«Երկնքում գտնվող աշտարակն» անցել է 30 հազար կիլոմետր․ ԱՄՆ-ում փորձարկել են բջջային կապի նորագույն եղանակը

Ամերիկյան Sceye ընկերության ստրատոսֆերային հարթակը ավարտել է ռեկորդային տրանսխաղաղօվկիանոսյան թռիչքը՝ անցնելով գրեթե 30 հազար կիլոմետր՝ Նյու Մեքսիկոյից մինչև Ճապոնիա և հետ՝ ԱՄՆ, գրել է Interesting Engineering-ը։

Service Test 1 (ST1) առաքելության ընթացքում ընկերությունը փորձարկել է ստանդարտ սմարթֆոնների հետ ուղիղ բջջային կապի տեխնոլոգիան, հարթակի վրա իրականացվող հաշվարկները և անօդաչու սարքերի հետ փոխգործակցությունը։

Հարթակը մեկնարկել է 2026 թվականի օգոստոսի 9-ին և 13 օր անց հասել է Ճապոնիա։ Փորձարկումներն անցկացվել են ճապոնական SoftBank հեռահաղորդակցական ընկերության հետ համատեղ։ Մասնավորապես, Sceye-ը ցուցադրել է սովորական սարքերի համար շարժական լայնաշերտ կապ SoftBank-ի բազային ցանցի միջոցով, այսինքն՝ առանց սմարթֆոնների կամ այլ սարքերի վրա հատուկ սարքավորում տեղադրելու անհրաժեշտության։

Դրա համար հարթակը կրել է SceyeCELL-ը՝ համակարգ, որն ընկերությունն անվանում է «բջջային կապի աշտարակ երկնքում»։ Sceye-ի հաշվարկներով՝ մեկ լիաչափ ստրատոսֆերային հարթակը կարող է ապահովել ծածկույթի գոտի, որը համեմատելի է մոտ 500 ցամաքային աշտարակների հետ։

Թռիչքի ընթացքում նաև փորձարկվել են արտակարգ զանգերը և ծանուցման համակարգը, որը նախատեսված է լայնածավալ արտակարգ իրավիճակներում կիրառելու համար, ինչպես նաև կապն անօդաչու սարքերի հետ։ Այս տեխնոլոգիաները դիտարկվում են որպես եռաչափ հաղորդակցական ցանց ստեղծելու տարբերակներից մեկը։

Փորձարկումների առանձին ուղղություն են դարձել անմիջապես հարթակի վրա կատարվող հաշվարկները։ HAPS-ի վրա տեղադրվել էր սերվեր, որի վրա Sceye-ը և SoftBank-ը մշակում էին տվյալները՝ նախքան դրանք օգտատերերին փոխանցելը։ Հարցման մշակման միջին ժամանակը՝ ուղարկումից մինչև պատասխան և հետ, կազմել է 68 միլիվայրկյան։ Ընկերության տվյալներով՝ դա ավելի քան 40 տոկոսով պակաս ուշացում է՝ ինտերնետ-ամպային ծառայությունների միջոցով մշակման համեմատ։

Sceye-ը նշել է, որ այս փորձարկումն առաջին հաջողված դեպքն է, երբ ստրատոսֆերային հարթակի վրա միաժամանակ տեղադրվել են շարժական բազային ցանց և տվյալների մշակման համար վեբ-սերվեր։ Արդյունքում՝ հաշվարկները կատարվել են անմիջապես HAPS-ի վրա, իսկ պատրաստի տվյալները փոխանցվել են հետ՝ սմարթֆոններին։

Ճապոնիայում փորձարկումների ավարտից հետո հարթակը վերադարձել է ԱՄՆ՝ սեպտեմբերի 4-ին կրկին մտնելով երկրի օդային տարածք։ Սեպտեմբերի 5-ին այն հասել է Նյու Մեքսիկո նահանգի Մորիարտի քաղաքում գտնվող Sceye-ի գլխավոր գրասենյակի շրջանը, որտեղ ընկերությունն անցկացրել է լրացուցիչ փորձարկումներ, որից հետո իրականացրել է հարթակի նախատեսված իջեցումը։

Sceye-ում կարծում են, որ ստրատոսֆերան կարող է դառնալ միջանկյալ մակարդակ ցամաքային ենթակառուցվածքի և արբանյակների միջև։ Ընկերության կարծիքով՝ մեծ բարձրության վրա տեղակայված HAPS-երը կարող են ապահովել լայն ծածկույթ՝ ազդանշանի ավելի փոքր ուշացմամբ, քան ուղեծրային համակարգերը, և միաժամանակ չեն պահանջում սարքավորումների դուրսբերում տիեզերք։ ST1-ը Sceye-ի համար դարձել է առաջին թռիչքը դեպի Ասիա և կարևոր փորձարկում՝ ստրատոսֆերային հարթակների հնարավոր կոմերցիոն գործարկումից առաջ։