Ռազմավարական վտանգ Գյումրիու՞մ…

Վերջին շրջանում Գյումրիի ռուսական 102-րդ բազայի շուրջ ծավալվող գործընթացները հանրային քննարկումների լրջագույն առարկա են դարձել:

Մի կողմ դնելով տեղի ունեցող պրոցեսների քրեական տարրը, հարկավոր է անդրադառնալ նաև խնդրի քաղաքական ասպեկտին, որը կամա թե ակամա ի հայտ է գալիս՝ վերջին զարգացումների ենթատեքստում: Բանն այն է, որ այդ ռազմակայանին փաստաթղթով վերապահված է Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովմանը մասնակից լինելու իրավասություն: Վերջին իրադարձությունների լույսի ներքո՝ ակամայից սկսում ես մտածել՝ եթե այդպիսին է ռազմակայանի կառավարման որակը, ապա Աստված մի արասցե, անհրաժեշտության դեպքում, երբ այդ ռազմակայանը ձեռնամուխ լինի Հայաստանի անվտանգության պաշտպանությանը, չի բացառվում, որ առաջին հարվածը թյուրիմացաբար հենց հայկական զինուժը կամ բնակավայրերը ստանան, մինչեւ Հայաստանի ռուսաստանցի պաշտպանները կպարզեն, որ իրենցից ինչ-որ մեկը շփոթվել է կամ սխալվել:

Հայաստանում տեղակայված ռուսական 102-րդ ռազմակայանը աշխարհաքաղաքական զարգացումների ներկայիս փուլում հայտնվում է «կախման կետում» եւ ակնհայտ է, որ իրադարձությունների զարգացումն ի վերջո բերելու է ռազմակայանի վերաիմաստավորման նպատակահարմարության խնդրին: Հայաստանն այս պարագայում չի կարող բավարարվել կողմնակի դիտորդի դերով: Ապրիլյան պատերազմը հանգեցրեց տարածաշրջանում անվտանգության գործող համակարգի մասնակի փլուզմանը և նոր մոդելի ձևավորման անհրաժեշտությունը մղեց քաղաքական օրակարգի առաջին պլան: Հենց այս օրակարգում պետք է ներառվի նաև ռուսական ռազմաբազայի առկայության վերաիմաստավորումը:

Թերևս ավելորդ է նշել, որ այդ նախաեռնությունը պետք է բխի հենց պաշտոնական Երևանից: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը կատարել է այդ քայլը՝ առաջարկելով հայ-ռուսական համատեղ ռազմաարդյունաբերական համալիր ստեղծել: Սա կարելի է դիտարկել Երևանի փորձը՝ որոշակի տրանսֆորմացիայի ենթարկել ռազմաբազայի ներկայության ֆունկցիոնալ մոդելը: Մինչդեռ Մոսկվայից արձագանքը ուշանում է, իսկ սա իր հերթին՝ տեղիք է տալիս ենթադրելու, որ Ռուսաստանը ձեռքի տակ ունի նոր իրավիճակում ռազմակայանի «վերաիմաստավորման» իր տարբերակները: Վերջին շրջանում 102-րդ ռուսական ռազմակայանում տեղի ունեցող, մեղմ ասած, տարօրինակ իրադարձություններն ամբողջովին տեղավորվում են այդ ծրագրի իրագործման՝ Մոսկվայի սցենարի մեջ:

Ստելլա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ