Հավաքական անհամաձայնությունը...

Ռուսաստանը կողջուներ ՀԱՊԿ գործակցությունն Աբխազիայի հետ, Սուխումիում Աբխազիայի նախագահի հետ մամուլի ասուլիսի ընթացքում հայտարարել է այնտեղ այցելած ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը: Լիարժեք անդամի կարգավիճակ ստանալու համար անհրաժեշտ է այս կամ այն կազմակերպության բոլոր անդամների կոնսենսուսային հավանությունը, ասել է Լավրովը, նշելով, թե նույնը վերաբերում է նաեւ դիտորդի կարգավիճակին:

«Եթե խոսենք ՀԱՊԿ-ի մասին՝ այդ կազմակերպությունը կոչված է ապահովել իր անդամ երկրների անվտանգությունը: Աբխազիայի Հանրապետության անվտանգությունը ամենահուսալի ձեւով ապահովված ու երաշխավորված է այն հարաբերությամբ, որ ամրագրված է Ռուսաստանի Դաշնության եւ Աբխազիայի միջեւ միջպետական պայմանագրերում»,-հայտարարել է Լավրովը:

Ինչո՞ւ է Լավրովը Աբխազիայի հետ ՀԱՊԿ համագործակցության հարց բարձրացնում, և ինչու հենց հիմա՝ երբ կարծես թե Ռուսաստանը շատ ավելի լուրջ խնդիրներ ունի լուծելու: Դժվար է պատկերացնել, որ նման նախաձեռնությունը բխում է հենց աբխազական կողմից: Ավելի հավանական է թվում այն, որ Ռուսաստանը դաշտ նետելով Աբխազիայի՝ ՀԱՊԿ-ին հնարավոր անդամակցության հարցը փորձում է դրանով իսկ շոշափել միջազգային հանրության և առաջին հերթին Արևմուտքի ռեակցիան՝ ՀԱՊԿ-ի պոտենցիալ ընդլայնմանը:

Ընդ որում՝ ընդլայնմանը՝ ի հաշիվ նույն Արևմուտքի կողմից միջազգային իրավունքի սուբյեկտ չճանաչված պետության հաշվին: Նույնիսկ քիչ հավանական է թվում, որ Ռուսաստանն այս հարցը քննարկման առարկա դարձնի ՀԱՊԿ-ում, հաշվի առնելով այն իրողությունը, որ ՀԱՊԿ-ի 6 անդամներից Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի անկախությունը ճանաչել է միայն Ռուսաստանը: Ռուսաստանն, ըստ երեւույթին, դեմ չի լինի, որ Աբխազիան ինչ-որ կարգավիճակ ստանա ՀԱՊԿ հետ գործակցության մասով՝ անդամի կամ դիտորդի: Սակայն նույնիսկ դրան հասնելու համար՝ Մոսկվան ստիպված է լինելու կորզել բոլոր կողմերի համաձայնությունը, որպեսզի ստանա Լավրովի նշած կոնսենսուսային որոշումը:

ՀԱՊԿ անդամ պետությունները դժվար թե տան իրենց համաձայնությունը այս հարցում, քանի որ դա նշանակելու է Աբխազիայի անկախության փաստացի ճանաչում՝ դրանից բխող բոլոր քաղաքական և տնտեսական հետևանքներով: Դա կնշանակի Վրաստանի հետ հարաբերությունների սրում և միջազգային հանրության՝ մեղմ ասած, նեգատիվ արձագանք: Արդյո՞ք ՀԱՊԿ անդամ պետությունները պատրաստ են նման գին վճարել: Թերևս՝ ո՛չ: Եթե Ռուսաստանն իսկապես մտադրվում է իր ուսերին ՀԱՊԿ-ում ևս մեկ բեռ ավելացնել՝ ի դեմս Աբխազիայի, ապա Կրեմլը կարող է ՀԱՊԿ անդամ պետութուններին ներքաշել առևտրի մեջ: Դու ինձ, ես՝ քեզ սկզբունքը ռուսական քաղաքականության համար երբեք օտար և մերժելի չի եղել:

Մասնավորապես Հայաստանի պարագայում՝ Մոսկվան կարող է առաջարկել, որպեսզի Երեւանը համաձայնի դիտարկել Աբխազիայի խնդիրը, իսկ Ռուսաստանն իր հերթին՝ սկսի խոսել Արցախ-ՀԱՊԿ գործակցության մասին: Որ խոսքը գործից այն կողմ չի անցնի՝ պարզից էլ պարզ է: Արցախի մասով վերաբերմունքը լիովին հակառակն է ՀԱՊԿ շրջանակում, այդ թվում՝ Ռուսաստանի մոտ: Եթե Լավրովը կարող է բացատրություն տալ Աբխազիա-ՀԱՊԿ գործակցության մասով, արդարացնել դա, ապա Արցախի մասով՝ Մոսկվան ուղղակի թե անուղղակի՝ հրաժարվում է դիտարկել այն Հայաստանի հետ ունեցած անվտանգային պայմանագրերի համատեքստում:

Հայաստանն այս իրավիճակում ոչինչ շահել չի կարող, և պետք է գեներացնի իր բոլոր ուժերը՝ կորուստներից և վնասներից խուսափելու համար: Հատկապես հաշվի առնելով այն, որ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում նշանակվել է հենց Հայաստանի ներկայացուցիչը և Լավրովի հայտարարությունը հուշում է, որ Հայաստանն այդպիսով կարող է իրենից անկախ հայտնվել տարբեր նուրբ հարցերում ուղղակի թե անուղղակի պատասխանատվության ներքո և ստիպված լինել արձագանքել դրանց՝ նույնիսկ եթե դա չի բխում մեր շահերից:

Ստելլա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ