Իրականում ինչու՞ է առաջանում այդքան առեղծվածային դեժավյուն

Գտնվելով անծանոթ վայրում, թվացել է  թե նախկինում  եղել ենք այնտեղ. նման երևույթ պատահել է գրեթե յուրաքանչյուրիս հետ:

Թեև déjà vu (fr)   բառացի թարգմանելիս նշանակում  է ''արդեն տեսել եմ'', բայց այն կարող է առաջանալ ոչ միայն տեսողական ասոցիացիաներով, այլ նաև ձայների, հոտերի ասոցիացիաների միջոցով:

 

Ավելի հաճախ, դեժավյուն կապված է լինում ուղեղի ճակատային բլթի գործունեության խանգարման հետ: 

 

Ըստ վիճակագրության, դեժավյուն ավելի հաճախ հանդիպում է մինչև 30 տարեկան և ստեղծագործ մարդկանց մոտ : 

 

Ամենապարզ բացատրությունն այն է, որ մեր ենթագիտակցությունը մեզ "խաբում" է: Ցանկացած իրավիճակում, երբ մեզ մի փոքր բան ծանոթ է լինում (հոտ, ձայն, գույներ ), մեր ուղեղը սխալմամբ ամբողջացնում է պատկերը և մեզ թվում է, թե արդեն իսկ եղել ենք այդ իրավիճակում, տեսել ենք այդ ամենը: 

 

Մյուս բացատրությունը այսպիսին է. մենք տեսել ենք տվյալ փողոցը կես վայրկյան առաջ, բայց հիշում ենք  որպես վաղ անցյալ: Երբ տեսնում ենք փողոցը և ուղեղը ուղարկում է այն մեր հիշողությունների մեջ, ''կես ժամ առաջ'' տեսածների դարակում դասավորելու փոխարեն սխալմամբ դասավորում է ''կես տարի առաջ'' տեսածների մեջ: 

Այս բացատրությանը կա նաև հակադարձություն. մենք ոչ թե արձագանքում ենք մեր տեսած որևէ առարկային, այլ, մենք վերհիշում ենք նմանատիպ դասավորվածությունը: Գոյություն ունեն ''մտավոր քարտեզներ'', որոնք մենք պահում ենք մեր ուղեղում՝ հիպոկամպում: Եվ համաձայն այս տեսության, դեժավյուն առաջանում է, երբ նոր մտավոր քարտեզը հանկարծակի համընկնում է նմանատիպ հնի հետ:

 

Սակայն, սրանք բոլորը դեռևս տեսություններ են և մեզ համար, միևնույն է, դեժավյուի երևույթը շարունակում է մնալ անբացատրելի և առեղծվածային:

 

Աղբյուր՝ www.doctors.am