Վաղը Մոսկվայում չորսով հանդիպելու են. Ադրբեջանի համար այն հետևանքներ կունենա՞, թե կլինի անպտուղ

Վաղը Մոսկվայում, ինչպես արդեն հայտնի է, սպասվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Ջեյմս Ուորլիքի (ԱՄՆ), Իգոր Պոպովի (Ռուսաստան), Պիեռ Անդրիոյի (Ֆրանսիա) հանդիպումը ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ:
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան դեռ օգոստոսի 31-ին հայտարարել էր, որ սեպտեմբերի 8-ին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները ժամանելու են Մոսկվա:

«Մոսկվայում նախատեսված է Մինսկի խմբի համանախագահների խորհրդակցություն անցկացնել՝ Ռուսաստանը ներկայացնող Իգոր Պոպովի մասնակցությամբ,- APA գործակալության փոխանցմամբ, ասել էր Մարիա Զախարովան:- Այդ ընթացքում համանախագահները կհանդիպեն Ռուսաստանի ԱԳՆ ղեկավարության հետ: Քննարկվելու են Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորմանը վերաբերող հրատապ հարցեր: Հատուկ ուշադրություն է հատկացվելու այն պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքին, որոնք ձեռք են բերվել մայիսի 16-ին Վիենայում և հունիսի 20-ին Սանկտ Պետերբուրգում կայացած գագաթաժողովների ընթացքում»:

Հաջորդ օրը' սեպտեմբերի 1-ին, դարձյալ նույն գործակալության փոխանցմամբ, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքն ասել էր, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հույս ունեն Ղարաբաղի հարցով խորհրդակցություններին Մոսկվայում հանդիպել ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հետ:

«Համանախագահները հույս ունեն հաջորդ շաբաթ Մոսկվայում հանդիպել Սերգեյ Լավրովի և այլ պաշտոնական անձանց հետ,- ասել էր Ուորլիքը:- Մոսկվայում մենք մտադիր ենք քննարկել Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների միջև Վիեննայում և Պետերբուրգում ձեռք բերված համաձայնությունները: Նաև բանակցությունների սեղանի շուրջ մենք պլանավորում ենք քննարկել Ղարաբաղի կարգավորման հերթական քայլերը»:

Վերը ներկայացված տեղեկատվության մեջ ուշադրության արժանի է նախ այն, որ վաղը նախատեսվածը միմյանց հետ համանախագահների հերթական հանդիպումը լինելուց բացի, ինչպիսիք եղել են բազմիցս, միաժամանակ հանդիպումն է Մինսկի խմբի համանախագահ երկրներից Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ, որն այդ պետության քաղաքական ղեկավարության առանցքային պաշտոնյաներից մեկն է, ավելին' ամբողջ աշխարհի մասշտաբով ազդեցիկ ու հեղինակավոր քաղաքական գործիչներից մեկը:

Երկրորդ. շատ կարևոր է, որ Ռուսաստանի արտգործնախարարության տեսակետները ներկայացնող ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտարարել է ս. թ. մայիսի 16-ին Վիենայում և հունիսի 20-ին Սանկտ Պետերբուրգում կայացած գագաթաժողովների ընթացքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքին հատուկ ուշադրություն հատկացնելու մասին:

Ինչպես հայտնի է, Վիեննայում Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների միջև ձեռքբերված պայմանավորվածություններից մեկի համաձայն, հետագա բռնության ռիսկը նվազեցնելու համար ադրբեջանական և արցախյան հակամարտ զորքերի շփման գծում պետք է ամենասեղմ ժամկետում կողմից ներդրվի միջադեպերի հետաքննության ԵԱՀԿ-ի մեխանիզմը (մասնավորապես' տեխնիկական հատուկ համակարգեր, որոնք մշտադիտարկմամբ թույլ կտան հայտնաբերել, արձանագրել և ապացուցել, թե հրադադարի պայմանավորվածությունն առաջինը որ կողմն է խախտել) և տեղակայվեն միջազգային դիտորդներ:

Բացի վերը նշվածից, Վիեննայի հանդիպման արդյունքներով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրները ներկայացնող ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի, ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերիի և Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերով պետքարտուղար Արլեմ Դեզիրի ընդունած մայիսի 16-ի համատեղ հայտարարության մեջ նշված է նաև, որ նախագահները (Հայաստանի և Ադրբեջանի) պայմանավորվել են նաև են ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի (Անջեյ Կասպրշիկի) գրասենյակի լիազորությունների ընդլայնման շուրջ:

Ինչ վերաբերում է Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությանը, ապա նշված քաղաքում կայացած հանդիպման արդյունքում Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահները հակամարտության գոտում իրավիճակի կայունացման և խաղաղ գործընթացի առաջընթացին նպաստող մթնոլորտի ստեղծման նպատակով, մասնավորապես համաձայնել էին ավելացնել հակամարտության գոտում միջազգային դիտորդների թվաքանակը:

Ինչպես հայտնի է, վերը նշված բոլոր պայմանավորվածությունների կատարումից ոչ թե Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետություններն են հրաժարվել ու հրաժարվում, այլ համառորեն հրաժարվել ու հրաժարվում է Ադրբեջանը, ինչն ի սկզբանե կանխատեսելի էր ու կանխատեսվել էր հայաստանյան վերլուծաբանների ու փորձագետների կողմից: Պարզ էր, որ Ադրբեջանի համար նշված պայմանավորվածությունների կատարումն իր համար դիվանագիտական ու քաղաքական պարտությունից բացի, լինելու էր նաև ռազմական սադրանքների ու շանտաժի քաղաքականության իրականացման հնարավորությունից զրկում: Ադրբեջանը դրանք կկատարեր ու կկատարի միայն մեկ դեպքում' ԼՂՀ մասը հանդիսացող ազատագրված տարածքներից գոնե մի քանիսն իրեն հանձնելու կամ գոնե Հայաստանի կողմից դրանք հանձնելու պաշտոնական ու հրապարակային խոստման դեպքում, ինչը ՀՀ-ի և ԼՂՀ-ի կողմից բացառված է:

Վաղվա հանդիպման առումով երրորդ կարևոր հանգամանքն այն է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը նույնպես հայտնել է նույն մտադրության մասին. «Մոսկվայում մենք մտադիր ենք քննարկել Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների միջև Վիեննայում և Պետերբուրգում ձեռք բերված համաձայնությունները» (համաձայնությունների կատարման ընթացքը): Շատ լավ է և ՀՀ-ի ու ԼՂՀ-ի համար շատ կարևոր, որ այս հարցում Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներ հանդիսացող երկու գերտերությունների միջև հակասություն, տարաձայնություն չկա, այսինքն' նրանք երկուսն էլ (ամենայն հավանականությամբ, նաև' Ֆրանսիայի ներկայացուցիչը) մտադիր են անդրադառնալ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքին, ինչը տվյալ դեպքում նշանակում է անդրադառնալ Ադրբեջանի կողմից դրանց չկատարման փաստին ու պատճառներին: Շատ կարևոր է, որ դրանց անդրադարձը չլինի անպտուղ, այսինքն' Ադրբեջանի համար հետևանքներ ունենա…

Ի վերջո, չորրորդ կարևոր, ուշադրության արժանի տեղեկությունը Ուորլիքի հայտարարության հետևյալ մասն է. «Նաև բանակցությունների սեղանի շուրջ մենք պլանավորում ենք քննարկել Ղարաբաղի կարգավորման հերթական քայլերը»: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահին չի կարող հայտնի չլինել, որ ղարաբաղյան հիմնախնդրի քաղաքական կարգավորման հերթական քայլերը կարող են քննարկվել կամ դրանց անդրադարձ կարող է լինել միայն Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների կատարումից հետո, ինչը Հայաստանի Հանրապետության նախապայմանն է: Ճիշտ է, իրենք կարող են հիշյալ հիմնախնդրի քաղաքական կարգավորման հերթական քայլերի վերաբերյալ քննարկում ունենալ, բայց եթե այդ քննարկումից նույնիսկ ինչ-որ առաջարկ կամ առաջարկներ ծնվեն, ապա դրանք հիմք չեն կարող հանդիսանալ առաջիկա որևէ բանակցության ընթացքում ՀՀ-ի կողմից քննարկվելու, առավել ևս' ընդունվելու համար, քանի դեռ Ադրբեջանի կողմից չեն կատարվել Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները:

Արթուր Հովհաննիսյան