Կարող է ամեն ինչ գլխվայր շրջվել՝ կախված Վաշինգտոնում տեղի ունեցող բանակցությունների արդյունքից․ Կարեն Հովհաննիսյան

ԼՈՒՐԵՐ․com-ը զրուցել է ռազմական փորձագետ Կարեն Հովհաննիսյանի հետ։

-Ադրբեջանի կողմից Լաչինում նոր անցակետի տեղադրումն ինչո՞վ է պայմանավորված այս փուլում։ Այն որքանով կարող է կապված լինել ԱՄՆ-ում այս օրերին իրականացվող բանակցությունների հետ։

-Անցակետի տեղադրման թեման նոր չէ, այն շրջանառվում է մեկ տարուց ավելի, բայց որքան որ շրջանառվել է, այնքան մերժվել է թե՛ ռուսական կողմից, թե՛ հայկական կողմից։ Սակայն, այս դեպքում, ադրբեջանական կողմը առանց այլևս նախապես զգուշացնելու որոշել է, որ անցակետը պետք է տեղադրի, բայց ասել, որ ռուսական կողմը դրա մասին զգուշացված չէր, միամտություն կլինի, որովհետև 5 կմ լայնությամբ միջանցքում չէին կարող հայտնվել ռազմական ուժեր, որոնք որ պիտի իրականացնեին շինարարական աշխատանքներ։

Այսինքն, որոշակի առումով նաև համաձայնեցված էր ռուսական կողմի հետ, իսկ համաձայնությունը կամ թույլտվությունը պայմանավորված է հենց ձեր նշված փաստի հետ, որ Վաշինգտոնում երկկողմ կամ եռակողմ հանդիպումներ են հնարավոր՝ արևմուտքի միջնորդությամբ։ Սրանով պայմանավորված՝ կարծես թե Ռուսաստանը փորձում էր վիժեցնել այդ հանդիպումը, քանի որ դրա փորձը կա։

Եթե կհիշեք՝ 2022թ-ի դեկտեմբերի 12-ին, երբ արգելափակվեց Շուշիի հատվածում Ադրբեջանի կողմից, հայկական կողմը հրաժարվեց Ռուսաստանում մասնակցել նույն արտաքին գործերի նախարարների հետ սպասվող բանակցություններին մասնակցելուց։ Հենց դա է պատճառը, որ կարծես թե փորձ կատարվեց այս դեպքում ևս նման կերպ վարվել, այսինքն ավելի սեղմել օղակը, որպեսզի վիժեցնեն այդ հանդիպումը՝ կարծելով, որ հայկական կողմը հնարավոր է հրաժարվի հանդիպումից։

-Ադրբեջանի նման վարքագծին հայկական կողմից ոչ համարժեք պատասխան տալը տարբեր հարթակներում պատճառաբանվում է նոր, ավելի լայնամասշտաբ պատերազմի վտանգով։ Որքանո՞վ է այս փուլում ակտիվ պատերազմական գործողությունները հնարավոր և այն ի՞նչ քայլերի հետևանք կարող է լինել։

-Ամենից շատ արծարծվող թեման է նոր պատերազմի սկսումը։ Ես պետք է ասեմ, որ 2020թ-ի նոյեմբերից հետո պատերազմը չի ավարտվել, այլ ավարտվել է պատերազմի ակտիվ փուլը, քանի որ մենք անընդհատ պատերազմի մեջ ենք և դրա վառ ապացույցն ու վկայությունն է թե՛ Արցախում Փառուխի դեպքերը, թե՛ Հայաստանում 2022թ-ի սեպտեմբերի դեպքերը, Տեղ գյուղի դեպքերը և ընդհանրապես թե՛ Վարդենիսում և թե՛ Ջերմուկում թշնամու կողմից ռազմական գործողությունների արդյունքում ՀՀ սուվերեն տարածքից նոր տարածքներ գրավելը։

Ինչ վերաբերում է լայնածավալ ռազմական գործողություններին, ապա դրանց հավանականությունը այս փուլում ես քիչ հավանական եմ համարում, և ավելի քիչ հավանական եմ համարում ռազմական գործողություններ Արցախի Հանրապետության տարածքում, եթե համեմատելու լինենք Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ավելի մեծ է հավանականությունը։ Սակայն, կարող է ամեն ինչ գլխվայր շրջվել՝ կապված Վաշինգտոնում տեղի ունեցող բանակցությունների արդյունքից։

-Վաշինգտոնում այս օրերին իրականացվող բանակցություններից ի՞նչ արդյունք եք սպասում։

-Դժվարանում եմ որևէ կանխատեսում անել։

-Արցախում իրականացվում է «Ոչ էթնիկ զտմանը» շարժումը, որի շրջանակներում իրականացվում է նաև ստորագրահավաք։ Սա որքանո՞վ կարող է իրավիճակային լուծում լինել։

-Ես այստեղ վտանգավոր բան եմ տեսնում․ ի՞նչ է նշանակում ոչ էթնիկ զտմանը, երբ որ կա Արցախի Հանրապետություն, կա իշխանություն, կա բանակ, նույնիսկ դե ֆակտո կան մարդիկ, ովքեր ներկայացնում են Արցախի իշխանությունները և իրենք բանակցում են ռուսների միջնորդությամբ ադրբեջանցիների հետ և հանկարծ էթնիկ զտման մասին է խոսվում։ Ես Արցախի իշխանության կողմից տարվող քաղաքականությունը չեմ կարողանում հասկանալ և ընկալել, որովհետև մի կողմից իրենք վարում են, այսպես ասած, ադապտացվող քաղաքականություն, մյուս կողմից էլ հայտարարում են, որ իրենք մտավախություն ունեն, որ կենթարկվեն էթնիկ զտման, այսինքն, դուրս է գալիս, որ իրենք Ադրբեջանի դեմ այդ կերպ պայման են դնում, որ Ադրբեջանը երաշխավորի, որ տեղի չի ունենա էթնիկ զտում։ Էթնիկ զտում ե՞րբ, երբ որ Արցախը լինի Ադրբեջանի կազմո՞ւմ։ Մի քիչ անհասկանալի է դա ինձ համար, դրա համար չեմ կարողանում որևէ գնահատական տալ։