Սամվել Ալեքսանյանին «մրցակիցներ» են հայտնվել...

Շատերը կհամաձայնեն, որ ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի գործունեությունը հատկապես վերջին ժամանակներում մի տեսակ աննկատ է ընթանում. հազվադեպ կարելի է ականատես դառնալ սույն մարմնի կողմից ինչ-ինչ պատժիչ գործողությունների: Այս իրողությունը, թերևս, այնքան էլ տարօրինակ կարող էր չլինել, եթե Հայաստանը լիներ, ասենք, արևմտյան զարգացած երկրների նման տնտություն ունեցող երկիր: Բայց իրավիճակի ողջ հմայքն էլ հենց նրանում է կայանում, որ մենք, ցավոք, բնավ էլ Իսլանդիա չենք, ու մենաշնորհների պակաս Հայաստանն, ինչպես հասկանում եք, ոչ մի կերպ չի զգում:

Օրերս Շաբոյանը հանդես է եկել հերթական հայտարարությամբ, ուր հայ հանրությանը վստահեցրել է, թե Հայաստանում շաքարավազի շուկայում հաստատված խաղի կանոնները լիովին մրցակցային են ու որևիցե մոնոպոլիայի մասին խոսելը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ «շառ անելու» պես մի բան. պարզվում է՝ Հայաստանում մեկի փոխարեն կան շուրջ 20 շաքարավազ ներկրողներ, որոնք էլ վերջնականապես ջախջախել են շաքարավազի շուկայում գոյություն ունեցած երբեմնի մենաշնորհը: Իսկ որպես իր կողմից առաջ քաշված թեզի հիմնավորում՝ Շաբոյանը մատնանշել է շաքարի գնի կայունությունը:

Իհարկե, Շաբոյանի ձգտումն՝ իրականությունը ներկայացնելու վարդագույն աչքերով, միանգամայն հասկանալի է, սակայն բերված փաստարկը՝ շաքարի գնի գործոնը, որևիցե քննադատության ուղղակի չի դիմանում: Նախ՝ սկսենք նրանից, որ ԵՏՄ երկրների համեմատությամբ Հայաստանում շաքարի գինը գրեթե կրկնակի բարձր է: Այսպես՝  պարզվում է՝ եթե, ասենք, նույն Ռուսաստանում ու Բելառուսում շաքարի գինը չի գերազանցում 250 դրամը, ապա մեզանում այն մոտ է 400-ին: Ավելին՝ հարևան Վրաստանում այդ թիվը կազմում է մոտ 300, իսկ Ուկրաինայում էլ կրկին չի գերազանցում 250 դրամը: Ընդ որում՝ հատկանշականն այն է, որ Շաբոյանի նշած փաստարկը, թե շաքարի գինը մնացել է անփոփոխ, բառացիորեն վկայում է ճիշտ հակառակի մասին, քանի որ 2017-ի ողջ ընթացքում Լոնդոնի բորսայում շաքարի գինը նվազել է ավելի քան 30%-ով, ինչը նշանակում է, որ եթե Հայաստանում իրոք այդ շուկան ազատական լիներ, ապա նման գնանկումը պետք է առնվազն ինչ-որ կերպ դրականորեն ազդեր նաև ներքին շուկայում  առկա գների վրա: Միայն գների համեմատական ուսումնասիրությունը բավարար է՝ փաստելու համար, որ շաքարավազի շուկան բացարձակապես մոնոպոլիզացված է, անազատ: Իսկ թե ով է մոնոպոլը, տեղյակ են նույնիսկ մանկահասակները…

Ինչ վերաբերում է Շաբոյանի պնդմանը, թե Սամվել Ալեքսանյանից բացի կան էլի շաքարավազ ներկրողներ, ապա պետք է նշենք, որ երբ ուսումնասիրում ես այդ «ներկրողների» ցուցակն, ապա անմիջապես պարզ է դառնում, թե իրականում ինչի մասին է խոսքը. նման զավեշտալի բան դժվար է պատկերացնել, քանի որ դրանում ներառված է ինչպես  Սամվել Ալեքսանյանը (ներկրում է Բրազիլիայից մոտ 58 000 տոննա ծավալի), այնպես էլ ասենք Մավրիկիայից 60 կիլոգրամ, կամ, ուշադրությո՛ւն, ԱՄՆ-ից 300 գրամ շաքար ներկրողները: Այսինքն՝ եթե դուք օրինակի համար Վրաստանից Հայաստան եք գալիս՝ ձեր մեքենայի «բարդաչոկում» ուենալով մեկ գդալ շաքարավազ՝ անձնական օգտագործման նպատակով, ապա դուք կհամարվեք Վրաստանից շաքարավազ ներկրող ու Սամվել Ալեքսանյանին փաստի առաջ կանգնեցնող մեկը. դուք, գրո՛ղը տանի, բիզնեսմեն եք ու այն էլ  Սամվել Ալեքսանյանի հետք ոտք մեկնող...

Այս ամենում, սակայն, ցավալին մեկ այլ բան է. խնդիրը կարգավորելու, այս չարչրկված հարցը մեկընդմիշտ մեջտեղից հանելու կամ գոնե ծայրահեղ դեպքում՝ լռելու փոխարեն, ՏՄՊՊՀ-ն զբաղված է իրավիճակի արդարացմամբ ու իրականության խեղաթյուրմամբ:
 
Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ