ԱԺ 6 խմբակցություններից 4-ը դեմ է 2013-ի բյուջեի նախագծին, 2-ը՝ կողմ, իսկ կառավարությունը չի տրվում գայթակղություններին

ԱԺ 6 խմբակցություններից 4-ը դեմ է 2013 թվականի բյուջեի նախագծին: Հաջորդ տարվա ֆինանսական գլխավոր փաստաթուղթը պաշտպանում են ԱԺ Հանրապետական և «Օրինաց երկիր» խմբակցությունները:

Նախ ԱԺ մշտական հանձնաժողովների, ապա նոյեմբերի 12-15-ի քառօրյա նիստերի ընթացքում բյուջետային քննարկումների ավարտին խմբակցություններն ամփոփեցին իրենց դիրքորոշումները: 2013-ի բյուջեի նախագիծն արժանացավ ԱԺ ընդդիմադիր խմբակցությունների՝ «Ժառանգության», Հայ Ազգային կոնգրեսի, Հ. Յ. Դաշնակցության, նաև «Բարգավաճ Հայաստանի» սուր քննադատությանը, կոալիցիոն երկու կուսակցությունների՝ ՀՀԿ-ի և ՕԵԿ-ի պաշտպանությանը:

ՀՅԴ: Խմբակցության դիրքորոշումը ներկայացնելիս ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանը խոսեց երկրի առջև ծառացած մարտահրավերներից, ասաց, որ ստվերային տնտեսությունը «չափազանց» բարձր մակարդակի վրա է, կառավարությունն իրականացնում է զսպողական ծախսային քաղաքականություն, արտաքին պարտքն արդյունավետ չի կառավարվում և հայտարարեց, որ Դաշնակցություն խմբակցությունը այս տեսքով դեմ կքվեարկի բյուջեի նախագծին:

Որպեսզի դեմ չքվեարկեն, ՀՅԴ-ն կառավարությանը մի շարք առաջարկություններ է ներկայացնում` զբաղվածության մակարդակը հասցնել առնվազն 65 տոկոսի, ներդրումների կշիռը համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ' առնվազն 35 տոկոսի, արտահանմանն ուղղված արդյունաբերության զարգացման համար ծախսել 2 մլրդ դրամ, ԼՂՀ-ում տարաբնակեցման հայեցակարգի մշակման և գյուղացուն աջակցություն ցուցաբերելու համար` 10 մլրդ դրամ, 3 և ավելի երեխաների ծննդյան միանվագ նպաստի չափը բազմապատկել` հասցնելով 8,2 մլրդ դրամ և այլն:

«Կոչ ենք անում համակ ուշադրությամբ հետևել մեր առաջարկներին և փորձել հնարավորինս իրականացնել դրանք»,-դիմելով կառավարությանը` ասաց դաշնակցական պատգամավորը:

ՀԱԿ: Բյուջեի նախագծի երկշաբաթյա քննարկումների ժամանակ կառավարությանը բազմաթիվ հարցեր ուղղած ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության անդամ Հրանտ Բագրատյանը հարցերի շարքը շարունակեց նաև քննարկման վերջին օրը, խմբակցության դիրքորոշումը ներկայացնելիս. «Կարելի՞ է այսպես թեթևամտորեն վերաբերվել բյուջեին», -ԱԺ ամբիոնից հարցրեց նա' նկատելով, որ գլխավոր ֆինանսական փաստաթուղթը խորհրդարանականներին ներկայացվել է առանց դոլարի փոխարժեքը նշելու:

Նախկին վարչապետին զարմացնում է բյուջեի դեֆիցիտը 3,2-ից 2,6 տոկոսի կրճատելու մոտեցումը («Եթե դեֆիցիտը 3,2-ից իջեցնեինք 2,84 տոկոսի, ապա կստանայինք 10 մլրդ դրամ, որը կարող էինք տրամադրել թոշակների բարձրացմանը»:), աշխատավարձերի քաղաքականությունը («Անցյալ տարվա տվյալներով միջին պետական աշխատավարձը եղել է 92 հազար դրամ, իսկ պետական ֆինանսական ոլորտում՝ 560 հազար դրամ»:)

Կառավարությունն, ըստ Բագրատյանի, գումարներ չի գտնում թոշակները բարձրացնելու համար, մինչդեռ Դիլիջանում բիզնես կենտրոնի կառուցման նպատակով 12 մլրդ դրամի շինարարություն է նախատեսում:

ՀԱԿ-ն, ըստ Բագրատյանի, այնթույլատրելի է համարում այնպիսի բյուջեի ընդունումը, որը չի բարձրացնելու մարդկանց կենսամակարդակը և առաջընթաց չի ապահովելու : «ՀԱԿ-ը գտնում է, որ այստեղ բյուջե չկա, այսպիսի բյուջե չի կարելի ընդունել, այս բյուջեն ևս մեկ տարի հետ է գցում հանրապետությանը»,-նշեց ընդդիմադիր պատգամավորը' շեշտելով, որ Հայ Ազգային կոնգրես խմբակցությունը դեմ է քվեարկելու բյուջեի նախագծին:

«Ժառանգություն»: «2013-ի պետական բյուջեն պաշտպանված չէ ատկատներից», -հայտարարեց «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանը և տեղեկացրեց, որ «Ժառանգությունը» դեմ է քվեարկելու գլխավոր ֆինանսական փաստաթղթին: Նա տնտեսագիտական հաշվարկներ չարեց, ինչպես նախորդները, փոխարենը խորհրդարանական մեծամասնության ուղղությամբ մի քանի ակնարկ հնչեցրեց. «Այս խորհրդարանում մի հարվածային շերտ կա, որը հիմնականում երիտասարդներից է բաղկացած, բավարար է՝ օրը 10 անգամ շուտասելուկի նման ասի, որ ընդդիմությունը պոպուլիզմով է զբաղվում, դա կնաշանակի, որ պատգամավոր է»: Այս համատեքստում նա նույն շերտին հիշեցրերց, որ Սերժ Սարգսյանը վերջին շրջանում տարբեր գերատեսչություններում բազմաթիվ չարաշահումների մասին է խոսել-հայտարարել ու հավելեց. «Ուրեմն, եթե այդ երիտասարդ պատգամավորների տրամաբանությամբ առաջնորդվենք, ապա ստացվում է՝ հանրապետութան նախագա՞հն է պոպուլիստ, թե՞, այնուամենայնիվ, ընդդիմությունն է այս տարիների ընթացքում ճիշտը ասել»:

ԲՀԿ: Բյուջեի նախագծի քննարկումները «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության համար պարզել են' հաջորդ տարվա բյուջեն ժողովրդի կենսամակարդակի բարձրացման խնդիր չի լուծելու: Ըստ ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանի ՝ աղքատության դեմ հռչակված «սրբազան պատերազմը հերթական անգամ մնալու է բարոյական պատերազմների տիրույթներում»: «Սա սողալու բյուջե է: «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը շատ բարձր է գնահատում ՀՀ քաղաքացու արժանապատվությունը, և մենք կողմ չենք քվեարկելու մի բյուջեի, որը ստիպելու է ՀՀ քաղաքացուն սողալ, որի արդյունքում մեծանալու է արտագաղթը», -հայտարարեց Նաիրա Զոհրաբյանը:

ՕԵԿ: Կոալիցիայի մաս կազմող «Օրինաց երկիր» խմբակցությունը, ինչպես հայտարարեց խմբակցության ղեկավար Հեղինե Բիշարյանը, կողմ է քվեարկելու խորհրդարանին ներկայացված 2013 թվականի բյուջեի նախագծին, «քանի որ այն ոչ միայն գլխավոր ֆինանսատնտեսական փաստաթուղթն է, այլ նաև քաղաքական փաստաթուղթ է»:

ՀՀԿ: Բյուջեի նախագծին, ինչպես ենթադրվում է, կողմ կքվեարկի Հանրապետական խմբակցությունը. խմբակցության տեսակետը ներկայացնելիս ԱԺ փոխնախագահ, Հանրապետական խմբակցության անդամ Հերմինե Նաղդալյանը նախ պատասխանեց իրենց քաղաքական ընդդիմախոսներին, այնուհետև բացատրեց կառավարության ներկայացրած նախագծի էությունը:

«Բյուջետային քննարկումների ժամանակ երբեմն թվում էր, թե աշխարհի բոլոր հիմնախնդիրները, ցանկությունները և երազանքները հենց հիմա, այս պահին պետք է լուծվեն, և շատ դեպքերում էլ կիրառվում էր մեկ վարքագիծ՝ չտեսնել ակնհայտը և հերքել բացարձակ փաստերը»,- հայտարարեց Նաղդալյանը: Նա համոզված է` անտրամաբանական է մտածել, թե ինչ-որ մեկը խորհրդարանում դեմ է աշխատավարձերի կամ կենսաթոշակների բարձրացմանը. «Հակառակը, կարող էինք հենց այսօր բարձրացնել աշխատավարձերը և դրանով հսկայածավալ ընտրազանգված գրավել: Բայց մենք չենք ուզում կորցնել երկիրը, շեղվել տնտեսության զարգացման ուղուց: Մեզ համար առաջնահերթ են տնտեսության կայունությունը և զարգացումը, և ոչ թե պահի թելադրանքով լուծումները»:

Երկրի ֆինանսական գլխավոր փաստաթղթի քննարկումների ակորդը տվեց վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը: Նա մատնանշեց հաջորդ տարվա կառավարության թիվ մեկ անելիքը' ժողովրդին և պետությանը զերծ պահել ցնցումներից և արտաքին ռիսկերից: Ըստ վարչապետի՝ սա է պատճառը, որ կառավարությունը խորհրդարանին է ներկայացնում հավասարակշռված և իրատեսական բյուջե:

«Շատ մեծ է գայթակղությունն ընտրություններից առաջ Ազգային ժողովին ներկայացնել մի բյուջե, որը կնախատեսեր աշխատավարձերի, սոցիալական նպաստների, թոշակների կտրուկ ավելացում: Բայց մենք զերծ ենք մնացել այդ գայթակղությունից, քանի որ պատասխանատվության բարձր աստիճան ենք զգում և մեր գերխնդիրն է լինելու երկիրը զերծ պահել ավելորդ վտանգներից: Իհարկե, մեր հանրության մեջ կան արդարացի դժգոհություններ, մենք երբևէ հավակնություն չենք ունեցել ձեզ ներկայացնել բացարձակ ճշմարտություններ և մշտապես պատրաստ ենք այդ հիմքի վրա երկխոսության», -Աժ-ում հայտարարեց գործադիրի ղեկավարը' նկատելով, որ պատգամավորների ներկայացրած 60 առաջարկությունների մի մասը կընդունվեն:

Բյուջեի նախագծի քննարկումներից հետո պատգամավորներին տրվում է 24 ժամ նախագծի վերաբերյալ առաջարկություններ ներկայացնելու համար, իսկ բյուջետային քննարկումներն ընդհատվում են առնվազն չորս օրով: Ըստ ԱԺ կանոնակարգի 84-րդ հոդվածի՝ բյուջետային քննարկումների վերսկսումից առնվազն 24 ժամ առաջ կառավարությունը խորհրդարանին է ներկայացնում բյուջեի վերջնական տարբերակը, որից հետո այն կրկին դրվում է քննարկման: Նույն հոդվածի համաձայն՝ ԱԺ-ն երկու տարբերակ ունի. բյուջեի վերջնական տարբերակն ընդունել որպես օրենք, կամ բյուջեի հաստատման առնչությամբ դնել Կառավարության վստահության հարցը:

Բյուջե 2013-ի հիմնական ցուցանիշներն ու առանձնահատկությունները

Բյուջե 2013-ի եկամտային մասը, ըստ կառավարության ներկայացրած նախնական տարբերակի, կկազմի 1 տրիլիոն 31 մլրդ դրամ՝ 2012 թ-ի ցուցանիշից մոտ 13 տոկոսով ավելի: Եկամուտների մեջ առյուծի բաժինը ՝ մոտ 96 տոկոսը, ապահովելու են հարկային եկամուտներն ու պետական տուրքերը: Հարկեր – ՀՆԱ հարաբերակցության 2013 թվականի ծրագրային մակարդակը 21.8 տոկոս է՝ 2012-ի այդ ցուցանիշից մոտ 1 տոկոսով ավելի:

Բյուջե 2013-ի ծախսային ծավալը 1 տրիլիոն 151 մլրդ դրամ է՝ մոտ 10 տոկոսով կամ 107 մլրդ դրամով նախորդ տարվա ցուցանիշից ավելի: Բյուջեի ծախսերի 42 տոկոսը կառավարությունը նախատեսում է հատկացնել սոցիալական ոլորտին, 21 տոկոսը' պաշտպանությանը, 14 տոկոսը' տնտեսության ճյուղերին, 4.6 տոկոսը' պետական պարտքի սպասարկմանը: Ավելի ստույգ՝ պետական պարտքի սպասարկման համար կհատկացվի 52,5 մլրդ դրամ: « 2013 թվականը մեզ համար սահմանափակ հնարավորությունների տարի է ՝ պայմանավորված նախկինում վերցրած վարկերի մարման գրաֆիկով: Մարումների առումով պիկը հենց 2013 թվականն է, քանի որ 40 մլրդի չափով վարկային մարումներ ունենք»,-խորհրդարանում ասաց ֆինանսների փոխնախարար Պավել Սաֆարյանը՝ դրանով պայմանավորելով բյուջեի «խնայողական» ռեժիմը:

2013-ին կառավարությունը 6.2 տոկոս տնտեսական աճ է ակնկալում՝ 2012-ին սպասվող աճի 7 տոկոսանոց ցուցանիշի փոխարեն, իսկ գնաճի համար ծրագրում է վերջին տարիներին կրկնվող 4 ±(1,5%) ցուցանիշը:

Ըստ կառավարության ՝ 2013 թ. պետական բյուջեն հիմնված է այն նույն երեք սկզբունքների վրա, որոնց հիմքով կազմվել է նաև կառավարության հնգամյա գործունեության ծրագիրը՝ տնտեսության մրցունակության ապահովում, մարդկային կապիտալի եւ արդյունավետ ինստիտուտների զարգացում: Ըստ այս սկզբունքների՝ կառավարությունը թիրախավորել է իր 4 հիմնական նպատակները՝ տնտեսական աճի պահպանում, սոցիալական քաղաքականության ընդլայնում, գործարար ու ներդրումաին միջավայրի բարելավում և մակրոտնտեսական կայունության ապահովում:

Որակում, որպես այդպիսին, կառավարության կողմից բյուջեն չի ստացել, բայց նշվել է դրա առանձնահակությունը: «Առաջին անգամ պետական բյուջեն ներկայացվում է «Ծրագրի ռիսկերն ու դրանց առանձնահատկությունները» ֆորմատով: Նախկինում մենք խոսում էինք ռիսկերի ուղղությունների և կանխարգելման միջոցառումների մասին, այս անգամ փորձում ենք թվային գնահատականներ ներկայացնել, թե այդ ռիսկերն ինչպես կարող են դրսևորովել և ինչպես ենք մենք դրանք կառավարելու» (Տ. Սարգսյան):

ՀԲ-ի հետ, ըստ Տիգրան Սարգսյանի, կա պայմանավորվածություն 100 մլն դոլարի ֆինանսկան օժանդակություն ստանալու վերաբերյալ, այն դեպքում, երբ համաշխարհային տնտեսական բացասական դրսևորումներն ազդեն բյուջեի կատարման վրա:

parliamentmonitoring.am