Աղետի շեմին...

Սովորաբար, երբ խոսք է գնում Հայաստանում ստեղծված վատթար դեմոգրաֆիական պատկերից, երբ խոսում են այն մասին, որ Հայաստանում բնակչությունը տարեցտարի նվազում է, շատերն ուշադրություն են դարձնում հիմնականում թափ հավաքող արտագաղթի խնդրին, և սա այն պարագայում, երբ իրականում խնդիրը շատ ավելի խորքային է, քան առաջին հայացքից կարող է թվալ. Հայաստանում բնակչությունը շուտով կդադարի վերարտադրվել, ու բնական աճը կանգ կառնի: Համենայն դեպս՝ ցուցանիշները լավատեսության հիմքեր չեն տալիս. ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած այս տարվա առաջին եռամսյակի հիմնական սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների' ժողովրդագրության վերաբերող պաշտոնական տվյալներով՝ Հայաստանում ծնունդների թիվն անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել է, ինչին զուգահեռ՝ ավելացել է մահերի թիվը: Ուսումնասիրությունների համաձայն՝ ծնունդների թիվը վերջին 7 տարիների ընթացքում 16%-ով նվազել է:

Հարց է առաջանում՝ ի՞նչն է խանգարում հայերիս շատ երեխա ունենալ և ի՞նչ հանգամանքներ են նպաստում մահացության թվի ավելացմանը, և,ամենակարևորը, ի՞նչ պետք է անել, որպեսզի ստեղծված անբարեհույս իրավիճակը շտկվի:

Նախ՝ ակնհայտ է, որ ծնելիության անկումը ոչ միայն հայաստանյան, այլև համընդհանուր քաղաքակրթական խնդիր է. «սպիտակ մարդը» հետզհետե դադարում է դոմինանտ լինել մոլորակում՝ տենդենց, որն ամենասուր կերպով է արտահայտվում ոչ միայն Եվրոպայում, այլև Հայաստանում: Անկասկած, սակայն, խնդիրը միայն քաղաքակրթական կամ արժեհամակարգային չէ. այն ունի շատ խոր սոցիալական արմատներ: Մեր ժողովրդի մենթալիտետն ամենևին էլ եվրոպական չէ, ինչը նշանակում է, որ մենք երեխայասեր ենք. եթե միջին վիճակագրական հայ ընտանիքը վստահ լինի, որ կարող է շատ երեխաներ ունենալու դեպքում նրանց բոլորին ապահովել հավուր պատշաճի, ապա կասկած լինել չի կարող, որ հայ կանայք չեն հրաժարվի բազմազավակ մայր լինելու բերկրանքից: Ասել կուզի՝ ծնելիության նվազումը պայմանավորված է հիմնականում սոցիալական գործոններով:

Ինչ վերաբերում է մահացությանն, ապա այստեղ ևս պետության դերակատարումն ակնհայտ է. Հայաստանում այդպես էլ անլուծելի է մնում մատչելի առողջապահության խնդիրն, ինչն, անկասկած, վաղաժամ մահացության պատճառներից մեկն է մեր երկրում:

Իրավիճակը Հայաստանում իրականում չափազանց լուրջ է. մենք դասվում ենք աշխարհի մեռնող ազգերի թվին, ինչը նշանակում է, որ եթե հայկական պետությունը շարունակի «մատների արանքով» նայել դեմոգրաֆիական վերահաս աղետի խնդրին, ապա 21-րդ դարը հաստատ մերը չի լինելու. մտածել է պետք…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ