Կբացվի «Քարերը ժողովելու ժամանակը» խորագրով ցուցահանդես

2013 թ. հունվարի վերջին՝ Հայաստանի պատմության թան­գարանի հրապարակա­հայաց բաց սյունասրահում կբացվի «Քարերը ժողովելու ժամանակը» խորագրով ցուցահանդեսը, որի նպատակն է ներկայացնել մեր պատմաճարտարապե­տական հարուստ մշակութային ժառանգությունը: Ցուցահանդեսում կներ­կա­յացվեն ոչ միայն հուշարձանապատկան բեկորներ և պատմաճարտարապե­տա­կան կո­թող­ներ, այլև մարզի մշակութային ընդհանուր պատ­կերը ներկայացնող, տեղում պահպանված հնագույն կոթողների, խաչքարերի, ճարտարապե­տա­կան մանրամասների մեծադիր լուսանկարները և նկարազարդ բացատրագրերը:

Այս ցուցադրությունը բացառիկ է Հայաստանի տարբեր ժամանակաշրջանի պատմաճարտարապետական կոթողային հուշարձանների հավաքական կերպարի մասնակի նեկայացմամբ, ինչը վերածնունդն է 1920 թ. Թ. Թորա­ման­­յա­նի, Գ. Հովսեփյանի և այլ գիտնակաների մտքի, ովքեր հույս էին փայփա­յում գտնել և հավաքել դրանք, քանի դեռ «ամենակուլ ժամանակը կամ մարդկանց բարբարոսությունը իսպառ չէ անհետացրել նրանց»:

Ներկայացվող ցուցադրությունը հասա­րակության ուշադրությունը կուղղի տար­բեր վայրերում պահպանվող հուշարձանների նկատմամբ ճանաչողության և հոգա­տա­րության դրսևորմանը, որը կնպաստի դրանց պահպանության խնդիրներին:
Պատմամշակութային ժառան­գության նկատմամբ այս մոտեցումը և հուշարձանների վերաարժևորումը կխթանի զբոսաշրջության զարգացմանը՝ այցելու­ներին ուղղորդելով դեպի մարզերը:

Ցուցահանդեսում ընդգրկված հուշար­ձանների մի մասն արդեն իսկ վնասված, կոտրված, տապալված, հողի մեջ թաղ­ված, երեսնիվայր ընկած էին տարբեր վայրե­րում: Ընտրված հուշարձանների մեծ մասը տեղահանված են իրենց ստեղծման վայրից, և շարժական լինելը վտանգում է դրանց ամբողջականությունը, իսկ պահ­պա­նու­թյունը դարձնում՝ անվերահսկելի: Դրանք նաև հնարավոր չէ օգտագործել հուշարձանի գիտական ամբողջական վերականգնման համար:

Նեկայումս տեղափոխված 51 պատմաճարտարապետական կոթողները գտնվում են մայր թանգարանում, որոնք մաքրվում, ամրակայվում և անհրաժեշտության դեպքում վերակագնվում են: Կոթողները պատշաճ ներկայացնելու համար ստեղծվում են համապատասխան պատվանդաներ, տեխնիկական անհրաժեշտ պայմաններ:
Ցուցահանդեսի ավարտից հետո պատմաճարտարապետական բոլոր կոթողները կվերադարձվեն ՀՀ մարզեր: