «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը շատ բանի լիցենզիա կարող էր ուզել, ուրեմն կառավարությունն ամեն ուզածը պետք է տա՞ր:

Ո՞ւր է հիմնավորումը, թե վերը նշված լիցենզիան ինչու է անհրաժեշտ հիշյալ ՊՈԱԿ-ին, մասնավորապես' նրան ինչու է անհրաժեշտ թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի ու դրանց պրեկուրսորների արտահանում և մեծածախ առևտուր կատարելը, ո՞րն է դրա նպատակը: Կառավարության «Հիմնավորում» կոչված փաստաթղթում այս մասին բառ անգամ չկա:
Իսկ ի՞նչ է տալու տվյալ գործունեությունը նշված ՊՈԱԿ-ին, մեր ժողովրդին, Հայաստանի Հանրապետությանը, ո՞րն է ակնկալվող արդյունքը: Ըստ ՀՀ կառավարության ներկայացրած հիշյալ փաստաթղթի, որոշման նախագծի ընդունումից ակնկալվող արդյունքը «Մարդասիրական օգնության հանրապետական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և ՀՀ կառավարության սահմանած' դրանց պրեկուրսորների արտահանման, ներմուծման և մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման թույլտվություն տրամադրելն է: Չէ, սա արդեն իսկական զավեշտ է, այդ թմրամիջոցները, հոգեմետ նյութերը հեռվից հեռու ինչ-որ խորհրդավոր կերպով երևի ազդել են կառավարության' նշված «Հիմնավորումը» գրող պաշտոնյայի վրա: Նշենք, որ կառավարության որոշման նախագծի մշակմանը մասնակցել է ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի լիցենզավորման գործակալությունը: Այն, որ հիշյալ որոշման նախագծի ընդունման կապակցությամբ ՀՀ պետական բյուջեի եկամտային և ծախսային մասերում փոփոխություններ չեն սպասվում, դեռ բավարար չէր, որպեսզի կառավարությունն ընդուներ տվյալ որոշումը:

Իր նույն' մայիսի 5-ի նիստում ՀՀ կառավարությունն ընդունել է թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերին առնչվող ևս երկու որոշում, որոնցից մեկով ՍՊ ընկերություններից մեկին տվել է հոգեմետ նյութերի, թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի՝ ՀՀ կառավարության սահմանած պրեկուրսորների մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման լիցենզիա' 3 տարի գործողության ժամկետով, իսկ մեկ այլ ՍՊԸ-ի' թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի' ՀՀ կառավարության սահմանած պրեկուրսորների արտահանման, ներմուծման և մեծածախ առևտրի գործունեության իրականացման լիցենզիա' դարձյալ 3 տարի գործողության ժամկետով:

Ընդհանրապես, բազմաթիվ և, ըստ մեզ հասած տեղեկությունների, խելքից դուրս շատ են այն ընկերությունները, որոնց ՀՀ կառավարությունը տարբեր տարիների տվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ներմուծման, արտահանման, առևտրի լիցենզիա: Այս ամենը, բնականաբար, չի կարող մտահոգություն չառաջացնել' անկախ տարբեր պաշտոնյաների հավաստումներից, Հայաստանում իրականում բավարա՞ր է արդյոք թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի օրինական շրջանառության նկատմամբ վերահսկողությունը, ընդ որում, ոչ միայն փաստաթղթերի վրա արտահայտված վերահսկողությունը, այլև վերահսկողությունը գործնականում: ՀՀ համապատասխան մարմիններն արդյոք ունե՞ն ֆինանսական, մարդկային, տեխնիկական բավարար միջոցներ, հնարավորություններ' միաժամանակ այդքան ընկերությունների գործունեությունը վերահսկելու համար:

Արթուր Հովհաննիսյան