Խմբագրական. Թալանը՝ արժեհամակարգի անմասն բաղադրիչ

Ընդհանրապես երկրներում, որտեղ ապրանքների գները սահմանում են արտադրողներն ու վերավաճառողները, իսկ հասարակությունն էլ նորմալ արժեհամակարգի կրող է, տոնական օրերին տարբեր ապրանքների գներն իջնում են, որովհետև մարդիկ շատ են գնում այդ տեսակի ապրանքներ, և արտադրողներն ու վերավաճառողներն աշխատում են քանակի վրա: Բայց խոսքս նորմալ արժեհամակարգ ունեցող հասարակությունների մասին է, իսկ մենք, ցավոք սրտի, դրանց շարքին չենք պատկանում: Մեզ մոտ լրիվ հակառակն է՝ տոնական օրերին համապատասխան ապրանքների գները կարող են բարձրանալ՝ մինչև ընդհուպ մի քանի անգամ: Նման բանի ականատես ենք լինում ամեն տարի ամանորյա տոներից առաջ, երբ կտրուկ բարձրանում է սննդամթերքի գինը, ամեն տարի մարտի 8-ին և ապրիլի 7-ին, երբ գրանցվում են ծաղիկների ու ծաղկեփնջերի առասպելական գներ, երբեմն նաև՝ մեռելոցների օրերին կամ էլ Զատիկի օրը, երբ, օրինակ,մի քանի անգամ բարձրացել էին տարբեր տեսակի կանաչիների գները:

Ցավալին այն է, որ մեր հասարակության մեջ շատերն այդ արատավոր երևույթը նորմալ են ընդունում, ոմանք դա արդարացնում են կապիտալիստական կարգերով, ոմանք էլ ասում են, թե քննադատելու փոխարեն պետք է խրախուսել տեղական արտադրողին, մանավանդ գյուղացուն, չէ՞ որ դա նրանց քրտինքն է, չէ՞ որ նրանք շատ դժվարությամբ են արտադրանք տալիս: Այսինքն՝ ըստ մեր այսօրվա աղավաղված արժեհամակարգի՝ հանուն մի խումբ մարդկանց աշխատանքի գնահատման և թափած քրտինքի կարելի է բառացիորեն թալանել մեկ այլ խումբ մարդկանց: Բայց չէ՞ որ գնորդների մեծ մասը, որոնք տոնական օրերին առասպելական թանկացված ապրանքի համար ավել գին են վճարում, նույնպես իրենց գումարը շատ դժվարությամբ են աշխատում, նույնպես՝ արդար քրտինքով, նույնպես մեծ դժվարությամբ են կարողանում հոգալ իրենց ընտանիքների ամսական ծախսերը և, փաստորեն, նման մեկօրյա կամ երկօրյա թանկացումների պատճառով վնասներ են կրում: Իսկ ո՞վ պետք է գնահատի նրանց թափած քրտինքը, թե՞ այն արժանի չէ գնահատանքի...

Այսինքն՝ մեր աղավաղված արժեհամակարգի անմասն բաղադրիչ է դարձել ոչ միայն թալանելու հակումը, այլև այդ թալանն արդարացնելու տեխնոլոգիան, համաձայն որի՝ քննադատելու ենթակա պետք է լինի միայն իշխանավորների իրականացրած թալանը: Այստեղ միշտ մոռացվում է մի շատ կարևոր գործոն, այն, որ իշխանավորներն էլ նույն հասարակության մասնիկն են և այսպիսի արժեհամակարգի ծնունդը պարզապես չի կարող այլ որակների կրող լինել, հետևաբար մեր խնդիրը հենց արժեհամակարգի մեջ է:

Կարեն Վարդանյան