«Հրապարակ»․ Ինչու են ԱՄՆ-ն ու Ադրբեջանն առանց Հայաստանի քննարկում TRIPP-ի հարցը

«Հրապարակ»-ը գրում է.

ՀՀ-ում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Դեյվիդ Ալենը նախօրեին այցելել էր Բաքու եւ «Ադրբեջանի ԱԳ նախարարությունում քննարկել TRIPP-ի իրականացումը եւ երթուղու երկայնքով ենթակառուցվածքների շինարարությունը վերահսկելու համար կառավարող ընկերության ստեղծումը»։

Այս լուրը վերջին օրերին դարձել է ներիշխանական քննարկումների գլխավոր թեման: Իշխող թիմում մտահոգ մարդիկ փորձում են հասկանալ, թե ինչ են քննարկել ամերիկացի եւ ադրբեջանցի պաշտոնյաները, եւ որ երկիրն է ստեղծելու հիշատակված «կառավարվող ընկերությունը»։ Պաշտոնական Երեւանը չի արձագանքել Բաքվի ԱԳՆ-ի տարածած լուրին, չի պարզաբանել, թե խոսքն ինչ ընկերության մասին է, եւ ինչ կարող էին քննարկել երկկողմ՝ առանց Հայաստանի, երբ ԹՐԻՓՓ համաձայնագրի կողմ է նաեւ Հայաստանը, ճանապարհն անցնում է Հայաստանով, ուստի Հայաստանն առնվազն պիտի մասնակցի ցանկացած քննարկման։ Քաղաքական կուլիսներում վարկածներ են առաջ քաշվում, որ հնարավոր է ԱՄՆ-ն որոշել է համաձայնագրով իրեն հասնող մասնաբաժինը վաճառել երրորդ կողմի, օրինակ՝ Ադրբեջանին, եւ գուցե դա է երկկողմ բանակցությունների պատճառը։

ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, ՔՊ-ական Սարգիս Խանդանյանը երեկ մեզ վստահեցրեց, որ նման բան չի կարող լինել, ԱՄՆ-ն նույն համաձայնագրով, առանց Հայաստանի համաձայնության, չի կարող իր բաժնեմասը վաճառել։ Իրականում պարզից էլ պարզ է, որ այդ համաձայնությունը ստանալը րոպեների հարց է` Ալիեւը հերթական ճնշմամբ կարող է Փաշինյանից ցանկացած բան կորզել։

Այդ դեպքում ի՞նչ կարող էին քննարկել կողմերը եւ ինչո՞ւ առանց Հայաստանի։ Խանդանյանը դա տարօրինակ չի համարում․ «ԹՐԻՓՓ-ի մասին բոլորն են խոսում՝ Չինաստանից դեպի Պորտուգալիա։ Այս ուղով Ադրբեջանի Հանրապետությունը կապվելու է Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետության հետ, ուստի պարզ է, չէ՞, թե ինչու է շահագրգռված Ադրբեջանը»։ Խանդանյանը հորդորում է չտրվել դավադրապաշտական տեսություններին։
Հիշեցնենք, որ Ալիեւն ու Փաշինյանը վերջերս հայտարարեցին՝ քանի որ TRIPP երթուղու երկայնքով երկաթուղիների եւ այլ ենթակառուցվածքների անցկացումը կարող է երկար տեւել, որոշվեց առաջնահերթություն տալ էլեկտրահաղորդման գծերի անցկացմանը։ Ալիեւն ասաց, որ իրենց մասնագետներն արդեն այցելել են Թրամփի երթուղի եւ նշել են էլեկտրասյուների տեղադրման վայրերը։ ՀՀ-ն հաստատեց դա։

Իսկ Դեյվիդ Ալենի այցի մասին կցկտուր լուրի երկրորդ վարկածն էլ այն է, որ ԱՄՆ ժամանակավոր դեսպանը գուցե Բաքու է գնացել, որ քննարկեն ադրբեջանցի մասնագետների եւ աշխատողների անվտանգությունն ապահովելու հարցերը, այն է՝ «երթուղու երկայնքով ենթակառուցվածքների շինարարությունը վերահսկելու համար կառավարող ընկերության» ստեղծումը։ Բաքուն նախկինում հայտարարել էր, որ իրենք ճանապարհին չպետք է տեսնեն հայկական դեմք, Իրանը բազմիցս նախազգուշացրել է՝ եթե Հայաստանում ամերիկյան ուժերը հայտնվեն Իրանի հետ սահմանին, կդառնան Իրանի համար օրինական թիրախ։ Եվ Իրանը գրեթե վերջնագիր է ներկայացրել Հայաստանին. TRIPP-ի ուղին պետք է պաշտպանեն կա՛մ հայկական ուժերը, կա՛մ տարածաշրջանում արդեն իսկ ներկա երրորդ երկրների ուժերը, ենթադրվում է` Ռուսաստանը: Վերջին շրջանում Պուտինն էլ է հենց այս «բազարն» անում Փաշինյանի հետ, որ ներկայացվածություն ունենան ԹՐԻՓՓ-ում։ Սակայն մեր աղբյուրներն ասում են, որ ռուսական ներկայացվածության տարբերակը քիչ հավանական է, եթե չասենք` անհավանական է, ուստի պետք է սպասել ադրբեջանական կողմի պարզաբանումներին, որ հասկանանք, թե իրականում ինչ են քննարկել կողմերը, եւ ովքեր են պաշտպանելու Հայաստանում գտնվող ադրբեջանցի մասնագետներին։