Ամերիկահայ գործարար Ջեյմս Թուֆենկյանն ընդդեմ Հայաստանի գանգատ է ներկայացրել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան․ «Հետք»

Ամերիկահայ գործարար Ջեյմս Թուֆենկյանն ընդդեմ Հայաստանի գանգատ է ներկայացրել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան: Գանգատի առարկան Բուզանդի 32 հասցեի գույքն է, որը դեռևս 2000-ականների սկզբին ներառվել է «Հին Երևան» նախագծում, սակայն ցայսօր որևէ գործողություն չի կատարվել: Ջեյմս Թուֆենկյանը 25 տարի է` չի կարողանում սկսել իր հյուրանոցային բիզնեսն այդտեղ, գրում է «Հետքը»։ Խոսքը Հանրապետության հրապարակից ոչ հեռու Հանրապետության փողոցի եզրով գործող Թուֆենկյան հյուրաոցի մասին է, որն այդպես էլ 2000 թվականից գնվելուց հետո չհասցրեց դառնալ հյուրանոց։

Թուֆենկյանը ՀՀ-ի երեք ատյաններում իր դատական վեճի անպտուղ պայքարից հետո է դիմել ՄԻԵԴ, նախորդիվ ունենալով նաև Հայստանի սահմանադրական դատարանի

2025թ. ապրիլին դիմել էր Սահմանադրական դատարան՝ վիճարկելու «Հանրության գերակա շահի ապահովման նպատակով իր սեփականություն  սեփականության օտարման մասին Կառավարության 2018 և 2022 թվականների որոշումները

ՍԴ-ն 2025թ. դեկտմեբերին այս գործի վարույթը կարճել էր` անհիմն համարելու հիմնավորմամբ:

Ներպետական ատյանները սպառելուց հետո Թուֆենկյանի ներկայացուցիչները 2026-ի փետրվարի 26-ին դիմել են ՄԻԵԴ: Խնդրել են ճանաչել կոնվենցիոն իրավունքների, այս դեպքում` սեփականության, արդար դատաքննության, իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի և խտրականության բացառման իրավունքների խախտումները:

Հիշեցնենք` գործարար Թուֆենկյանին պատկանող «Թուֆենկյան թրանս Կավկազուս» ՍՊԸ-ն այդ տարածքը ձեռք էր բերել դեռ 2000 թվականին: Երկու տարի անց Կառավարության որոշմամբ գերակա շահ ճանաչված հասցեների ցանկում ընդգրկվել է նաև Բուզանդի 32-ը, և գույքի վրա արգելանք է դրվել:

 Այն ընդգրկվել է «Հին Երևան» նախագծում , որը  Երևանի գլխավոր պողոտայի՝ Աբովյան-Փավստոս Բուզանդ, Եզնիկ Կողբացի և Արամի փողոցներով ներառող մակերեսն է։

Այդպիսով ընկերությունն այլևս որևէ գործունեություն իրականացնելու հնարավորություն չի ունեցել: Հետագայում հաջորդել են գերակա շահ ճանաչելու մյուս որոշումները, և գույքի վրա մշտապես պահպանվել է արգելանքը, իսկ «Հին Երևանն» այդպես էլ չի կառուցվել:

Թուֆենկյանի փաստաբան Միքայել Դանիելյանը նշում է, որ ընկերությունը պատրաստ էր, այսօր էլ դեմ չէ խելամիտ փոխհատուցման դիմաց գույքը հանձնել կառուցապատողին: Իսկ կառուցապատողը, հիշեցնենք, Մարսելում ՀՀ նախկին պատվավոր հյուպատոս, ժամացույցներ արտադրող շվեյցարական «Ֆրանկ Մյուլլեր» բրենդի համահիմնադիր, «Արմսվիսբանկի» և «Արցախբանկի» խոշոր բաժնետեր, գործարար  Վարտան Սրմակեսի «Օլդ Սիթի» ՓԲԸ-ն է:

Քանի որ մինչեւ 2022 թվականը կառուցապատողը որևէ բանակցային գործընթաց չի նախաձեռնել գույքն օտարելու նպատակով, Թուֆենկյանը որոշել է իրավական գործընթաց սկսել:

2023 թվականի ապրիլին ընկերությունն, ի վերջո, գրավոր առաջարկ է ստացել կառուցապատողից 642 մլն դրամով գույքն իրացնելու վերաբերյալ (ներառյալ՝ օրենքով սահմանված 15 % հավելումն ու հարկերը):

Փոքր Կենտրոնում Բուզանդի 32 հասցեն 693 քմ տարածք է զբաղեցնում: Փաստաբան Դանիելյանն ասում է՝ բացառվում է, որ այն գնահատվի 1 քմ-ը 4000 դոլարից ցածր արժեքով: Դեռևս 2019-ին ընկերությունը գնահատում է պատվիրել լիցենզավորված «Էքսպերտ Օցենկա» ՍՊԸ-ին, որը գույքն ամբողջությամբ գնահատել է 834 մլն դրամ: Դրան գումարելով «Հանրության գերակա շահերի ապահովման նպատակով սեփականության օտարման մասին» օրենքի սահմանած 15 % հավելումն ու հարկերը՝ փոխհատուցման արժեքը դառնում է 1 մլրդ 350 մլն դրամ:

Երկու ամիս առաջ Թուֆենկյանը  նոր գնահատում է պատվիրել, ըստ անկախ գնահատող ընկերության  եզրակացությամբ Թուֆենկյանի պատկանող Բուզանդի 32 հասցեի անշարժ գույքի շուկայական արժեքը 1 մլրդ 77 մլն 500 հազար դրամ է՝ 2026 փետրվարի դրութւամբ: Դրան ավելանում է գերակա շահի վերաբերյալ օրենքի 15% հավելումը, և փոխհատուցման գինը դառնում է 1 մլրդ 240 մլն դրամ: 

Ավելացված արժեքի հարկը 247 մլն 825 հազար դրամ է, ևս 233 մլն դրամ` շահութահարկ: Այդպիսով, նոր գնահատմամբ՝ գույքի արժեքն էականորեն տարբերվում է կառուցապատողի առաջարկից:

Կառուցապատող բարերար Սրմակեշի ներկայացուցիչը այս մեծ տարբերությունը պատճառաբանում է այսպես՝ մեզ տրամադրված եզրակացությամբ՝ Թուֆենկյանի առկա գույքը` 4-րդ կարգի վթարային շինությամբ է հողը հաշվարկվել, դրա համար էլ գները էականորեն տարբեր են: