Սոթքի երկու հնավայրերում պեղումները կշարունակվեն գալիք ամռանը

Գեղարքունիքի մարզի Սոթք գյուղում ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի կողմից այս տարի շարունակվել են հնագիտական պեղումները «Սոթք- 2» եւ «Սոթք- 10» հնավայրերում, որոնք ընդհատվել են սեպտեմբերին եւ կշարունակվեն եկող ամռան ընթացքում: Այս մասին «Արմենպրես»-ին տեղեկացրեց հնագիտական արշավախմբի ղեկավար, պատմական գիտությունների թեկնածու Արսեն Բոբոխյանը:

«Սոթք- 2» բնակավայրում պեղումները սկսվել են դեռեւս 2011 թվականից: «Պեղումների արդյունքում պարզվել է, որ մոտ 4 հեկտար տարածվածություն ունեցող բնակավայրը բնակեցված է եղել վաղ, միջին եւ ուշ բրոնզի, որոշ չափով՝ նաեւ վաղ երկաթի դարաշրջաններում (Ք.ա. IV հազ. II կես – Ք.ա. I հազ. սկիզբ): Ընդհանուր առմամբ, բնակատեղին եղել է ժայռափոր: Ժայռի վրա եւս կառուցվել են առանձին շինություններ, որոնց հիմնապատերից պահպանվել են մինչեւ երեք շարք միջին չափսի քարերով շարվածքներ: Այս տարի փաստագրվել են նաեւ հնարավոր հրդեհի հետքեր միջին բրոնզի դարի (Ք.ա. XVII-XVI դդ.) բնակավայրի ներսում: Հաստատվել է նաեւ, որ նույն դարաշրջանի վերջում (Ք.ա. XVI դ.) բնակատեղին պարսպապատվել է: Պեղումների ընթացքում գտնվել են բազմաթիվ խեցանոթներ, այդ թվում' սեւան-ուզերլիկյան տիպի գունազարդ խեցու բեկորներ, կենդանիների ոսկորներ, աշխատանքային գործիքներ՝վանակատից և քարից: Հիշարժան է փայտի մնացորդների առկայությունը, ինչը կարող է խոսել շինությունների ճարտարապետության մեջ փայտի օգտագործման մասին: Հնագիտական ուսումնասիրությունենրը ցույց են տալիս, որ Սոթքի հնագույն բնակչությունը զբաղվել է երկրագործությամբ եւ անասնապահությամբ, մշակութային առնչություններ է ունեցել Վանի եւ Ուրմիայի տարածաշրջանի հետ, զարգացած են եղել նաեւ արհեստները»,- նշեց հնագիտական արշավախմբի ղեկավարը:

Արշավախումբը պեղումներ է կատարել նաեւ Սոթքի ոսկու հանքի հարևանությամբ գտնվող «Սոթք-10» միջին բրոնզեդարյան դամբարանաբլրում (թվագրվում է Ք.ա. XX-XVIII դդ.): Դամբարանաբլուրը հայտնաբերվել է 2011 թվականին, իսկ 2013 թվականին, վերջնական ավերումից փրկելու նպատակով պեղվել է մեկ դամբարան, որը կիսով չափ ոչնչացված է եղել: Այս տարի պեղվել է մեկ այլ դամբարան: «Դամբարանի մարդաբանական նյութը խիստ քայքայված էր: Գտնվել են ամբողջական խեցանոթներ, բրոնզե մատանիներ, բազմաթիվ եւ բազմատեսակ ուլունքներ բրոնզից, սարդիոնից: Սոթքում կատարած հնագիտական աշխա տանքները թույլ են տալիս պատկերացում կազմել տարածաշրջանի բնակչության կենցաղավարության, հավատալիքների, մշակույթի վերաբերյալ: Տեղական մշակույթն, ունենալով իր առանձնահատկությունները, տեսանելի է Հայկական լեռնաշխարհի բրոնզ-երկաթեդարյան զարգացումների համատեքստում»,- ներկայացրեց Արսեն Բոբոխյանը:

Խոսրով Խլղաթյան